I CSK 1613/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
21 października 2025 r.
SSN Ewa Stefańska
na posiedzeniu niejawnym 21 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.W. i S.W.
z udziałem B.W.
o otwarcie i ogłoszenie testamentu Z.W. oraz o stwierdzenie nabycia spadku po
Z.W.,
na skutek skargi kasacyjnej B.W.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim
z 5 listopada 2024 r., V Ca 427/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od uczestnika postępowania B.W. na rzecz
wnioskodawców M. W. i S. W. kwoty po 120 zł (sto dwadzieścia)
złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po
upływie tygodnia od doręczenia uczestnikowi odpisu niniejszego
postanowienia, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
(M.T.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 5 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie
Wielkopolskim w sprawie z wniosku M. W. i S.W. przy udziale B.W. o stwierdzenie
nabycia spadku po Z.W., na skutek apelacji uczestnika od postanowienia Sądu
Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim z 17 kwietnia 2024 r. oddalił apelację.
I CSK 1613/25
2
Od postanowienia Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim skargę
kasacyjną wywiódł uczestnik postępowania wskazując, iż zgodnie
z art. 3989 §1 pkt 4 skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Uczestnik
wskazał, że Sąd Okręgowy pominął wnioskowany w apelacji wniosek dowodowy,
wsparty dodatkową opinią prywatną złożoną w toku postępowania apelacyjnego,
z przyczyn nie merytorycznych, niemających związku z treścią materiału
dowodowego i podnoszonymi zarzutami, uznając w oparciu o przepis
art. 2352 §1 pkt 5 k.p.c., że wniosek zmierza jedynie do przedłużenia postępowania.
Uczestnik podkreślił, że w toku całego postępowania konsekwentnie domagał się
dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego, przedstawiając merytoryczne
argumenty przemawiające za taką koniecznością, zdając sobie sprawę, że opinia
uzupełniającą biegłego, którego opinię kwestionuje, co do zasady nie prowadzi do
zmiany stanowiska prezentowanego przez biegłego. Uczestnik wskazał, że skoro
zatem Sąd pominął dowód nie powołując się na żadne przesłanki o charakterze
merytorycznym, a twierdzenie Sądu II instancji o powołaniu dowodu jako
zmierzającego jedynie do przedłużenia postępowania jest w oczywistym stopniu
bezzasadne, to oczywistość skargi kasacyjnej została wykazana.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
I CSK 1613/25
3
Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym
w judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu
prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to
spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie
SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo).
Skarżący, przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi
kasacyjnej „oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany
charakter tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r.,
I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,
OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
Odnosząc się do powołanej przez skarżącego przesłanki oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej, wskazać trzeba, że w orzecznictwie Sądu
Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej, jako przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania, wymaga powołania się na
kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa
materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do
jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono
widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez
potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu
wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał
zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet
oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że
I CSK 1613/25
4
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. orzecznictwo przytoczone
w motywach postanowienia Sądu Najwyższego z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12).
O wypełnieniu przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie świadczy też podanie
przez skarżącego, że doszło do kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa
procesowego, w związku z nieuzasadnionym oddaleniem wniosku o powołanie
nowego biegłego. Sąd drugiej instancji wyjaśnił, iż w rozpoznawanej sprawie Sąd
Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o zgromadzony
materiał dowodowy i w żaden sposób nie dopuścił się naruszenia dyspozycji
art. 233 § 1 oraz 2352 §1 pkt 5 k.p.c. nie dopuszczając wnioskowanego przez
uczestnika dowodu z opinii instytutu badawczego. Nie można przyjąć, że sąd
obowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych czy też z opinii instytutu
w każdym wypadku, gdy opinia złożona jest niekorzystna dla strony. Samo
niezadowolenie strony z oceny przedstawionej przez biegłych nie uzasadnia
potrzeby dopuszczenia przez sąd dowodu z opinii innych biegłych (por. wyrok
SN z dnia 06 października 2009 r., II UK 47/09).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało także wyjaśnione,
że okoliczność, iż zgodnie z art. 286 k.p.c. sąd może zażądać dodatkowej opinii od
tych samych lub innych biegłych, wcale nie oznacza, że w każdym przypadku
jest to konieczne, potrzeba taka może bowiem wynikać z okoliczności sprawy
i podlega ocenie sądu orzekającego. Wskazaną możliwość należy traktować jako
obowiązek podjęcia wymienionej czynności wówczas, gdy konieczne jest ustalenie
okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, a ocena wydanej opinii
prowadzi do wniosku, że jest nieprzekonująca, zawiera braki, stwierdzenia budzące
wątpliwości lub sprzeczności. Okoliczność, że opinia biegłego nie ma treści
odpowiadających stronie nie stanowi dostatecznego uzasadnienia dla
przeprowadzenia dowodu z opinii dalszych biegłych jeżeli w przekonaniu sądu
opinia wyznaczonego biegłego jest na tyle kategoryczna i przekonująca,
że wystarczająco wyjaśnia zagadnienia wymagające wiadomości specjalnych
(por. m.in. wyroki SN: z 14 lipca 2017 r., II CSK 655/16, z 10 stycznia 2017 r.,
III UK 41/16, z 13 stycznia 2016 r., V CSK 262/15, z 14 listopada 2013 r.,
IV CSK 135/13, z 10 października 2012 r., I UK 210/12, z 30 maja 2007 r.,
IV CSK 41/07, z 4 sierpnia 1999 r., I PKN 20/99, OSNAPiUS 2000, nr 22, poz. 807,
I CSK 1613/25
5
i z 5 listopada 1974 r., I CR 562/74, oraz postanowienia SN: z 24 listopada 2016 r.,
III CSK 35/16, i z 7 listopada 2010 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001 nr 4, poz. 64).
Nieprzeprowadzenie przez Sąd Apelacyjny dalszych dowodów z opinii biegłych nie
dowodzi zatem w okolicznościach sprawy oczywistej zasadności skargi.
Skarżący nie zgadza się z taką oceną i prezentują własny pogląd, ale nie
prowadzi to do wniosku, że wykazał przesłankę oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).
W konsekwencji analiza wniosku, na tle podstaw skargi oraz motywów
zaskarżonego orzeczenia, w konfrontacji z wypracowanymi w orzecznictwie Sądu
Najwyższego zasadami czynienia ustaleń wymagających przeprowadzenia dowodu
z opinii biegłych nie prowadzi do oceny, że stanowi ono konsekwencję jaskrawych
błędów w podejmowanych działaniach procesowych czy wykładni prawa.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,
które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 520 § 3 k.p.c. oraz § 6 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie (jedn. tekst Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).
(M.T.)
[a.ł]
