V KO 147/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 września 2025 r.
SSN Anna Dziergawka
w sprawie przeciwko P. S. ,
oskarżonemu o czyn z art. 212 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 25 września 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Toruniu
z dnia 18 lipca 2025 r., sygn. akt V KO 147/25,
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Toruniu postanowieniem z dnia 18 lipca 2025 r., sygn. akt
VIII K 159/24, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy P. S. ,
oskarżonego o czyn z art. 212 § 1 k.k., innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na
dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że z treści
opinii biegłej wynika, że oskarżony ma orzeczony znaczny stopień
niepełnosprawności, tym samym stawienie się oskarżonego przed Sądem
Rejonowym w Toruniu nie jest możliwe. Z opinii wynika, że oskarżony stawia się na
V KO 147/25
2
wizyty w Poradni w Poznaniu, tym samym nie można wykluczyć, że mógłby również
stawić się przed sądem najbliższym miejsca zamieszkania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego o przekazanie sprawy innemu sądowi
równorzędnemu nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w orzecznictwie Sądu
Najwyższego wielokrotnie wskazywano na wyjątkowy charakter instytucji
uregulowanej w art. 37 k.p.k., podkreślając, że zbyt szerokie jej stosowanie może
spowodować skutki wręcz sprzeczne z ratio legis powołanego przepisu, osłabiając
poczucie zaufania nie tylko do konkretnego sądu, lecz również do całego wymiaru
sprawiedliwości (zob. postanowienie SN z dnia 4 sierpnia 2000 r., II KO 156/00,
Prok. i Pr. 2001, Nr 1, poz. 9). Pojęcie dobra wymiaru sprawiedliwości w znaczeniu
nadanym przez przepis art. 37 k.p.k., wyraża się w zagwarantowaniu realizacji
prawa do rzetelnego procesu, a to poprzez dyrektywę rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki (art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k.), jak też realne prawo oskarżonego
do uczestnictwa w procesie (art. 374 § 1 k.p.k.). W sytuacji zatem, w której stan
zdrowia oskarżonego uniemożliwia realizację powyższych gwarancji, zaś
przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu wyeliminowałoby zaistniałe
przeszkody, uznaje się, że zachodzi wyjątkowy przypadek, uzasadniający zmianę
właściwości miejscowej sądu w powyższym trybie (zob. postanowienie SN z dnia 8
lutego 2023 r., IV KO 3/23).
W przedmiotowej sprawie jako przyczynę uzasadniającą przekazanie sprawy
Sąd Rejonowy wskazał stan zdrowia oskarżonego. W sprawie zasięgnięto opinii
biegłej sądowej, która wskazała, że zawarta w aktach sprawy dokumentacja
medyczna datowana jest do listopada 2024 roku, co wyklucza możliwość ustalenia
aktualnego stanu zdrowia oskarżonego. Z dostępnych danych wynika, że
oskarżony leczy się farmakologicznie i stawia się w Poradni Chemioterapii na
wizyty, co wskazuje na możliwość stawiania się przed sądem najbliższym miejsca
zamieszkania. Biegła jednocześnie odwołała się do znajdującego się w aktach
orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności orzeczonym do czerwca 2026
roku, który oznacza niezdolność do samodzielnej egzystencji, a tym samym biegła
uznała, że stawienie się na rozprawę jest niemożliwe.
V KO 147/25
3
Treść opinii sądowo-lekarskiej, która nie jest jednoznaczna w swej wymowie,
jak również dane zawarte w aktach sprawy wskazują, że decyzja o przekazaniu
sprawy innemu sądowi do rozpoznania jest przedwczesna. Biegła jednoznacznie
wskazała, że nie sposób ustalić aktualnego stanu zdrowia oskarżonego bowiem
zawarta w aktach dokumentacja medyczna kończy się na listopadzie 2024 roku.
Zatem nie sposób w oparciu o takie informacje kategorycznie wskazać, że skazany
w aktualnym stanie zdrowia będzie mógł stawić się czy to przed sądem
znajdującym się najbliżej miejsca zamieszkania, czy też przed sądem właściwym
do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Nie jest bowiem znany aktualny stan
zdrowia oskarżonego, a okoliczność ta w żadnym zakresie nie została przez sąd
meriti zweryfikowana. W aktach bowiem brak jest informacji czy od listopada 2024
roku, zaistniały nowe okoliczności, rzutujące na kondycję zdrowotną oskarżonego.
Nie wyjaśniono zatem w sposób jednoznaczny, jaki jest aktualny i rzeczywisty stan
zdrowia oskarżonego, co uniemożliwia przyjęcie, że oskarżony będzie mógł stawić
się w sądzie znajdującym się blisko miejsca zamieszkania.
Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika jednoznacznie, że zły stan
zdrowia, jako podstawa skorzystania z instytucji przekazania sprawy innemu
równorzędnemu sądowi, musi być niewątpliwy, a także potwierdzać, że z jego
powodu niemożliwe jest rozpoznanie sprawy z zachowaniem procesowych
gwarancji przez miejscowo właściwy sąd, ale zarazem nie ma przeszkód do takiego
rozpoznania sprawy przed sąd wyznaczony według właściwości delegacyjnej (zob.
postanowienie SN z dnia 26 czerwca 2025 r., V KO 80/25; postanowienie SN z dnia
16 maja 2025 r., II KO 106/25; postanowienie SN z dnia 5 kwietnia 2024 r., III KO
31/24; postanowienie SN z dnia 27 września 2023 r., V KO 69/23).
Sąd Najwyższy, nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia
wniosku, orzekł jak w postanowieniu.
[J.J.]
[a.ł]
V KO 147/25
4
