I CSK 1622/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
23 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.Z. i W.Z.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 28 listopada 2024 r., I ACa 1931/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej na rzecz każdego z powodów
po 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych z odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
pozwanej do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Strona pozwana, Bank spółka akcyjna w W., wywiodła skargę kasacyjną od
wyroku
Sądu
Apelacyjnego
w
Gdańsku
z 28 listopada 2024 r., wydanego w sprawie z powództwa D.Z. i W.Z. o zapłatę.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank przedstawił
szereg zagadnień prawnych, związanych z wykładnią postanowień umowy kredytu
I CSK 1622/25
2
hipotecznego przeliczanego na franki szwajcarskie. Wskazał również na potrzebę
dokonania wykładni przepisów, w oparciu o które sformułował szczegółowe
zagadnienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie
dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot
nowości. Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy
nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN:
z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24; z 28 marca 2025 r., I CSK 725/24;
z 6 marca 2025 r., I CSK 3018/24; z 29 października 2024 r., I CSK 4297/23;
z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;
z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;
z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22).
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede
wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.
postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia
SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie
argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien
I CSK 1622/25
3
nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy
zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu
wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla
merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia
SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).
W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi do
rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu
Najwyższego lub sądów powszechnych Jednakże jeśli skarżący dąży do
zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien przedstawić istotne
argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu Najwyższego wydaje się
zasadna (zob. np. postanowienia SN: z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24;
z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24; z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23;
z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).
Skarżący bank przedstawił szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących
się do następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umów kredytu
zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron
były wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Kwestie jednak
doczekały się już licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale też
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Aktualnie zatem nie budzi wątpliwości, że choć umowa kredytu przewidująca
tzw. spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego
i stanowi jej możliwy wariant (art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 pr.bank.), to mechanizm
ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest
w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy
konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to
pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla
konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną (por. wyroki
SN: z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22;
z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22;
z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22;
z 15 października 2024 r., II CSKP 474/23; z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24;
I CSK 1622/25
4
z 9 stycznia 2025 r., II CSKP 30/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23;
z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że postanowienia
umowy (regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego
kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą,
pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter
niedozwolonych postanowień umownych (zob. np. wyroki SN:
z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, Nr 11, poz. 134;
z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 7 listopada 2019 r., IV CSK 13/19;
z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21;
postanowienia SN: z 22 października 2025 r., I CSK 3599/24;
z 30 października 2025 r., I CSK 3126/23).
Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całego składu Izby
Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118,
ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:
1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub
część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają
samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze
stron.
4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych
z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,
I CSK 1622/25
5
w którym kredytobiorca
postanowieniami umowy.
zakwestionował
względem
banku
związanie
5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron
odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych
w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia
w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład
całej Izby Sądu Najwyższego jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały
w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).
Jeżeli wierzytelność aktywna stała się wymagalna wcześniej niż
wierzytelność pasywna, to retroaktywny skutek potrącenia nie obejmie odsetek
powstałych w okresie od dnia wymagalności wierzytelności aktywnej, od której
naliczane są odsetki, do dnia powstania wymagalności wierzytelności pasywnej
(zob. postanowienie SN z 24 marca 2026 r., I CSK 638/25).
Potrącenie ustawowe dokonywane przez jednostronne oświadczenie woli
złożone drugiej stronie ma, co do zasady, charakter konstytutywny i skutkuje
umorzeniem nawzajem obu wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej
(art. 498 k.c.) ze skutkiem czasowym wskazanym w art. 499 k.c. Dla skuteczności
potrącenia kluczowe jest ziszczenie się pozytywnych przesłanek potrącenia, przy
jednoczesnym braku przesłanek negatywnych. Wówczas powstaje stan
"potrącalności", co aktualizuje uprawnienie wierzyciela do złożenia skutecznego
oświadczenia o potrąceniu. Jedną z przesłanek pozytywnych potrącenia jest
wymagalność obu wierzytelności, a przynajmniej wymagalność wierzytelności
przedstawionej do potrącenia. Wymagalność oznacza stan, w którym wierzyciel ma
prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności, a zatem
ma możliwość żądania spełnienia i przymusowego wyegzekwowania określonego
świadczenia. Nie budzi wątpliwości, że wierzytelność o zwrot nienależnego
świadczenia jest wymagalna w rozumieniu art. 498 § 1 k.c. w terminie wynikającym
z art. 455 k.c. Wymóg wymagalności wierzytelności potrącającego jako jednej
z pozytywnych przesłanek skuteczności potrącenia oznacza, że wyłączona jest
I CSK 1622/25
6
możliwość złożenia oświadczenia o potrąceniu wierzytelności jeszcze
niewymagalnej. Takie przedwczesne potrącenie nie wywołuje żadnych skutków,
także po nadejściu terminu wymagalności, ponieważ nie jest dopuszczalna
konwalidacja czynności jednostronnej. Oznacza to, że potrącający powinien złożyć
oświadczenie po ziszczeniu się tej przesłanki, a jeśli dokonał tego we
wcześniejszym czasie musi złożyć ponowne oświadczenie (zob. wyrok SN
z 4 grudnia 2025 r., II CSKP 768/24).
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem
kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy.
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego
rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności
radców prawnych.
Adam Doliwa
(P.H.)
[SOP]
