V KZ 4/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 czerwca 2026 r.
SSN Stanisław Stankiewicz
w sprawie P.J.
skazanego z art. 190 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 3 czerwca 2026 r.
zażalenia obrońcy skazanego na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego
IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 12 stycznia 2026 r., sygn. akt IV Ka 280/25 (IV WKK 20/25),
w przedmiocie odmowy przyjęcia kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 31 października 2025 r., w sprawie IV Ka 280/25,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. w zw. z art. 530 § 3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Radomsku wyrokiem z dnia 5 lutego 2025 r., wydanym w
sprawie o sygn. akt II K 466/24, uznał oskarżonego P.J. za winnego popełnienia
przestępstw określonych w art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. (pkt 1) oraz w art.
288 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. (pkt 3) oraz za winnego popełnienia występków
z art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. (pkt 2a i b), które
stanowiły ciąg przestępstw z art. 91 § 1 k.k., zaś w konsekwencji - na podstawie art.
85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. - wymierzył mu karę łączną 1 roku pozbawienia
V KZ 4/26
2
wolności. Na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 k.k., art. 73 § 1 k.k.
wykonanie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił
oskarżonemu na okres próby 3 lat, oddając go w tym czasie pod dozór kuratora
sądowego. Wyrok zawierał nadto pozostałe rozstrzygnięcia w nim wskazane.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 31 października
2025 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV Ka 280/25, po rozpoznaniu apelacji
wniesionej przez obrońcę oskarżonego, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok i orzekł
o kosztach procesu.
Od powyższego wyroku Sądu odwoławczego kasację wniósł obrońca
skazanego, który zaskarżył to orzeczenie w całości podnosząc zarzuty: rażącej
obrazy przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2
k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. które to naruszenie miało wpływ na
treść zaskarżonego orzeczenia; b) art. 410 k.p.k., które to naruszenia miało wpływ
na treść zaskarżonego orzeczenia; c) art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k.
w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 k.p.k., które to naruszenie miało wpływ
na treść zaskarżonego orzeczenia, następstwem czego był „błąd w ustaleniach
faktycznych polegający na bezzasadnym uznaniu, iż skazany popełnił przestępstwo
określone w art. 190 § 1 k.k. w zb. z art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z
art. 12 § 1 k.k. i z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.”.
W oparciu o te zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
uniewinnienie skazanego od zarzucanego mu czynu, ewentualnie uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Piotrkowie
Trybunalskim do ponownego rozpoznania.
Zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2026 r., sygn. akt IV Ka 280/25 (IV WKK
20/25), Zastępca Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z
art. 523 § 2 i 4 k.p.k., odmówił przyjęcia kasacji wobec jej niedopuszczalności z
mocy prawa. W uzasadnieniu decyzji procesowej wskazano, że zgodnie z treścią
art. 523 § 2 i 4 k.p.k. kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania
oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia
wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Ograniczenie to nie dotyczy
wyłącznie kasacji wniesionej w wypadku faktycznego zaistnienia uchybień
V KZ 4/26
3
wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. W związku zaś z tym, że w kasacji obrońca nie
wskazał na wystąpienie uchybień z art. 439 k.p.k. odmówiono jej przyjęcia jako
niedopuszczalnej z mocy prawa.
Zażalenie na to zarządzenie złożył obrońca skazanego zarzucając: „naruszenie
przepisów postępowania, tj.: - art. 530 § 2 w zw. z art. 523 § 1 i 2 k.p.k., poprzez dokonanie
przez Przewodniczącego merytorycznej, a nie formalnej oceny wniesionej na rzecz
skazanego kasacji, czego następstwem było niewłaściwe zastosowanie wskazanych
przepisów i na ich podstawie wydanie zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji; - art. 99 § 1
k.p.k., poprzez sporządzenie przez Przewodniczącego uzasadnienia zarządzenia w sposób
lakoniczny, pobieżny i niewyjaśniający wszechstronnie podstaw rozstrzygnięcia, czego
następstwem jest utrudniona kontrola wydanego zarządzenia”.
W konkluzji zażalenia jego autor, wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i
przyjęcie wniesionej kasacji do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie obrońcy okazało się niezasadne.
W kontekście analizowanej sprawy nie ulega wątpliwości, że strona
postępowania może wnieść kasację na korzyść wyłącznie w razie skazania
oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia
wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, o czym przesądza, w
sposób oczywisty, jednoznaczny językowy kontekst art. 523 § 2 k.p.k. Wyjątki od
zawartej w tym przepisie regulacji zawarte zostały w treści art. 524 § 4 k.p.k.,
zgodnie z którym ograniczenie przewidziane w § 2 art. 523 k.p.k. nie dotyczy
kasacji wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. (pkt 1) oraz
wypadków określonych w art. 521 k.p.k., a więc kasacji podmiotów szczególnych
(pkt 2).
W niniejszej sprawie oskarżony P.J. został skazany na karę łączną 1 roku
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Tym samym
rodzaj wymierzonej kary ograniczał możliwość wystąpienia z nadzwyczajnym
środkiem zaskarżenia, na korzyść skazanego przez stronę procesową, do
wskazania zarzutu zaistnienia tzw. bezwzględnych przyczyn odwoławczych.
Bezspornym jest, że w kasacji obrońcy skazanego nie wskazano zarzutu z art. 439
§ 1 k.p.k., tak jeśli chodzi o formalne określenie uchybień, jak i nie opisano w
V KZ 4/26
4
uzasadnieniu kasacji (art. 526 § 1 k.p.k.) uchybień które mogłyby być kwalifikowane
z art. 439 § 1 k.p.k. Oznaczało to, że wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia
był niedopuszczalny, co skutkowało wydanym zarządzeniem.
W tym stanie rzeczy nie może budzić wątpliwości zasadność decyzji
Zastępcy Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim odmawiającego przyjęcia kasacji, jako
niedopuszczalnej z mocy ustawy, o czym przesądza treść art. 530 § 2 k.p.k. w zw.
z art. 429 § 1 k.p.k.
Pomimo skomprymowanych pisemnych motywów zaskarżonego
zarządzenia, przeprowadzony w nich wywód jest klarowny i nie może być w
związku z tym mowy o obrazie art. 99 § 1 k.p.k., a tym samym utrudnieniu kontroli
instancyjnej.
Całkowicie nieuprawnione jest również twierdzenie autora zażalenia jakoby
przeprowadzona przez wydającego zarządzenie wstępna kontrola wniesionej
kasacji miała charakter merytoryczny, a nie jedynie formalny. Wszak okoliczność
niepodniesienia we wniesionej kasacji jakiegokolwiek uchybienia wskazanego w
art. 439 k.p.k. wynika wprost z treści redagowanych w tym nadzwyczajnym środku
zaskarżenia zarzutów, z których żaden nie wskazuje, nawet pośrednio, na
bezwzględną przyczynę odwoławczą. W realiach niniejszej sprawy, na etapie
badania kasacji przez wskazany w art. 530 § 2 k.p.k. podmiot - Prezesa sądu
(przez co należy rozumieć także inne podmioty wymienione w art. 93 § 2 k.p.k.,
mogące działać w jego zastępstwie), nie dokonywano więc merytorycznej oceny
podniesionych zarzutów, które - nawet w przypadku przyjęcia kasacji - jako
niedopuszczalne w takim układzie procesowym nie podlegałyby rozpoznaniu przez
Sąd Najwyższy (sąd kasacyjny mógłby wyłącznie rozpoznać zarzut wskazujący na
uchybienie z art. 439 k.p.k., pozostawiając poza zakresem orzekania wskazane w
nadzwyczajnym środku zaskarżenia inne naruszenia prawa, nawet o charakterze
rażącym), co w efekcie skutkowałoby wydaniem postanowienia o pozostawieniu
takiej kasacji bez rozpoznania, stosowanie do treści art. 531 § 1 k.p.k. (zob.
postanowienie SN z 22 kwietnia 2024 r., V KZ 11/24).
Reasumując, skoro wydane w przedmiotowej sprawie zaskarżone
zarządzenie, oparte zostało na prawidłowo zastosowanych przepisach prawa, zaś
V KZ 4/26
5
wniesiony przez obrońcę środek odwoławczy tej okoliczności nie podważył,
zasadne i konieczne było utrzymanie tego zarządzenia w mocy.
Wobec powyższego, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.
Stanisław Stankiewicz
[WB]
[a.ł]
