I CNP 65/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
Pierwszy Prezes SN Małgorzata Manowska
2 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 2 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi K.S. o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy
z 15 lutego 2024 r., II Ca 1487/23,
wydanego w sprawie z powództwa K.S.
przeciwko T. spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania,
2. zasądza od powoda K.S. na rzecz pozwanego T. spółce
akcyjnej w W. kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu
kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi wraz z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od
dnia następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia
powodowi odpisu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
(M.M.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 15 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy oddalił apelację
powoda K.S. od wyroku Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z 20 listopada 2023 r.,
którym Sąd ten oddalił powództwo przeciwko T. spółki akcyjnej w W.
W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku
Sądu II instancji powód zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
I CNP 65/24
2
art. 58 k.c. w związku z art. 361 k.c. oraz art. 363 k.c., art. 3851 k.c., art. 3531 k.c.
w zw. z art. 58 k.c., art. 805 k.c. i 822 k.c. w zw. z art. 354 k.c. a contrario
i art. 361 § 2 k.c.
Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa procesowego:
art. 233 § 1 k.p.c., również w zw. z art. 245 k.p.c., a także w zw. z art. 271 § 1 k.p.c.
i w zw. z art. 278 § 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia; jej celem jest uzyskanie prejudykatu
umożliwiającego dochodzenie od Skarbu Państwa roszczeń odszkodowawczych za
szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej
(art. 4171 § 2 k.c.). Zgodnie z art. 4249 k.p.c. Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia do
rozpoznania skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia, jeżeli jest oczywiście bezzasadna. Oczywista bezzasadność skargi
powinna być oceniana w powiązaniu z powyższym celem.
Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że niezgodność
z prawem orzeczenia musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty.
Orzeczenie niezgodne z prawem to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne
z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami lub z ogólnie
przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco
błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest ewidentne i nie
wymaga głębszej analizy prawnej (wyroki SN: z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05,
OSNC 2007, nr 1 poz. 17; z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2,
poz. 35, i z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 18/09; postanowienia SN:
z 19 kwietnia 2018 r., V CNP 50/17, z 26 kwietnia 2018 r., IV CNP 53/17,
z 15 października 2020 r., V CNP 7/20). Jedynie w takim przypadku orzeczeniu
sądu można przypisać cechy bezprawności. Istotą władzy sądowniczej jest
orzekanie w warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny nie tylko od
obowiązujących ustaw, ale także od wewnętrznego przekonania sędziego oraz jego
swobody w ocenie faktów i praw, stanowiących przedmiot sporu.
I CNP 65/24
3
Bezprawność judykacyjną w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c., definiuje się
w sposób autonomiczny – węższy od bezprawności w rozumieniu przepisów
o odpowiedzialności odszkodowawczej w prawie materialnym, gdyż definiowania
tego należy dokonywać z uwzględnieniem specyfiki sądowego stosowania prawa,
istoty władzy sądowniczej i niezawisłości sędziowskiej (wyroki SN:
z 17 maja 2006 r., I CNP 14/06; z 28 marca 2007 r., II CNP 124/06;
z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08, i z 19 kwietnia 2018 r., V CNP 50/17).
Celem przewidzianej w art. 4249 k.p.c. wstępnej selekcji wniesionych skarg,
jest wyeliminowanie skarg oczywiście bezzasadnych, które bez konieczności
wnikliwej analizy prawnej powinny być oddalone. Oczywista bezzasadność skargi
zachodzi wówczas, gdy przywołane podstawy skargi już prima facie pokazują, iż
nie ma możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo nie mogły
mieć wpływu na treść orzeczenia. Nie ma zatem potrzeby prowadzenia szerokiej
analizy prawnej i dokonywania pogłębionego badania trafności zaskarżonego
orzeczenia w odniesieniu do zastosowania prawa i jego wykładni (postanowienia
SN: z 25 czerwca 2018 r., V CNP 2/18; z 21 grudnia 2022 r., I CNP 56/22,
i z 23 maja 2024 r., I CNP 26/23). Ocena zasadności skargi polega niejako na
antycypowaniu roli sądu, który orzekałby co do istoty sprawy z powództwa
skarżącego o wynagrodzenie szkody wyrządzonej wydaniem prawomocnego
orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2015 r., V CNP 57/14).
W sytuacji, gdy z bezpośredniego oglądu sprawy wynika już, że skarga
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia byłaby
oddalona, należy przyjąć, że jest ona oczywiście bezzasadna w rozumieniu
art. 4249 k.p.c. (postanowienia SN z dnia 9 stycznia 2014 r., I BP 10/13,
i z 20 grudnia 2024 r., I CNP 82/23).
W niniejszej sprawie już przy pierwszej ocenie można wniesioną skargę
uznać za oczywiście bezzasadną. Charakter naruszeń przepisów zarzucanych
Sądowi Okręgowemu pozwala przyjąć, że w sprawie nie mogło dojść do rażącego
naruszenia prawa, które odpowiadałoby utrwalonemu w orzecznictwie i doktrynie
rozumieniu pojęcia niezgodności z prawem (art. 4241 k.p.c.).
I CNP 65/24
4
Zarzuty powoda dotyczące naruszenia przez Sąd Okręgowy wskazanych
w skardze przepisów prawa materialnego oraz procesowego są w istocie związane
z problematyką ustaleń faktycznych i kwestią oceny przez Sąd Okręgowy
określonych środków dowodowych (zarzucane przez skarżącego m.in. naruszenie
art. 233 k.p.c.). Skarżący w znacznej mierze polemizuje z ocenami Sądu II instancji
prowadzącymi do oddalenia apelacji. Zatem wywody stanowią de facto polemikę
z ocenę materiału dowodowego; pod pozorem zarzutów naruszenia przepisów
prawa materialnego i procesowego powód tak naprawdę zarzuca przekroczenie
granic swobodnej oceny dowodów. Tymczasem z art. 4244 zd. 2 k.p.c.
jednoznacznie wynika, że podstawą skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub
oceny dowodów (postanowienie SN z 14 marca 2025 r., I CNP 11/24). Powyższe
odnosi się również do oceny przez Sąd II instancji umowy cesji zawartej przez
poszkodowaną i powoda.
Podkreślenia również wymaga kwestia, że podstawą oceny prawnej zawsze
są indywidualne ustalenia faktyczne sprawy, co w konsekwencji powoduje, iż nie
sposób zarzucić Sądowi Okręgowemu rażącego naruszenia prawa, które
odpowiadałoby utrwalonemu rozumieniu pojęcia niezgodności z prawem
w rozumieniu art. 4241 k.p.c. tylko z tego powodu, iż doszedł do wniosku, że
okoliczności sprawy przemawiają za uznaniem, iż wypłacone powodowi przez
pozwanego ubezpieczyciela odszkodowanie obejmowało koszty naprawy
uszkodzonego pojazdu - niezbędne i ekonomicznie uzasadnione. Zwłaszcza że
pozwany ubezpieczyciel wskazał w decyzji na możliwość naprawy pojazdu
w jednym z warsztatów z którymi współpracuje.
Rzeczywiście w orzecznictwie istnieje pogląd, według którego
poszkodowanemu przysługuje możliwość wyboru warsztatu naprawczego, któremu
powierzy on dokonanie naprawy uszkodzonego pojazdu, spośród takich, w których
stawki usług i kosztów zakupu koniecznych do naprawy części nie przekraczają
rażąco cen rynkowych (oferowanych na rynku lokalnym). Poszkodowanemu należy
się nie tylko zwrot poczynionych przez niego przy tej naprawie nakładów, ale i zwrot
kosztów robocizny z uwzględnieniem przyjętych, z reguły w miejscu zamieszkania,
stawek robocizny za tego rodzaju usługi i nie ma on obowiązku poszukiwania
I CNP 65/24
5
podmiotu oferującego usługi najtańsze (zob. uchwałę SN z 13 czerwca 2003 r.,
III CZP 32/03, OSNC 2004, nr 4, poz. 51; wyroki SN z 11 grudnia 1997 r.,
I CKN 385/97; z 25 kwietnia 2002 r., I CKN 1466/99, OSNC 2003, nr 5 poz. 64,
i z 3 lipca 2019 r., II CSK 308/18; postanowienie składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z 24 lutego 2006 r., III CZP 91/05).
Należy mieć jednak na względzie, że w orzecznictwie wyrażane jest
stanowisko dotyczące konieczności uwzględniania przy ustalaniu wysokości
odszkodowania rabatów oferowanych przez ubezpieczycieli (podmioty
współpracujące z ubezpieczycielami). Wskazuje się, że strony stosunku
zobowiązaniowego wynikającego z odpowiedzialności gwarancyjnej
ubezpieczyciela mają obowiązek współdziałania (art. 354 § 2 k.c.). Ten obowiązek
obejmuje powinność poszkodowanego jako wierzyciela jest lojalne postępowanie
na etapie likwidacji szkody przez ograniczanie zakresu świadczenia
odszkodowawczego ubezpieczyciela, a nie zbędne powiększanie wysokości
szkody. Poszkodowana (właścicielka pojazdu) miała oczywiście swobodę
w wyborze warsztatu, któremu powierzy naprawę uszkodzonego pojazdu, jednak
powinna wcześniej uzgodnić z ubezpieczycielem koszty tej naprawy, co byłoby
zachowaniem wskazanej wcześniej wzajemnej lojalności i współpracy
(art. 354 § 1 k.c. oraz art. 826 § 1 k.c.).
Brak podjęcia takich działań, mimo że leżały w zakresie możliwości
poszkodowanej, nie może zwiększać odszkodowania należnego od
ubezpieczyciela zobowiązanego do naprawienia szkody (zob. m.in. uchwały SN:
z 22 kwietnia 1997 r., III CZP 14/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 103;
z 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17, OSNC 2018, nr 6, poz. 56, i z 15 lutego 2019 r.,
III CZP 84/18, OSNC 2020, nr 1, poz. 6; z 6 października 2022 r., III CZP 119/22;
postanowienia SN z 7 grudnia 2018 r., III CZP 51/18, OSNC 9, nr 9, poz. 94,
i z 28 czerwca 2024 r., I CSK 3577/23; wyroki SN: z 26 listopada 2002 r.,
I CKN 1993/00; z 8 września 2004 r., IV CK 672/03; z 19 listopada 2015 r.,
IV CSK 764/14; z 3 kwietnia 2019 r., II CSK 100/18, i z 13 października 2022 r.,
II CSKP 524/22).
I CNP 65/24
6
Mając powyższe na względzie należało uznać, że zaskarżony wyrok opierał
się na stanowisku, którego nie sposób uznać za oczywiście bezzasadny, a zatem
brak byłoby podstaw do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok jest niezgodny
z prawem w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na
podstawie art. 4249 k.p.c. O kosztach postępowania wywołanego skargą
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Sąd Najwyższy
orzekł na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c., w zw. z art. 391 § 1, 39821 i 42412 k.p.c.
(M.M.)
[r.g.]
