1. Co dokładnie stanowi przepis
Art. 629 Kodeksu postępowania cywilnego został oznaczony w tekście ustawy jako uchylony. Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze nie zawiera już żadnej treści normatywnej - ustawodawca usunął z systemu prawnego regułę, która wcześniej się w niej mieściła. Numer artykułu pozostaje jednak w strukturze kodeksu, ponieważ zasady techniki prawodawczej nie pozwalają na przenumerowanie kolejnych przepisów po każdej nowelizacji. Dzięki temu odesłania zawarte w innych ustawach, orzeczeniach i pismach procesowych nadal odnoszą się do właściwych, niezmienionych numerów. W praktyce oznacza to, że art. 629 KPC nie może być samodzielną podstawą żądania, zarzutu ani rozstrzygnięcia sądu.
2. Kiedy przepis ma zastosowanie
Uchylony art. 629 KPC nie ma zastosowania do zdarzeń i czynności procesowych dokonywanych po dniu wejścia w życie nowelizacji, która go usunęła. Może natomiast mieć znaczenie historyczne - przy ocenie czynności podjętych w okresie, gdy przepis jeszcze obowiązywał, o ile przepisy przejściowe danej ustawy nowelizującej tak stanowią. Dlatego przy analizie starszych spraw trzeba zawsze ustalić brzmienie kodeksu z daty czynności, a nie brzmienie aktualne. Jeżeli natomiast prowadzimy bieżącą sprawę, właściwej podstawy prawnej należy szukać w przepisach sąsiednich lub w innych regulacjach, które przejęły dawną materię. Ustalenie, który przepis zastąpił uchyloną normę, wymaga sięgnięcia do tekstu ustawy nowelizującej i jej uzasadnienia.
3. Przykład
Osoba przygotowująca pismo procesowe znajduje w starszym poradniku odwołanie do art. 629 KPC i chce powołać ten przepis jako podstawę swojego wniosku. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu kodeksu okazuje się, że przy tym numerze widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)". Powołanie takiej jednostki w piśmie nie wywoła zamierzonego skutku - sąd oceni wniosek według jego rzeczywistej treści, a wskazana podstawa prawna będzie po prostu nieaktualna. Właściwym działaniem jest sprawdzenie w ujednoliconym tekście ustawy, jaki przepis reguluje obecnie daną kwestię, i powołanie się na niego.
4. Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest korzystanie z nieaktualnych wydruków, wzorów pism i poradników, w których uchylone przepisy wciąż figurują jako obowiązujące. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal widnieje w kodeksie, to przepis "gdzieś obowiązuje" - tak nie jest, adnotacja "(uchylony)" oznacza brak treści normatywnej. Bywa też, że uchylenie mylone jest z derogacją całej instytucji prawnej, podczas gdy w wielu przypadkach materia została jedynie przeniesiona do innego artykułu lub innej ustawy. Warto również pamiętać, że błędne wskazanie podstawy prawnej samo w sobie nie przesądza o oddaleniu żądania, ale może utrudnić i wydłużyć postępowanie. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona czynności dokonanych przed nowelizacją, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.