Art. 630.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 630 Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status jednostki uchylonej. Oznacza to, że w aktualnym tekście ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego pod tym numerem nie znajduje się żadna norma prawna, a jedynie adnotacja o uchyleniu. Sam numer artykułu został zachowany w strukturze kodeksu, ponieważ ustawodawca co do zasady nie przenumerowuje pozostałych przepisów po usunięciu jednego z nich. Dzięki temu odesłania zawarte w innych aktach prawnych, w literaturze i w dokumentach procesowych zachowują spójność, a czytelnik od razu widzi, że dana regulacja została z kodeksu wyeliminowana. W praktyce zapis "(uchylony)" jest więc informacją o historii tekstu prawnego, a nie przepisem, z którego można wyprowadzić jakiekolwiek prawo lub obowiązek.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 630 KPC w brzmieniu obecnym nie ma zastosowania do żadnej sytuacji procesowej, ponieważ nie zawiera treści normatywnej. Nie można na niego powołać się ani jako na podstawę żądania, ani jako na podstawę rozstrzygnięcia sądu czy zarzutu procesowego. Uchylona jednostka redakcyjna może mieć znaczenie wyłącznie porządkowe i historyczne: przy analizie wcześniejszych wersji kodeksu, przy lekturze starszych opracowań albo przy badaniu spraw ocenianych według stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją. W takich sytuacjach trzeba jednak sięgnąć do tekstu ujednoliconego z odpowiedniej daty oraz do przepisów przejściowych ustawy nowelizującej, bo to one wskazują, do jakich postępowań stosuje się dawne rozwiązania. Dla spraw prowadzonych według obecnego stanu prawnego znaczenie mają wyłącznie przepisy nieuchylone.

Przykład

Osoba przygotowująca pismo procesowe znajduje w starszym poradniku odwołanie do art. 630 KPC i chce powołać ten przepis w uzasadnieniu swojego wniosku. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu kodeksu okazuje się, że jednostka ta jest oznaczona jako uchylona, więc powołanie się na nią byłoby bezskuteczne, a sąd i tak oceniłby wniosek według przepisów obowiązujących. Właściwym działaniem jest ustalenie, kiedy uchylenie nastąpiło i czy materia dawniej regulowana tym artykułem została przeniesiona do innej jednostki kodeksu lub innego aktu. Dopiero po takim sprawdzeniu można w piśmie wskazać aktualną, obowiązującą podstawę prawną.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest traktowanie oznaczenia "(uchylony)" jako luki, którą można wypełnić własną interpretacją, albo jako przepisu "tymczasowo nieaktywnego". Uchylenie jest definitywne i skuteczne od dnia wskazanego w ustawie nowelizującej; przepis nie "odżywa" samoistnie. Drugim nieporozumieniem jest zakładanie, że skoro artykuł zniknął, to dana kwestia w ogóle nie jest uregulowana - często materia zostaje przeniesiona w inne miejsce albo objęta przepisami ogólnymi. Ryzykowne jest też korzystanie z nieaktualnych wydruków kodeksu, bo prowadzi do powoływania nieistniejących podstaw prawnych. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o ocenę stanu prawnego sprzed nowelizacji, warto skonsultować się z prawnikiem.