I CSK 1087/22

Sygn. akt I CSK 1087/22

POSTANOWIENIE

Dnia 2 listopada 2022 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Leszek Bosek

w sprawie z wniosku I. G. i L. G.
‎z udziałem P. spółka akcyjna w L.
‎o ustanowienie służebności przesyłu,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 listopada 2022 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika

od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie
‎z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt IV Ca 2375/20,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawców solidarnie kwotę 240 (dwieście czterdzieści 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

I. G. i L. G. wnieśli o ustanowienie na nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. […] z obrębu [x], położonej w  Z. przy ul. […] , o powierzchni 5402 m², dla której Sąd  Rejonowy w Wołominie prowadzi księgę wieczystą […], na  rzecz P. Spółki Akcyjnej w L., służebności przesyłu polegającej na prawie korzystania przez uczestnika z nieruchomości obciążonej w  zakresie niezbędnym do dokonania konserwacji, remontów, modernizacji urządzeń przesyłowych istniejących napowietrznej linii energetycznej wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem, w pasie wyznaczonym liniami usytuowanymi w odległości 15 m w bok od rzutów poziomych skrajnych przewodów tej linii. Wnieśli również o zasądzenie wynagrodzenia w kwocie 1 235 400 zł oraz obciążenie uczestnika kosztami postępowania.

Postanowieniem z 18 sierpnia 2020 r. Sąd Rejonowy w Wołominie ustanowił na przedmiotowej nieruchomości służebność o treści odpowiadającej służebności przesyłu (pkt 1); zasądził od P. Spółki Akcyjnej w L. na rzecz I. G. i L. G. solidarnie wynagrodzenie w kwocie 470 470 zł płatne w  terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi płatności (pkt 2); w pozostałym zakresie oddalił żądanie zasądzenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu (pkt 3) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt 4 i 5).

Postanowieniem z 16 lutego 2021 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w  Warszawie, po rozpoznaniu apelacji P. Spółki Akcyjnej w L., oddalił apelację (pkt 1) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania odwoławczego (pkt 2).

Od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie skargę kasacyjną wywiodła P. Spółka Akcyjna w L., zaskarżając je w całości. Wnosząc o przyjęcie skargi do rozpoznania, powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.).

W ocenie skarżącej Sąd Okręgowy naruszył art. 7 k.c., albowiem przy ocenie kwalifikacji prawnej posiadania poprzednika prawnego skarżącego nie uwzględnił wagi oraz znaczenia ustanowionego w tym przepisie domniemania dobrej wiary. Zdaniem skarżącej, Sąd Okręgowy –  pomimo powołania się na  całokształt okoliczności sprawy i materiał dowodowy –  nie wskazał konkretnie dowodów wzruszających domniemanie określone w art. 7 k.c., a więc takich które dawałyby podstawę do oceny, że poprzednik prawny przedsiębiorstwa przesyłowego w chwili rozpoczęcia posiadania w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu, wiedział lub mógł się dowiedzieć o tym, że  narusza prawo właścicieli nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę wnioskodawcy wnieśli o odmowę przyjęcia jej do  rozpoznania, a w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania o  jej  oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., powołując się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, wynikającą z pominięcia przez Sąd II instancji przy orzekaniu domniemania prawnego wynikającego z art. 7 k.c.

W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398⁹ § 1 pkt  4 k.p.c. wymaga wykazania sprzeczności zaskarżonego orzeczenia z przepisami prawa, których wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości albo jego wydania w wyniku oczywiście błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej ma więc miejsce, gdy zarzucane uchybienia dotyczą kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa, które  są  widoczne prima facie, bez konieczności głębszej analizy (por. min.: postanowienia Sądu Najwyższego z: 15 kwietnia 2021 r., IV  CSK 617/20; 23 czerwca 2017 r., II CSK 41/17; 1 marca 2013 r., I CSK 491/12; 21 lutego 2008 r., II UK 307/07; 8 marca 2002 r., I PKN 341/01).

Analiza rozstrzygnięcia Sądu II instancji w kontekście uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie pozwala na stwierdzenie, że  spełniona jest przesłanka z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. W ocenie Sądu Najwyższego, skarżąca w  żaden sposób nie wykazała kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa, których wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości. Wręcz przeciwnie, w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że rozstrzygając, czy uzyskanie posiadania służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu nastąpiło w złej wierze, należy mieć na  względzie całokształt okoliczności poprzedzających i towarzyszących uzyskaniu posiadania służebności; domniemanie dobrej wiary jest obalone, gdy z całokształtu okoliczności wynika, że przedsiębiorca przesyłowy w chwili uzyskania posiadania wiedział lub powinien był wiedzieć przy zachowaniu wymaganej staranności, że  do  nieruchomości, na której zlokalizowane są urządzenia przesyłowe, nie  przysługuje mu prawo o treści odpowiadającej służebności przesyłu (por.  uchwała Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2016 r., III CZP 86/16; postanowienia Sądu Najwyższego z: 26 maja 2021 r., V CSKP 65/21; 28 kwietnia 2021 r., III CSKP 71/21). Decyzja administracyjna o pozwoleniu na budowę linii przesyłowej nie przesądza o dobrej wierze przedsiębiorcy, który na cudzej nieruchomości wybudował urządzenia przesyłowe (por. uchwały Sądu Najwyższego z: 17 czerwca 2005 r., III CZP 29/05; 20 listopada 2015 r., III CZP 76/15, wyrok Sądu Najwyższego z 6 maja 2009 r., II CSK 594/08; postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2022 r., I CSK 763/22).

Trafnie więc Sąd  II  instancji przyjął, że skarżąca nie wykazała, aby korzystanie przez nią (i poprzedników prawnych) z nieruchomości wnioskodawców wynikało z tytułu prawnego (cywilnoprawnego lub  administracyjnoprawnego), jak również, aby uzyskała zgodę właściciela nieruchomości na posadowienie na niej urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że zaskarżone orzeczenie jest wadliwe w stopniu elementarnym i  widocznym prima vista, dlatego należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 2 w  zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 530 § 3 w zw. z art. 398²¹ i art. 391 §  1 k.p.c. oraz § 5 pkt 3 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r. poz. 265).

[as]