I CSK 1544/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
25 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa I.S.
przeciwko syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 26 listopada 2024 r., I ACa 424/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
(G.N.-J.)
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 8 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie ustalił,
że umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF z 23 sierpnia 2008 r.,
zawarta pomiędzy powódką I.S. a poprzednikiem prawnym pozwanego Banku
Spółki Akcyjnej w W. – G. Spółką Akcyjną w K. […] Oddział w Ł., jest nieważna.
2. Wyrokiem z 26 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił
apelację strony pozwanej od powyższego wyroku.
I CSK 1544/25
2
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany syndyk
masy upadłości Banku spółki akcyjnej w W. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłanki określone w art. 3989 § 1
pkt 1 i 2 k.p.c. Wskazał, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów
tj. art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy z
dnia z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (dalej „pr.up.”) w zw. z art. 1 ust. 1
pkt 1 pr.up. polegające na rozbieżnościach w odpowiedzi na pytanie, czy
postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku
prawnego z umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej, wytoczone przeciwko
upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega
zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr.up. i tym samym
podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i
w zw. z art. 145 ust. 1 pr.up. z art. 1 ust. 1 pkt 1 pr.up do czasu rozpoznania
zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności lub, odpowiednio, odmowy
uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania trybu określonego ustawą.
Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzi również potrzeba wykładni przepisów
prawnych wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów
tj. art. 1 ust 1 pkt 1 pr.up. polegające na rozbieżnościach w odpowiedzi na pytanie,
czy ustawa pr.up. określa zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od
niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami jedynie co do wierzytelności
pieniężnych czy też co do wszelkich wierzytelności.
4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. np.
I CSK 1544/25
3
postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że
w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c.
uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.
7. Podniesione przez skarżącego zagadnienie prawne nie jest obecnie
problemem nowym. Został on rozstrzygnięty uchwałą Sądu Najwyższego
z 19 września 2024 r., III CZP 5/24, w której SN stwierdził, iż postępowanie sądowe
z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia
stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi,
co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą
„o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu
art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym
może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka.
Sąd Najwyższy uznał, że powyższy wniosek wynika przede wszystkim z literalnej
wykładni powołanych regulacji, a przy tym stwierdził, że niewskazanie w art. 145
ust. 1 Prawa upadłościowego wprost spraw o ustalenie nie powinno skłaniać
do rozszerzającego rozumienia pojęcia „postępowania sądowego (...)
I CSK 1544/25
4
o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości”, w celu objęcia tą
kategorią spraw również żądań z art. 189 k.p.c. Postępowanie upadłościowe,
którego istotnym elementem jest sporządzenie listy wierzytelności zaspokajanych z
masy upadłości, zasadniczo nie stwarza bowiem zainteresowanym możliwości
dochodzenia roszczenia procesowego o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa
lub stosunku prawnego. Na rzecz wniosku, że sprawy te pozostają poza zakresem
zastosowania art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, przemawia więc także ten
argument, że w przeciwnym razie zagrożeniu ulegałoby prawo stron do sądu.
8. Wobec powyższego nie zachodzi również potrzeba dokonania wykładni
wskazanych przez skarżącego przepisów prawa, na podstawie których zostało
sformułowane rozważane zagadnienie. Tożsame bądź bardzo zbliżone problemy,
były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego w ramach
tzw. przedsądu; zob. np. postanowienia: z 2 kwietnia 2025 r., I CSK 2578/24;
z 15 kwietnia 2025 r., I CSK 335/25; z 15 kwietnia 2025 r., I CSK 531/25;
z 16 kwietnia 2025 r., I CSK 611/25; z 11 czerwca 2025 r., I CSK 3309/24;
z 25 czerwca 2025 r., I CSK 4015/24; z 20 sierpnia 2025 r., I CSK 1508/25;
z 10 września 2025 r., I CSK 134/25; z 10 września 2025 r., I CSK 239/25;
z 8 października 2025 r., I CSK 2233/25, do których szczegółowych uzasadnień
wypada odesłać w celu uniknięcia zbędnych powtórzeń.
9. O potrzebie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie świadczy
również wskazana przez skarżącego kwestia, czy regulacja pr.up. określa zasady
wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników
będących przedsiębiorcami jedynie co do wierzytelności pieniężnych czy też co do
wszelkich wierzytelności. Skarżący ograniczył się tylko do zasygnalizowania
powyższej problematyki. Nie tylko nie przedstawił rozbieżności w orzecznictwie
sądów, wskazując na konkretne przypadki rozbieżnych orzeczeń, ale też nie
dostrzegł, że ustawodawca sformułowaniem w art. 1 ust. pkt 1 pr.upadł nie dokonał
rozdziału wierzytelności ze względu na ich charakter, uznając, że w upadłości
dochodzić można wszelkich wierzytelności. Nie wyjaśnił również, jakie znaczenie
dla rozstrzygnięcia skargi ma odpowiedź na tego rodzaju abstrakcyjne pytanie.
Tożsame wątpliwości do przestawionych przez skarżącego były już rozważane
w skargach kasacyjnych w sprawach, w których Sąd Najwyższy wydał
I CSK 1544/25
5
postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob.
postanowienia SN: z 26 czerwca 2025 r., I CSK 1271/25; z 17 lipca 2025 r., I CSK
1372/25; z 19 listopada 2025 r., I CSK 1584/25; z 18 sierpnia 2025 r., I CSK
790/25).
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1
i art. 39821 k.p.c.
Krzysztof Grzesiowski
(R.N.)
[a.ł]
