I CSK 1372/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
17 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa U.B., P.J., Ż.B., P.S.
przeciwko Syndykowi masy upadłości G. S.A. w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości G. S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 13 listopada 2024 r., I ACa 698/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[M.O.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 13 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie w sprawie
z powództwa U.B., P.J., Ż.B. i P.S. przeciwko Syndykowi masy upadłości G. S.A. w
W. o ustalenie, na skutek apelacji pozwanego od wyroku częściowego Sądu
Okręgowego w Szczecinie z 14 lutego 2024 r., I C 5199/23, oddalił apelację.
Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,
zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości
i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie apelacji pozwanego
w zakresie dotyczącym ustalenia nieistnienia stosunku prawnego; ewentualnie
o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie; ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie w całości poprzedzającego go
I CSK 1372/25
2
wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Sądowi Okręgowemu w Szczecinie. Pozwany wniósł ponadto o zasądzenie od
powodów na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał, że w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów prawnych
wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj.:
1) art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy
z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz.U. 2025 poz. 614;
dalej jako: „pr. upad.”) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 1 pr. upad. polegające na
rozbieżnościach w odpowiedzi na pytanie czy postępowanie sądowe z powództwa
kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu
waloryzowanego (indeksowanego albo denominowanego) do waluty obcej,
wytoczone przeciwko upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą „o
wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości" w rozumieniu art. 145
ust. 1 pr. upad. i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 4
k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 pr. upad. w zw. z art. 1 ust. 1
pkt 1) pr. upad. do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście
wierzytelności lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i
wyczerpania trybu określonego ustawą?;
2) art. 1 ust. 1 pkt 1 pr. upad. polegające na rozbieżnościach w odpowiedzi na
pytanie czy ustawa pr. upad. określa zasady wspólnego dochodzenia roszczeń
wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami jedynie co do
wierzytelności pieniężnych czy też co do wszelkich wierzytelności?
Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanego, wnosząc
o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz
o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania
wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa
procesowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 1372/25
3
Skarga kasacyjna wniesiona przez pozwanego nie kwalifikowała się do
przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem
kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd
Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią
instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN
z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz państwa jako dobra wspólnego
(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie
oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego
interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć
ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes
prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem
zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne wciąż uwagi w postanowieniu SN
z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana
w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).
Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi
element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które
są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.
Jako przyczynę kasacyjną mającą uzasadniać przyjęcie skargi do
rozpoznania pozwany wskazał potrzebę wykładni przepisów mających wywoływać
poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów. Powołanie się przez
stronę skarżącą na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości,
określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne
I CSK 1372/25
4
mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, a
jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w
orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy
różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,
dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni
przepisu (zob. np. postanowienie SN z 9 lutego 2023 r., I CSK 4583/22).
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
zostało w tym zakresie sporządzone w sposób zgodny z utrwalonym
orzecznictwem Sądu Najwyższego. Skarżący nie przywołał bowiem orzeczeń
sądów powszechnych, w których sądy zajęłyby przeciwstawne stanowiska co do
tego, czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia
stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego albo
denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi
(kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy
upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr. upad. ani tym bardziej nie wskazał, na
jakich argumentach oparły się sądy wydając orzeczenia, w których opowiedziały się
za określonym stanowiskiem co do przywołanego wyżej problemu prawnego.
Takich orzeczeń skarżący nie wskazał również w odniesieniu do art. 1 ust. 1 pkt 1
pr. upad.
Niezależnie od powyższego, w uchwale z 19 września 2024 r., III CZP 5/24
(OSNC 2025, nr 4, poz. 42), Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że postępowanie sądowe
z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia
stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do
którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność,
która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr. upad.,
a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka.
Z powyższych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z uwagi na to, że skarga została wniesiona od wyroku Sądu drugiej
instancji, którym oddalono apelację od wyroku częściowego, Sąd Najwyższy nie
I CSK 1372/25
5
orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, o których rozstrzyga Sąd właściwy w
orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie (art. 108 § 1 k.p.c.).
SSN Kamil Zaradkiewicz
(M.M.)
[SOP]
