I CNP 116/25

I CNP 116/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marta Romańska 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 9 kwietnia 2026 r. w Warszawie w sprawie ze skargi M. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2022 r., VI ACa 381/19 (VI WSC 180/24), wydanego w sprawie z powództwa M. M. przeciwko Szpitalowi […] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w W. o zapłatę, 1. odrzuca skargę; 2. odstępuje od obciążenia skarżącej kosztami postępowania wywołanymi skargą na rzecz pozwanego; 3. przyznaje adwokatowi A. Z. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie kwotę 1.350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) zł podwyższona o podatek od towarów i usług we właściwej stawce, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powódce w niniejszym postępowaniu. [dr] UZASADNIENIE Powódka M. M. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie 16 grudnia 2022 r., VI ACa 381/19 w sprawie o zapłatę. Skarżąca zarzuciła, że wyrok ten został wydany z I CNP 116/25 2 naruszeniem art. 3671 § 3 k.p.c., art. 375 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 5 k.p.c., art. 193 § 1 k.p.c., art. 102 k.p.c. w zw. z art. 98 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 286 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 290 § 1 k.p.c., art. 31 i art. 32 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Skarżąca podała, że wskutek wydania zaskarżonego wyroku poniosła szkodę w wysokości: 7.217 zł z tytułu konieczności zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego i 1.000 zł z tytułu konieczności zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych przysługujących stronie na podstawie kodeksu nie było i nie jest możliwe. Przedmiotem badania w postępowaniu zainicjowanym tym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia jest niezgodność z prawem prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie. Ocena zasadności skargi dokonywana jest przez Sąd Najwyższy przy zastosowaniu autonomicznego pojęcia bezprawności, zgodnie z którym orzeczeniem niezgodnym z prawem w rozumieniu art. 4241 i art. 5192 k.p.c. jest orzeczenie oczywiście naruszające przepisy prawa (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 17 i z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lipca 2018 r., IV CNP 25/18 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2012 r., SK 4/11, OTK-A 2012/8/97, Dz.U. 2012, poz. 1104). Orzeczenie Sądu Najwyższego uwzględniające skargę nie wzrusza objętego nią prawomocnego orzeczenia, lecz stanowi prejudykat niezbędny do dochodzenia od Skarbu Państwa naprawienia szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem. Ze względu na nadzwyczajny charakter tego środka prawnego oraz jego funkcję, skarga musi I CNP 116/25 3 spełniać wysokie wymagania formalne, które podzielić należy na wymogi stawiane pismu procesowemu (art. 4245 § 2 k.p.c.), których ewentualne wadliwości podlegają naprawieniu oraz wymogi konstrukcyjne skargi (art. 4245 § 1 k.p.c.), których braki nie podlegają sanacji, lecz powodują obligatoryjne odrzucenie skargi na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. Stosownie do art. 4245 k.p.c., skarga powinna zawierać: 1) oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości lub w części; 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie; 3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny; 4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy; 5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono, stosując art. 4241 § 2 k.p.c. - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi; 6) wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem. Podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 4244 zd. 2 k.p.c.), co wynika z charakteru postępowania przed Sądem Najwyższym oraz z funkcji tego Sądu, będącego sądem prawa, sprawującym nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie orzekania. Ocena dowodów pozostaje wyłączną domeną sądów powszechnych i nie może być dokonywana oraz kontrolowana przez Sąd Najwyższy. Wymienione przez skarżącą przepisy, które miał naruszyć Sąd Apelacyjny dotyczą w większości przebiegu i wyniku postępowania dowodowego art. 3671 § 3 k.p.c., art. 375 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 5 k.p.c., art. 193 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., art. 286 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 290 § 1 k.p.c. Powinność wskazania przepisu prawa, z którym wyrok jest niezgodny (wymaganie z art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c.) stanowi cechę szczególną skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Wymaganie to wynika z konieczności rozróżnienia między przepisami naruszonymi a przepisami, z którymi zaskarżone orzeczenie jest niezgodne. Podstawy skargi mogą obejmować przepisy prawa materialnego lub prawa procesowego, podczas gdy przepisem, z którym wyrok jest niezgodny, może być jedynie przepis lub zespół I CNP 116/25 4 przepisów merytorycznych stanowiących materialną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Wymaganie wskazania przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny, nie może być utożsamiane ze wskazaniem podstaw skargi. Niezgodność wyroku z prawem nie polega na tym, że zapadł on z naruszeniem przepisów prawa procesowego, lecz na sprzeczności z konkretnymi normami merytorycznymi, które stanowią postawę rozstrzygnięcia. Są to przepisy prawa, na podstawie których sąd ocenił zasadność żądania i które ukształtowały merytoryczną treść zaskarżonego wyroku. Uchybienia procesowe, nawet istotne, nie przesądzają o niezgodności wyroku z prawem w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. Prawomocny wyrok, mimo wadliwego zastosowania przepisów prawa procesowego, może prawidłowo orzekać o żądaniu przedstawionym w pozwie (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 1 grudnia 2017 r., I CNP 7/17, z 7 lutego 2019 r., I BP 9/17 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 15 czerwca 2018 r., III CNP 2/18, z 15 czerwca 2018 r., III CNP 3/18, z 9 maja 2019 r., I BU 3/18 i z 29 stycznia 2021 r., II CNP 18/20). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że nie można utożsamiać przepisów prawa materialnego i procesowych wypełniających podstawy skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem (wymaganie z art. 4245 § 1 pkt 2 k.p.c.) z przepisem (przepisami) prawa, z którym (którymi) zaskarżone orzeczenie jest niezgodne. Przytoczenie podstaw skargi (i ich uzasadnienie) polega na ogólnym wskazaniu, czy naruszono przepisy o charakterze materialnoprawnym lub przepisy postępowania oraz wskazaniu konkretnych przepisów (artykułu, paragrafów lub ustępu odpowiedniej ustawy) i wyjaśnieniu, na czym te naruszenia polegały (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 9 października 2006 r., II BP 8/06, OSNP 2007, nr 19-20, poz. 275, z 25 stycznia 2012 r., V CNP 14/11, OSNC-ZD 2013, nr B, poz. 35). Niezgodność wyroku z prawem polega natomiast na kolizji z przepisem prawa materialnego, który legł u podstaw rozstrzygnięcia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 września 2008 r., III CNP 50/08, OSNC-ZD 2009, nr B, poz. 59). Spełnienie natomiast wymagania określonego w art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c. polega na wskazaniu konkretnego przepisu prawa, tj. numeru artykułu (paragrafu, ustępu) oraz aktu prawnego. Dla spełnienia tego wymagania nie wystarczy nawet odwołanie się przez skarżącego do podstaw skargi lub ich I CNP 116/25 5 uzasadnienia (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05 oraz z 7 sierpnia 2012 r., III CNP 14/12, BSNIC 2013, nr 10, s. 50). Wbrew twierdzeniom skarżącej szkoda nie może obejmować wskazywanej w uzasadnieniu skargi kwoty 8.217 zł kosztów procesu, a tego wydatku dotyczą wymienione przez skarżącą art. 102 k.p.c. w zw. z art. 98 k.p.c., § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Szkoda spowodowana przez wydanie orzeczenia powinna powstać później niż w dacie wydania orzeczenia. Koszty procesu, którymi strona została obciążona, nawet wtedy, gdy zostały uiszczone, nie stanowią szkody uzasadniającej wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 21 lutego 2013 r., III CNP 2/13; z 25 maja 2007 r., III CNP 30/07; z 29 marca 2019 r., IV CNP 33/18; z 27 marca 2015 r., I CNP 43/14; z 4 stycznia 2019 r., IV CNP 27/18). Szkoda, na którą powołuje się skarżąca nie stanowi rzeczywistego uszczerbku w jej majątku, do którego doprowadziłoby wydanie wadliwego wyroku przez Sąd Apelacyjny. Wydatek na pokrycie kosztów zasądzonych na rzecz przeciwnika, który wygrał w sporze jest konieczny do poniesienia, gdyż ustawa stanowi o tym, że nawet zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia z obowiązku zapłacenia kosztów przeciwnikowi. Skarżąca nie podała konkretnego przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny, jak również nie uprawdopodobniła wyrządzenia szkody przez wydanie wyroku. Z uwagi na niespełnienie obligatoryjnych wymogów formalnych, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., odstępując od obciążenia skarżącej kosztami postępowania wywołanymi skargą. Sąd Najwyższy miał przy tym na uwadze sytuację osobistą i majątkową skarżącej, jak również przedmiot postępowania w sprawie i przyczyny wystąpienia z roszczeniem. O wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego powódkę z urzędu w postępowaniu wywołanym skargą orzeczono na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1-3, § 16 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 8 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu I CNP 116/25 6 terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2026 r., poz. 87). Marta Romańska [dr] [a.ł]