Co dokładnie stanowi przepis
Art. 632 Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status jednostki uchylonej, co ustawodawca zaznaczył wprost adnotacją "(uchylony)". Oznacza to, że przepis nie zawiera już żadnej treści normatywnej: nie nakłada obowiązków, nie przyznaje uprawnień i nie wyznacza żadnego trybu postępowania. Numer artykułu został zachowany w tekście ustawy wyłącznie ze względów techniczno-legislacyjnych, aby nie zaburzać numeracji pozostałych przepisów Kodeksu i nie dezorientować czytelników korzystających z odesłań. W praktyce oznacza to, że na art. 632 KPC nie można się dziś skutecznie powołać ani w pismach procesowych, ani w uzasadnieniu żądania czy wniosku. Tego rodzaju "puste" jednostki redakcyjne występują w Kodeksie postępowania cywilnego dość często, ponieważ ustawa była wielokrotnie nowelizowana.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Uchylony art. 632 KPC nie ma zastosowania do czynności podejmowanych po dacie wejścia w życie nowelizacji, która go usunęła z porządku prawnego. Znaczenie historyczne może mieć jedynie wtedy, gdy analizujemy stan prawny obowiązujący wcześniej, na przykład przy ocenie prawidłowości czynności dokonanych w przeszłości lub przy lekturze starszego orzecznictwa i komentarzy. W takich sytuacjach konieczne jest sięgnięcie do tekstu ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu podejmowania czynności oraz do przepisów przejściowych zawartych w ustawie nowelizującej, ponieważ to one przesądzają, jakie regulacje stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych. Dla bieżących spraw punktem odniesienia są wyłącznie przepisy aktualnie obowiązujące, w tym artykuły sąsiadujące oraz przepisy ogólne o postępowaniu cywilnym.
Przykład
Osoba przygotowująca pismo do sądu znajduje w starszym poradniku odesłanie do art. 632 KPC i chce oprzeć na nim swoje żądanie. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się jednak, że przepis widnieje wyłącznie z adnotacją "(uchylony)", więc powołanie go nie wywoła żadnego skutku procesowego. Właściwym krokiem jest ustalenie, jaka regulacja obowiązuje obecnie w danym zakresie, i wskazanie w piśmie tej podstawy prawnej. Warto też sprawdzić datę wydania poradnika, ponieważ opracowania sprzed nowelizacji często zawierają nieaktualne odesłania.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w tekście ustawy, to przepis obowiązuje w jakiejś zmienionej postaci. Tak nie jest: uchylenie oznacza całkowite pozbawienie jednostki treści normatywnej. Drugim nieporozumieniem jest automatyczne zakładanie, że wraz z uchyleniem przepisu zniknęła cała instytucja prawna, podczas gdy ustawodawca mógł ją przenieść do innej jednostki redakcyjnej albo do odrębnej ustawy. Trzecim błędem jest korzystanie z nieaktualnych wydruków lub kopii Kodeksu, w których art. 632 KPC nadal ma pełne brzmienie. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona czynności podjętych pod rządami wcześniejszych przepisów, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.