1. Co dokładnie stanowi przepis
Art. 631 Kodeksu postępowania cywilnego został uchylony, co oznacza, że w miejscu oznaczonym tą jednostką redakcyjną nie ma obecnie żadnej obowiązującej normy prawnej. Ustawodawca zdecydował o usunięciu dotychczasowej treści z tekstu ustawy, pozostawiając jednak sam numer artykułu wraz z adnotacją "(uchylony)". Taki zabieg legislacyjny jest standardową praktyką: pozwala zachować dotychczasową numerację całego Kodeksu, dzięki czemu kolejne przepisy nie muszą być przenumerowane, a odesłania w innych aktach prawnych i w piśmiennictwie zachowują czytelność. W praktyce oznacza to, że powoływanie się dziś na art. 631 KPC jako na podstawę prawną wniosku, żądania czy rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowe. Uchylony przepis nie tworzy praw ani obowiązków i nie może stanowić samodzielnej podstawy działania sądu ani strony postępowania.
2. Kiedy przepis ma zastosowanie
Uchylony art. 631 KPC nie ma zastosowania do spraw wszczynanych i prowadzonych obecnie. Znaczenie tej jednostki redakcyjnej ma charakter przede wszystkim historyczny i porządkowy. Z uchylonymi przepisami można zetknąć się, analizując starsze orzecznictwo, dawne komentarze, pisma procesowe sporządzone przed nowelizacją albo akta spraw prowadzonych w poprzednim stanie prawnym. W takich sytuacjach kluczowe jest ustalenie, jakie przepisy przejściowe towarzyszyły nowelizacji, ponieważ to one przesądzają, według jakich reguł toczy się dalej postępowanie wszczęte wcześniej. Samo uchylenie nie oznacza automatycznie, że dana kwestia przestała być uregulowana - często materia została przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej albo do odrębnej ustawy.
3. Przykład
Osoba przygotowująca wniosek do sądu znajduje w internetowym poradniku sprzed kilkunastu lat odesłanie do art. 631 KPC i przepisuje je do swojego pisma jako podstawę prawną. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu okazuje się, że przy tym numerze widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)". Wskazanie nieobowiązującej podstawy prawnej samo w sobie nie przesądza o losie wniosku, ponieważ sąd ocenia treść żądania, a nie jego kwalifikację prawną dokonaną przez stronę, jednak wprowadza niepotrzebne zamieszanie. Rozsądnym rozwiązaniem jest odnalezienie aktualnego przepisu regulującego daną kwestię i powołanie się właśnie na niego.
4. Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu wciąż figuruje w tekście ustawy, to przepis nadal obowiązuje - adnotacja "(uchylony)" wyklucza taką interpretację. Drugim jest korzystanie z nieaktualnych, archiwalnych wersji Kodeksu bez sprawdzenia stanu prawnego na dzień sporządzania pisma. Trzecim - założenie, że uchylenie art. 631 KPC oznacza całkowitą lukę prawną, podczas gdy dana materia bywa uregulowana w innym miejscu. Czwartym jest mechaniczne przenoszenie tez z dawnych opracowań bez weryfikacji, czy odnoszą się one do przepisów wciąż obowiązujących. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona postępowania rozpoczętego w poprzednim stanie prawnym, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.