I CSK 1151/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Załucki
27 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L.
przeciwko Powiatowi […] – Z. w S.
o zmianę treści stosunku zobowiązaniowego i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Powiatu […] – Z. w S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 22 października 2025 r., I AGa 78/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2 700 (dwa
tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Pozwany Powiat […] – Z. w S. wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Łodzi z 22 października 2025 r., wydanego w sprawie z powództwa
P. sp. z o.o. z siedzibą w L. o zmianę treści stosunku zobowiązaniowego.
Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej wynikającej z naruszenia art. 632 § 2 k.c. poprzez
I CSK 1151/26
2
błędną wykładnię pojęcia rażącej straty oraz błędne zastosowanie wobec
niewystąpienia przesłanki zmiany stosunków.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej występuje wtedy, gdy zachodzi
niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia
z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku takiego
naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe (zob.
np. postanowienia SN z 7 sierpnia 2026 r, I CSK 3546/25; z 30 lipca 2026 r., I CSK
3562/24; z 7 grudnia 2023 r., I CSK 5630/22; z 8 listopada 2023 r., I CSK 3494/23;
z 20 października 2023 r., I CSK 1631/23 oraz z 25 września 2023 r., I CSK
903/23).
Pozwany natomiast uczynił podstawą wniosku o przyjęcie skargi do
rozpoznania wykładnię pojęć nieostrych, ocennych, wymagających każdorazowego
rozważenia okoliczności faktycznych ad casum.
Co do zasady w umowie przewidującej wynagrodzenie ryczałtowe ryzyko
ekonomiczne prawidłowej identyfikacji przedmiotu zamówienia, poprawności
obliczenia wynagrodzenia, a także zmiany kosztów realizacji umowy ponosi
przyjmujący zamówienie (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2025 r.,
II CSKP 1064/23). Ograniczeniem tego ryzyka jest możliwość wystąpienia do sądu
z powództwem o zwiększenie wynagrodzenia ryczałtowego lub rozwiązanie umowy
w przypadku wystąpienia zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć.
Sąd rozpoznający apelację przyjął, że znaczny wzrost cen materiałów budowlanych
i wykończeniowych oraz ich transportu, który nastąpił na skutek pandemii COVID-
19 spełnia tę przesłankę.
W ocenie skarżącego pojęcie „rażącej straty” z art. 632 § 2 k.c. powinno
odnosić się wyłącznie do poniesienia przez wykonawcę straty w sensie
matematycznym, nie zaś do uzyskania znacznie niższego wynagrodzenia niż
planowane. To stanowisko nie jest zgodne z dotychczasową wykładnią tego pojęcia
dokonywaną przez Sąd Najwyższy, który wyjaśniał już, że chodzi o stratę, która
niweczy przeprowadzoną przez wykonawcę kalkulację, z uwzględnieniem zwykłego
ryzyka kontraktowego. Nie musi to być strata zagrażająca kondycji finansowej
I CSK 1151/26
3
wykonawcy albo grożąca mu upadłością (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 8 marca
2018 r., II CSK 352/17). Jest to strata, która niweczy przeprowadzoną przez
wykonawcę kalkulację, z uwzględnieniem zwykłego ryzyka kontraktowego (zob.
wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 2019 r., I CSK 218/18, OSNC 2020, nr 5, poz.
41).
Do przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej jako oczywiście zasadnej
niezbędne jest wykazanie, że sąd odwoławczy orzekł w sprawie niezgodnie
z przyjętą linią orzeczniczą, co w nie zaszło w stanie faktycznym sprawy.
Oprócz kwestionowania wykładni pojęcia „rażącej straty” co do zasady,
skarżący przytoczył także argumenty podważające zasądzoną przez Sąd II instancji
kwotę co do wysokości. Jest to jednakże polemika z wyliczeniem sądu jako
elementem stanu faktycznego sprawy, która jest niedopuszczalna na etapie
postępowania kasacyjnego na mocy art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c. Jeżeli
zaś intencją pozwanego było zakwestionowanie metody wyliczenia kwoty, o którą
należy podwyższyć wynagrodzenie powoda, to należy potwierdzić, że w art. 632 §
2 k.p.c. nie zawarto przesłanek dokonywania takich obliczeń, co oznacza, że ta
kalkulacja należy do tzw. sfery dyskrecjonalności sądowej, która oznacza
swobodną, choć nie dowolną, ocenę sądu dokonywaną z uwzględnieniem
konkretnego stanu faktycznego.
Co do zasady zaś zaskarżenie w skardze kasacyjnej rozstrzygnięć
należących do sfery swobodnej oceny sądu ma charakter wyjątkowy, a skarżący
powinien wykazać, że zasądzona kwota jest rażąco wygórowana bądź zaniżona
(zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2024 r., III PSK 42/23; z
5 sierpnia 2020 r., IV CSK 49/20 oraz z 23 października 2024 r., 216/23). Ponadto,
ewentualne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu zapadłych w oparciu o przepisy
zawierające element dyskrecji sędziowskiej jako przyczyny przyjęcia skargi do
rozpoznania byłoby tylko możliwe na gruncie art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c.
Przesłanka oczywistej zasadności odnosi się zaś tylko do jednoznacznych
przepisów prawa, niepodlegających różnej wykładni.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego
I CSK 1151/26
4
rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców
prawnych.
(M.M.)
[SOP]
