V KZ 52/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 grudnia 2025 r.
SSN Waldemar Płóciennik
w sprawie M.M.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 8 grudnia 2025 r.,
zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 26
września 2025 r., sygn. akt V Ka 1201/25, w przedmiocie odmowy przywrócenia
skazanemu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu
uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2025 r., V Ka
1201/25,
p o s t a n o w i ł
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 września 2025 r., Sąd Okręgowy w
Gdańsku odmówił skazanemu M.M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o
sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z
dnia 14 lipca 2025 r. w sprawie V Ka 1201/25, zwracając uwagę na następujące
okoliczności:
- skazany na etapie postępowania odwoławczego korzystał z pomocy obrońcy z
wyboru, który uczestniczył w rozprawie apelacyjnej,
- na etapie postępowania sądowego skazany nie wyrażał woli uczestnictwa w
rozprawach,
V KZ 52/25
2
- skazany był autorem wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji, co
w ocenie Sądu oznacza, że wówczas wyrażał zainteresowanie losem toczącego się
postępowania,
- skazany był wielokrotnie karany i zna konsekwencje związane z uchybieniem
terminowi.
Sąd Okręgowy uznał, iż powołanie się skazanego na fakt ustanowienia obrońcy z
wyboru nie wyłącza istnienia podstawowego i minimalnego obowiązku skazanego
dbania o własny interes procesowy – w interesie skazanego było dowiedzenie się o
treści wyroku, a wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku mógł złożyć zarówno
obrońca, jak i sam skazany, który w ocenie Sądu nie wykazał istnienia
jakichkolwiek innych powodów, które znacznie utrudniałyby lub wręcz
uniemożliwiały mu podjęcie tej czynności procesowej.
We wniesionym zażaleniu na opisane postanowienie, skazany
zakwestionował stanowisko Sądu Okręgowego w Gdańsku, formułując zarzuty
błędu w ustaleniach faktycznych i obrazy art. 126 § 1 k.p.k. i podniósł, iż nie był
świadomy rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku, albowiem nie był obecny
podczas ogłaszania wyroku, a ustanowiony w sprawie obrońca nie poinformował go
o zapadłym wyroku i w konsekwencji o rozpoczęciu biegu terminu do złożenia
wniosku o uzasadnienie tegoż wyroku. Nie powinien więc ponosić negatywnych
konsekwencji uchybień obrońcy. Ponadto okoliczność, iż jest osobą karaną nie
pozwala na przyjęcie, iż zna konsekwencje związane z uchybieniem terminom
ustawowym. Swoje stanowisko poparł orzeczeniami Sądu Najwyższego,
konkludując, iż uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od
niego niezależnych, stosownie do treści art. 126 § 1 k.p.k. Wniósł o zmianę
zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku, a tym samym o
przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku
Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2025 r. w sprawie V Ka 1201/25.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie skazanego nie zasługuje na uwzględnienie.
V KZ 52/25
3
Zgodnie z treścią art. 457 § 2 k.p.k. w zw. z art. 422 § 1 k.p.k. w terminie
zawitym 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, strona, a w wypadku wyroku
umarzającego postępowanie, wydanego na posiedzeniu, także pokrzywdzony,
mogą złożyć wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku
(…).
W rozpoznawanej sprawie, działający jako sąd odwoławczy, Sąd Okręgowy w
Gdańsku wydał wyrok w dniu 14 lipca 2025 r., po przeprowadzeniu w tym dniu
rozprawy odwoławczej, na którą skazany nie stawił się będąc o jej terminie
prawidłowo zawiadomiony (potwierdzenie odbioru k – 185). Na rozprawie był
obecny obrońca z wyboru. W ustawowym terminie ani obrońca, ani skazany nie
złożyli wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego.
W zażaleniu skarżący nie przedstawił żadnych obiektywnych powodów, które
mogłyby wskazywać na to, by postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do
złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia było dotknięte jakimkolwiek
uchybieniem. Nie uprawdopodobnił, że „niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło
z przyczyn od strony niezależnych" (warunek wynikający z art. 126 § 1 k.p.k., które
spełnić musi strona, by uzyskać pozytywną dla siebie decyzję o przywróceniu
terminu). Niedotrzymanie terminu, wbrew stanowisku skazanego, zależało w
całości od tego, że nie wywiązywał się on w sposób rzetelny z obowiązków
procesowych i nie przejawiał zainteresowania swoją sprawą – wiedząc, że się toczy.
Wypada zauważyć, że skazany mógł dowiedzieć się o treści zapadłego przed
Sądem wyroku, chociażby nawiązując w jakiejkolwiek formie kontakt z samym
Sądem (był przecież prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy odwoławczej),
tym bardziej, że nie będąc osobą pozbawioną wolności nie był w żaden sposób
ograniczony w tych próbach. Skoro jednak nie dowiedział się o treści
rozstrzygnięcia (co w realiach rozpoznawanej sprawy spowodowane było wyłącznie
jego wolą i brakiem dbałości o los własnego procesu), to w konsekwencji brak jego
aktywności wyklucza uznanie, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o
sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło z przyczyny od niego niezależnej.
V KZ 52/25
4
Mając na uwadze okoliczności sprawy nie można uznać, że niedotrzymanie
przez skazanego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku
z uzasadnieniem, nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych (nawet biorąc pod
uwagę podnoszoną kwestię dotyczącą kontaktu z obrońcą). Przyczyna od strony
niezależna ma bowiem miejsce, gdy na jej wystąpienie i przebieg strona nie miała
wpływu i nie mogła jej samodzielnie usunąć, aby w terminie dokonać czynności
procesowej. Taką okolicznością może być przykładowo: niedotrzymanie terminu
zawitego, które wynikło z przeszkód żywiołowych (np. powodzi, pożaru) lub innych
przyczyn o wyjątkowym charakterze (np. wypadek komunikacyjny, paraliż
komunikacyjny z uwagi na niezwykle ciężkie warunki atmosferyczne), było
wynikiem choroby lub nagłego urazu, a strona ze względu na swój stan nie miała
możliwości dokonania czynności samodzielnie lub za pośrednictwem swojego
przedstawiciela procesowego; względnie, gdy termin nie został zachowany z uwagi
na brak lub mylne pouczenie strony przez organ procesowy (np. o prawie lub
sposobie zaskarżenia orzeczenia, początku biegu terminu zawitego)
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2025 r., I KZ 18/25). Za
przyczynę niezależną od strony nie mogą zostać natomiast uznane te sytuacje, gdy
zaniedbania są związane z działaniem – a w zasadzie jego brakiem – danej strony.
Kierując się powyższym orzeczono, jak na wstępie.
Na zakończenie zwrócić należy uwagę na następującą okoliczność: z akt
sprawy wynika, iż dzień po ogłoszeniu przez Sąd Okręgowy w Gdańsku wyroku,
skazany zwrócił się do Sądu Rejonowego w Wejherowie o wstrzymanie wykonania
orzeczonej w sprawie II K 1183/24 kary 8 miesięcy pozbawienia wolności do czasu
rozpoznania wniosku o udzielenie zgody na jej odbycie w systemie dozoru
elektronicznego (z załączonego wniosku wynika, iż sporządził go w dniu 15 lipca
2025 r. - k – 192 – 193; tego samego dnia sporządził pismo do Sądu Okręgowego o
udzielenie zgody na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru
elektronicznego – k – 194 – 196). Powyższe wskazuje, iż skazany dopuszczał
możliwość, że Sąd Okręgowy w Gdańsku rozpoznał wniesioną apelację i wydał w
sprawie wyrok, skoro składając przywołane pisma datowane na 15 lipca 2025 r. był
V KZ 52/25
5
pewien, iż orzeczona wobec niego kara pozbawienia wolności może zostać
wykonana.
Jest prawdą, że skazany nie może ponosić negatywnych następstw
zaniechania podjęcia określonych czynności procesowych przez swojego obrońcę i
uchybienie terminowi zawitemu z powodu zaniechania działania obrońcy jest z
perspektywy oskarżonego przyczyną dla niego niezależną. Rzecz jednak w tym, że
skarżący powinien przynajmniej w istotny sposób uprawdopodobnić, że do owego
zaniechania doszło rzeczywiście z powodu zaniedbania czy celowego działania
adwokata. Nie można przecież z góry wykluczać, że brak złożenia przez obrońcę
wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia wyroku był konsekwencją
określonej taktyki procesowej uzgodnionej z oskarżonym. Uzasadnienie zażalenia,
pomijając cytowane orzecznictwo, sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że
obrońca nie złożył wniosku o uzasadnienie i nie poinformował skazanego o treści
wyroku, przy czym ostatnia z tych przesłanek, zważywszy na opisany wcześniej
wniosek skazanego o wstrzymanie wykonania kary pozbawienia wolności, nie
może mieć znaczenia dla oceny zasadności zażalenia. Brak w argumentacji
skarżącego jakichkolwiek faktów prowadzących do przekonania, że obrońca
zaniechał złożenia wniosku o uzasadnienie wbrew woli skazanego (w
szczególności brak jest powołania się jakąkolwiek korespondencję w tej mierze, czy
oświadczenia obrońcy potwierdzającego stanowisko skarżącego).
[WB]
[a.ł]
