V KO 204/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 grudnia 2025 r.
SSN Paweł Kołodziejski
w sprawie M.W.
oskarżonego o czyny z art. 276 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 3 grudnia 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Tucholi
zawartego w postanowieniu z dnia 3 listopada 2025 r., sygn. akt II K 217/25,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na
dobro wymiaru sprawiedliwości
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. a contrario
p o s t a n o w i ł:
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Tucholi postanowieniem z dnia 3 listopada 2025 r.
wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego o rozważenie możliwości
przekazania sprawy o sygn. akt II K 217/25 innemu sądowi równorzędnemu z
uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Motywując swoje wystąpienie wskazał,
że ocena zasadności przyjętej linii obrony oskarżonego wymagała będzie
dokonania oceny prawidłowości działań (bądź też zaniechań) Prezesów Sądu
Okręgowego w B. oraz Sądu Apelacyjnego w […], które są jednostkami
hierarchicznie nadrzędnymi nad sądem wyznaczonym do rozpoznania sprawy.
V KO 204/25
2
Wynikające z tego faktu zależności stanowią przeszkodę dla zachowania
obiektywizmu przez sędziów i asesorów Sądu Rejonowego w Tucholi, co
potwierdzają także złożone przez nich oświadczenia w trybie art. 42 § 1 k.p.k. w zw.
z art. 41 § 1 k.p.k. Powyższe okoliczności uzasadniają zatem – w ocenie
wnioskującego – wyznaczenie do rozpoznania sprawy sądu spoza apelacji
gdańskiej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w swoich orzeczeniach, że
skoro przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37
k.p.k. stanowi odstępstwo od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd
miejscowo właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), to możliwość skorzystania z
tego trybu powinna mieć miejsce wyjątkowo, gdy przemawiają za tym szczególne
względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Zbyt pochopne
wykorzystywanie instytucji forum extraordinatum w praktyce mogłoby bowiem
prowadzić do skutku odwrotnego od zamierzonego, tj. osłabienia poczucia zaufania
społeczeństwa do bezstronności sądów i ich niezależności od innych władz. W
judykaturze kryterium „dobra wymiaru sprawiedliwości”, o którym mowa w art. 37 §
1 k.p.k. jest tradycyjnie odnoszone do takich konkretnych sytuacji, które mogą
wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o
braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny
(zob. m.in. postanowienie SN z dnia 23 lutego 2010 r., V KO 5/10; postanowienie
SN z dnia 7 czerwca 2018 r., V KO 39/18; postanowienie SN z dnia 27 marca 2023
r., IV KO 20/23). Niemniej jednak powyższe przekonanie musi być oparte na
racjonalnych i rzeczywistych przesłankach (zob. postanowienie SN z dnia 13
sierpnia 2013 r., V KO 55/13; postanowienie SN z dnia 16 lipca 2014 r., III KO
50/14; postanowienie SN z dnia 14 marca 2018 r., IV KO 14/18; postanowienie SN
z dnia 25 listopada 2021 r., II KO 94/21). Tych zaś sąd występujący z inicjatywą nie
wykazał.
Wniosek będący przedmiotem rozpoznania opiera się wyłącznie na
stanowisku obrońcy oskarżonego zawartym w sprzeciwie od wyroku nakazowego,
V KO 204/25
3
iż „nie może być tak, że jakikolwiek organ – w szczególności Prezes Sądu
Rejonowego w S., za akceptacją Prezesa Sądu Okręgowego w B oraz Prezesa
Sądu Apelacyjnego w […] żądają bez wskazania stosownej podstawy prawnej
wydania akt sprawy zakończonych, w których obowiązek przechowywania jeszcze
nie minął, celem ich zniszczenia, co może w tych okolicznościach stanowić rażące
naruszenie prawa” (k. 347). Rzecz jednak w tym, że z akt sprawy wynika, iż
wezwania do wydania akt spraw komorniczych nie były kierowane przez prezesa
któregokolwiek z wymienionych sądów, a przez Zastępcę Komornika A.G., która
zresztą złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa ich
ukrywania przez M.W. (k. 1, 7-8, 14-15). Nie ujawniono przy tym żadnych
dokumentów wskazujących na podejmowanie jakichkolwiek rozstrzygnięć przez
Prezesa Sądu Okręgowego w B., zaś rola Prezesa Sądu Apelacyjnego w […]
ograniczała się wyłącznie do wyznaczenia A.G. zastępcą M.W. (k. 9-11). Stosowne
zarządzenia wydawane były na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca
2018 r. o komornikach sądowych, najpierw z uwagi na odsunięcie tego ostatniego
od wykonywania czynności przez Prezesa Sądu Rejonowego w S., a następnie
jego zawieszenie w czynnościach przez Ministra Sprawiedliwości. Zatem
twierdzenia o aprobowaniu przez Prezesa Sądu Okręgowego w B. i Prezesa Sądu
Apelacyjnego w […] żądania wydania od oskarżonego akt objętych zarzutami nie
znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Tym samym na obecnym etapie – wbrew sugestiom sądu występującego z
inicjatywą – kwestia odpowiedzialności karnej M.W. nie jest uzależniona od oceny
prawidłowości działań czy też zaniechań ze strony Prezesa Sądu Okręgowego w B.
i Prezesa Sądu Apelacyjnego w […].
Końcowo podkreślić należy, że instytucja przewidziana w art. 37 k.p.k. nie
służy kontroli zasadności podejmowanych w toku postępowania decyzji w
przedmiocie wyłączenia sędziego z uwagi na przesłankę iudex suspectus.
Tymczasem nie sposób oprzeć się wrażeniu, że sąd występujący z inicjatywą nie
może pogodzić się z postanowieniem Sądu Okręgowego w B. o odmowie
uwzględnienia wniosków sędziów Sądu Rejonowego w Tucholi i niewyłączaniu ich
od rozpoznania przedmiotowej sprawy (k. 369-370). W tym kontekście podkreślić
należy, że przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości" wymaga, aby sąd
V KO 204/25
4
powołując się na nią, nie stwarzał w ten sposób wrażenia, że unika prowadzenia
sprawy dla niego kłopotliwej. Próby uchylania się przez sądy od rozpoznania spraw,
pod pozorem wskazywania jako ważkiej okoliczności, rzekomo przemawiającej za
odstąpieniem od jej rozpoznania, z zupełnie nie przekonywującego pretekstu nie
służą dobru wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie SN z dnia 30 stycznia
2018 r., IV KO 131/17).
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[WB]
[a.ł]
