V KS 16/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 5 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Kołodziejski
w sprawie J. N.
oskarżonej o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 5 czerwca 2025 r.,
skargi obrońcy oskarżonej
na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 8 listopada 2024 r., sygn. akt V Ka 941/24,
częściowo uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Kutnie
z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 609/22
i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę;
2. kosztami postępowania skargowego obciążyć oskarżoną J. N.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Kutnie wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K
609/22 uniewinnił J. N. i drugiego z oskarżonych od popełnienia zarzucanych im
czynów z art. 286 § 1 k.k. (pkt 1), kosztami procesu w tym zakresie obciążając
Skarb Państwa (pkt 3), a także warunkowo umorzył postępowanie wobec ww. co do
czynów wyczerpujących znamiona przestępstwa z art. 301 § 3 k.k. na okres próby
wynoszący 2 lata (pkt 2), rozstrzygając w tej części o kosztach procesu (pkt 4).
V KS 16/25
2
Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone zarówno przez prokuratora i
pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, którzy w wywiedzionych apelacjach w
całości na niekorzyść oskarżonych podnieśli zarzuty błędów w ustaleniach
faktycznych, jak i obrońcę oskarżonej J. N., który w środku odwoławczym pod
adresem sądu meriti sformułował zarzuty naruszenia przepisów prawa
procesowego (art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 167 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 413 §
2 pkt 1 k.p.k., art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k.,
art. 447 § 4 kp.k. w zw. z art. 201 k.p.k., oraz art. 14 k.p.k. i art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k.)
i materialnego (art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 10 k.k., art. 301 § 3 k.k. oraz art. 11 ust. 1
Prawa upadłościowego), a także błędów w ustaleniach faktycznych.
Po rozpoznaniu powyższych środków odwoławczych, Sąd Okręgowy w Łodzi,
wyrokiem z dnia 8 listopada 2024 r., sygn. akt V Ka 941/24, uchylił zaskarżone
orzeczenie w punktach 1 i 3, a sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi
Rejonowemu w Kutnie do ponownego rozpoznania (pkt 1), a także zmienił wyrok
sądu pierwszej instancji w w punkcie 2 w ten sposób, że uznał oskarżonych za
winnych zarzucanych im czynów wyczerpujących znamiona przestęstw z art. 301 §
3 k.k. orzekając w tym zakresie karę grzywny (pkt 2), uchylając jednocześnie
rozstrzygnięcie z punktu 4 (pkt 3) i orzekając o kosztach procesu w zakresie czych
czynów (pkt 4).
Skargę na wyrok sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonej J. N.,
zaskarżając go w punkcie 1 w odniesieniu do tejże oskarżonej w całości i
zarzucając mu „rażące naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950
r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2
(dalej: EKPCz), Dz.U.1993.61.284 z dnia 1993.07.10 w zw. z art. 47 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej (dalej: KPP), 2007/C 303/01 (Dz.U.UE C z dnia 14
grudnia 2007 r., w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez procedowanie i
orzekanie przez Sąd Odwoławczy, w składzie w którym zasiadali sędzia X. Y. i
sędzia X.Y.1. nominowani na stanowiska sędziów Sądu Okręgowego w Łodzi przez
Prezydenta RP na mocy uchwał Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został
ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018 poz. 3), a
V KS 16/25
3
która to Rada nie jest organem, o którym mowa w art. 186 i 187 Konstytucji RP,
podczas, gdy:
1. zgodnie z wymogami EKPCz, każdy ma prawo do sprawiedliwego i
publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez
niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą (...),
2. zgodnie z treścią art. 47 KPP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego
rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i
bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy,
3. zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i
jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy,
niezależny, bezstronny i niezawisły sąd,
co prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok Sądu Odwoławczego został wydany
przez Sąd nienależycie obsadzony, a zatem jest dotknięty wadą, o której mowa w
art. 439 §1 pkt 2 k.p.k., przy czym w niniejszym przypadku nie jest konieczne
wykazanie w kasacji istotnego wpływu tego uchybienia na treść wyroku”.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w
punkcie 1 i przekazanie w tym zakresie sprawy sądowi odwoławczemu do
ponownego rozpoznania, a także zarządzenie zwrotu uiszczonej opłaty od skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga na wyrok sądu odwoławczego nie jest zasadna, co w konsekwencji
skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w orzecznictwie Sądu
Najwyższego sporny pozostaje charakter uchybienia awizowanego przez obrońcę
oskarżonej. W tym zakresie ukształtowały się odmienne linie orzecznicze. Według
pierwszej z nich, zasiadanie w składzie orzekającym osoby powołanej na urząd
sędziego sądu powszechnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. z 2018 r. poz. 3), winno być rozpatrywane jako nienależyta obsada sądu w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Takie rozumienie wskazanej bezwzględnej
przyczyny odwoławczej zostało zapoczątkowane uchwałą składu połączonych Izb
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia
V KS 16/25
4
23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I 4110 1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7), a
następnie po utracie waloru normatywnego wskutek orzeczenia Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20 (OTK-A 2020, nr 61),
kontynuowane w kolejnych judykatach (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 18
listopada 2020 r., IV KK 290/20; postanowienie z dnia 17 marca 2021 r., I KK 28/21;
postanowienie z dnia 18 listopada 2021 r., V KK 475/21; postanowienie z dnia 6
kwietnia 2022 r., V KK 491/21; uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22,
OSNK 2022, nr 6, poz. 22; postanowienie SN z dnia 14 lipca 2022 r., V KK 54/22;
postanowienie SN z dnia 14 lipca 2022 r., III KK 115/22; wyrok SN z dnia 26 lipca
2022 r., III KK 404/21; postanowienie SN z dnia 31 sierpnia 2022 r., II KK 85/22;
wyrok SN z dnia 25 maja 2023 r., II KK 261/21; postanowienie SN z dnia 22 maja
2024 r., V KO 14/24). Z kolei według drugiej linii orzeczniczej, tego rodzaju
uchybienie może być rozważane jedynie w kategoriach innego rażącego
naruszenia prawa (vide m.in. postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2021 r., II KZ
46/21; postanowienie SN z dnia 12 lipca 2022 r., III KK 222/22; postanowienie SN z
dnia 3 listopada 2022 r., V KK 660/21; postanowienie SN z dnia 30 listopada 2022
r., II KK 468/21; postanowienie SN z dnia 28 grudnia 2022 r., IV KK 477/22;
postanowienie SN z dnia 28 grudnia 2022 r., III KS 73/22; zarządzenie SN z dnia 8
lutego 2023 r., II KO 119/22; postanowienie SN z dnia 13 lutego 2024 r., IV KK
576/23; postanowienie SN z dnia 11 czerwca 2024 r., IV KK 149/24; postanowienie
SN z dnia 20 sierpnia 2024 r., IV KK 317/24). Niezależnie jednak od przyjętej optyki
nie budzi wątpliwości, że sam fakt zasiadania w sądzie powszechnym sędziego
powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po zmianach z 2017 r. nie
skutkuje automatycznie koniecznością uchylenia takiego wyroku. Nawet bowiem
zwolennicy wiązania tego rodzaju uchybienia z nienależytą obsadą sądu przyznają,
że przesłanka ta nie ma charakteru stricte bezwzględnego (vide uchwała SN z dnia
2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22). Konieczne jest bowiem wykazanie in concreto, że
sędzia nie gwarantuje chociażby minimalnego standardu bezstronności i
niezawisłości, na co wskazują wszystkie wymienione orzeczenia Sądu
Najwyższego, w tym przywołana uchwała składu połączonych izb, która została
uznana za niezgodną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
V KS 16/25
5
Tymczasem skarżący sygnalizując zaistnienie bezwzględnej przyczyny
odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. nie wskazał na jakąkolwiek okoliczność
chociażby uprawdopodabniającą brak bezstronności sędziów orzekających w
sądzie drugiej instancji, którzy mieli zostać powołani na stanowiska sędziowskie na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po zmianach z 2017 r. Za takowe z całą
pewnością nie może być uznany fakt, iż sędzia sprawował funkcję wiceprezesa
sądu, czy też był delegowany do sądu wyższego rzędu zwłaszcza, że jak sam
przyznał obrońca była to delegacja w trybie art. 77 § 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001
r. Prawo o ustoju sądów powszechnych, a zatem dokonana przez prezesa sądu, a
nie Ministra Sprawiedliwości. To samo dotyczy przystąpienia do konkursu „na kilka
miesięcy przed wyborami parlamentarnymi zarządzonymi na dzień 15 października
2023 r.”. Powyższa postawa jest wręcz przejawem niezależności i odwagi
sędziego, który ubiega się o awans nie zważając na kalkulacje polityczne, przecząc
tym samym twierdzeniom obrońcy oskarżonej o uzależnieniu sędziego X.Y.1 od
władzy wykonawczej. Nie sposób także uznać, że przyjęcie nominacji w
demokratycznym państwie skutkuje pozbawieniem sędziego przymiotu
bezstronności i niezawisłości. Tak daleko idących wniosków nie wyciągano nawet w
stosunku do tych sędziów, którzy przyjmowali nominacje przed 2018 r. i to mimo
wielokrotnego zakwestionowania w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego
ówcześnie obowiązującej procedury przed Krajową Radą Sądownictwa (zob. m.in.
wyrok TK z dnia 29 listopada 2007 r., SK 43/06; wyrok TK z dnia 27 maja 2008 r.,
SK 57/06; wyrok TK z dnia 19 listopada 2009 r., K 62/07; wyrok TK z dnia 20
czerwca 2017 r., K 5/17). Tymczasaem godzi się przypomnieć, że wyrokiem
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2019 r. w sprawie K 12/18, aktualnie
obowiązujący przepis art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie
Sądownictwa (Dz.U. z 2019 r. poz. 84) dotyczący wyboru sędziowskiej części
Krajowej Rady Sądownictwa przez Sejm został uznany za zgodny z Konstytucją
RP. Pozostałe przepisy korzystają zaś z domniemania konstytucyjności (zob.
postanowienie SN z dnia 19 sierpnia 2024 r., III CB 65/24 i przywołane tam
judykaty). Również w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej ewentualne wady procedury wyboru kandydata na urząd sędziego
przed Krajową Radą Sądownictwa, nawet w razie uznania naruszenia Konstytucji
V KS 16/25
6
RP w tym zakresie, samodzielnie nie pozwalają na podważenie niezależności sądu
rozpoznającego sprawę (zob. wyrok TSUE z dnia 29 marca 2022 r., C-132/20, w
sprawie BN i in. przeciwko Getin Noble Bank S.A.).
Ponadto nie sposób nie zauważyć, że obrona na wcześniejszym etapie
postępowania nie kwestionowała składu sądu ad quem, w szczególności nie
składała wniosku o wyłączenie któregokolwiek z sędziów, co nie może pozostać
bez wpływu na ocenę zarzutu podniesionego w skardze. Tym bardziej, że w
postępowaniu odwoławczym istniała również możliwość złożenia wniosku w trybie
art. 42a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych o
zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziów wyznaczonych do rozpoznania
sprawy w drugiej instancji. Powyższe okoliczności przekonują, że do czasu
zakończenia postępowania odwoławczego obrona akceptowała wyznaczony do
rozpoznania sprawy skład sądu ad quem, a obecnie podnoszony w nadzwyczajnym
środku zaskarżenia zarzut został skonstruowany wyłącznie na potrzeby
postępowania skargowego i jest wynikiem niezadowolenia z rozstrzygnięcia sprawy
(por. postanowienie SN z dnia 5 lipca 2022 r., II KK 72/22).
Z tych względów, wobec niestwierdzenia okoliczności, o których mowa w
art. 439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach
sądowych postępowania skargowego rozstrzygnięto na podstawie art. 636 § 1 k.p.k.
oraz art. 539f k.p.k. w zw. z art. 527 § 4 a contrario k.p.k.
[PŁ]
[a.ł]
