V KK 4/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 marca 2025 r.
SSN Adam Roch (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Małgorzata Bednarek
SSN Antoni Bojańczyk
w sprawie M.C.
o przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 19 marca 2025 r.
kasacji wniesionej przez prokuratora na niekorzyść
od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku
z dnia 26 lipca 2024 r., sygn. akt II 1 Ka 136/24,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego we Włocławku
z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 1198/23
uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy punkt 5
wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku odnoszący się do czynu
zarzucanego M.C. w punkcie XVI aktu oskarżenia i sprawę w tym
zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu we Włocławku do
ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Małgorzata Bednarek Adam Roch Antoni Bojańczyk
V KK 4/25
2
UZASADNIENIE
M.C. został oskarżony m. in. o to, że w dniu 23 lutego 2023 roku w W. przy ul.
[...] na terenie sklepu S. dokonał zaboru w celu przywłaszczenia mienia w postaci 5
opakowań papierosów L. o wartości 16,99 zł za sztukę, łącznie 84,95 zł, 10
opakowań L.1 o wartości 14,50 zł za sztukę, łącznie 145 zł, 9 opakowań papierosów
W. wartości 15,99 zł za sztukę, łącznie 143,19 zł, 13 opakowań papierosów C.
wartości 16,80 zł za sztukę, łącznie 218,40 zł, 4 opakowań papierosów C.1 o wartości
14,99 zł za sztukę, łącznie 59,96 zł, 5 opakowań papierosów C.2 wartości 15,50 zł
za sztukę, łącznie 77,50 zł, 4 opakowań papierosów C.3 100 wartości 14,99 zł, za
sztukę, łącznie 59,96 zł, 4 opakowań papierosów L.1 wartości 14,50 zł za sztukę,
łącznie 58,00 zł, 8 opakowań H. o wartości 16,00 zł za sztukę, łącznie 128 zł, 6
opakowań papierosów M. wartości 18,99 zł za sztukę, łącznie 113,94 zł, 5 opakowań
papierosów P. 90 wartości 14,50 zł za sztukę, łącznie 72,50 zł, 5 opakowań
papierosów P.1 100 wartości 14,99 zł za sztukę, łącznie 74,95 zł, tj. mienia o łącznej
wartości 1237,07 zł na szkodę S. sp. z o.o. ul. [...], L., przy czym czynu tego dopuścił
się w ciągu pięciu lat od odbycia w okresie od 12 grudnia 2018 roku do 7 października
2022 roku kary trzech lat i dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej
wyrokiem Sądu Okręgowego we Włocławku z dnia 28 kwietnia 2022 roku sygn. akt
II 1 Ka 54/22 zmieniającym wyrok łączny Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 21
grudnia 2021 roku sygn. II K 1526/21 łączącym wyrok łączny Sądu Rejonowego we
Włocławku w sprawie: II K 483/20 z dnia 22 grudnia 2020 roku za czyny z art. 278 §
1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. zw. z art. 64 § 1 kk oraz wyrok Sądu Rejonowego we
Włocławku z dnia 8 czerwca 2021 roku sygn. II K 587/21 za czyny z art. 278 § 1 k.k.
w zw. z art. 12 k.k. zw. z art. 64 § 1 k.k., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 §
1 k.k.
Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2023 roku, sygn. akt II K 1198/23, Sąd Rejonowy
we Włocławku uniewinnił M.C. od popełnienia powyższego czynu.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wniósł prokurator, zarzucając obrazę
przepisów postępowania, a mianowicie art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k.
oraz art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., mającą wpływ na treść orzeczenia, a polegającą na
dokonaniu dowolnej i błędnej oceny materiału dowodowego z naruszeniem wskazań
wiedzy i doświadczenia życiowego, w szczególności pominięciu protokołów oględzin
V KK 4/25
3
z nagrań z monitoringów, nieuwzględnieniu wszystkich zgromadzonych dowodów
obciążających oskarżonego, nieocenieniu z uwzględnieniem zasad prawidłowego
rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego każdego z dowodów
pośrednich z osobna, jak i ich całokształtu łącznie, co ostatecznie doprowadziło do
wysnucia błędnych wniosków, co do niedających się usunąć wątpliwości w
odniesieniu do sprawstwa i winy oskarżonego M.C. w zakresie czynu zarzucanego
mu w pkt. XVI aktu oskarżenia, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wyroku
uniewinniającego.
W dniu 26 lipca 2024 roku, sygn. akt II 1 Ka 136/24, Sąd Okręgowy we
Włocławku zaskarżony wyrok w omawianym zakresie utrzymał w mocy.
Kasację na niekorzyść M.C. od powyższego rozstrzygnięcia w części
utrzymującej w mocy uniewinnienie wniósł prokurator, zarzucając rażące naruszenie
prawa procesowego, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7
k.p.k., poprzez nienależyte, nierzetelne i niepełne rozpoznanie zarzutu obrazy przez
Sąd Rejonowy we Włocławku przepisów postępowania, a mianowicie art. 5 § 2 k.p.k.,
art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. oraz art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., mające wpływ na treść
orzeczenia, a polegające na dokonaniu dowolnej i błędnej oceny materiału
dowodowego z naruszeniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, w
szczególności pominięciu protokołów oględzin z nagrań z monitoringów,
nieuwzględnieniu wszystkich zgromadzonych dowodów obciążających oskarżonego,
nieocenieniu z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań
wiedzy i doświadczenia życiowego każdego z dowodów pośrednich z osobna, jak i
ich całokształtu łącznie, co ostatecznie doprowadziło do wysnucia błędnych
wniosków co do niedających się usunąć wątpliwości w odniesieniu do sprawstwa i
winy oskarżonego M.C. w zakresie czynu zarzucanego mu w pkt. XVI aktu
oskarżenia, a co w konsekwencji doprowadziło do uniewinnienia oskarżonego w pkt.
5 wyroku sądu I instancji – wyrażające się w uznaniu, że sąd I instancji nie dopatrzył
się w niniejszej sprawie zaistnienia wątpliwości o charakterze nieusuwalnym,
podczas gdy w uzasadnieniu wyroku w odniesieniu do części uniewinniającej M.C.
sąd I instancji wyraźnie wskazał, że „wszelkie wątpliwości które występowały w
sprawie, a nie można było ich usunąć, sąd zgodnie z zasadą in dubio pro reo
rozstrzygnął na korzyść oskarżonego”, co w konsekwencji doprowadziło do
V KK 4/25
4
utrzymania w mocy wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku w zakresie
uniewinnienia M.C. co do czynu wskazanego w pkt. XVI aktu oskarżenia.
Podnosząc powyższy zarzut prokurator wniósł o uchylenie wyroku w
zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja prokuratora jest oczywiście zasadna, co pozwoliło na uwzględnienie
jej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
W wywiedzionej kasacji oskarżyciel publiczny trafnie wskazał, że
przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy we Włocławku kontroli instancyjnej nie można
nadać przymiotu rzetelności. Dostrzec wszak trzeba, że uniewinniając M.C. od
popełnienia przedmiotowego czynu, Sąd Rejonowy we Włocławku ustalił, iż w dniu
23 lutego 2023 roku do sklepu S. wszedł mężczyzna, który dokonał zaboru artykułów
przemysłowych wskazanych w treści zarzutu. Sąd I instancji uznał przy tym, że
zebrany materiał dowodowy nie był wystarczająco kategoryczny, co wykluczało
możliwość przypisania oskarżonemu sprawstwa w zakresie tego czynu. Konkludując
swe rozważania sąd meriti wskazał, że prawdopodobnym jest, że to M.C. dokonał
przedmiotowej kradzieży, lecz równie możliwe jest, że czynu tego dopuściła się inna
osoba o podobnej do oskarżonego aparycji. Powyższy dysonans dowodowy
doprowadził sąd rejonowy do zastosowania art. 5 § 2 k.p.k. i rozstrzygnięcia
niedających się usunąć wątpliwości na korzyść M.C. i w konsekwencji uniewinnienia
go od popełnienia omawianego czynu (vide strona 25 uzasadnienia wyroku sądu
rejonowego).
Powyższe ustalenia sądu meriti stały się podstawą apelacyjnego zarzutu
prokuratora. Zdaniem oskarżyciela publicznego zebrany w sprawie materiał
dowodowy oceniany w sposób kompleksowy i swobodny nie dawał podstaw do
stwierdzenia, by w sprawie zaistniały niedające się usunąć wątpliwości, co
doprowadziło do niezasadnego uniewinnienia M.C.
Rozpoznając powyższy zarzut Sąd Okręgowy we Włocławku wskazał, iż nie
sposób zgodzić się z prokuratorem, by w sprawie doszło do naruszenia art. 5 § 2
k.p.k., albowiem by w ogóle można było mówić o zastosowaniu tego przepisu, muszą
istnieć wątpliwości, których nie da się usunąć. Tymczasem – zdaniem sądu
odwoławczego – w niniejszej sprawie sąd I instancji zasadnie nie dopatrzył się
V KK 4/25
5
zaistnienia wątpliwości o charakterze nieusuwalnym. Sąd okręgowy wskazał, że
występujące w sprawie wątpliwości sąd usunął poprzez prawidłową analizę całego
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (vide punkt 3.4. formularza
uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego).
Zestawienie powyższych ustaleń stawia wyartykułowany w kasacji zarzut
prokuratora kwestionujący rzetelność kontroli odwoławczej w polu oczywistej
zasadności. Argumentacja sądu odwoławczego mająca wyjaśnić istotę decyzji o
nieuwzględnieniu apelacyjnego zarzutu prokuratora pozostaje w całkowitym
oderwaniu od przyjętych przez sąd meriti ustaleń i wniosków. Bezspornym bowiem
w świetle uzasadnienia wyroku sądu rejonowego pozostaje, iż kluczowym powodem
uniewinnienia oskarżonego było przyjęcie, że w sprawie istnieją niedające się usunąć
wątpliwości niepozwalające na kategoryczne przypisanie M.C. zarzucanego mu
czynu, w myśl art. 5 § 2 k.p.k. Twierdzenie zatem sądu odwoławczego jakoby sąd I
instancji nie stosował tego przepisu pozostaje w całkowitej opozycji do realiów
niniejszej sprawy. Powyższa sytuacja doprowadziła do oczywistego wniosku o
nierozpoznaniu apelacyjnego zarzutu prokuratora co do jego istoty, a to wykluczyło
możliwość obdarzenia kontroli odwoławczej walorami prawidłowości i rzetelności.
Rażący błąd sądu ad quem niewątpliwie mógł mieć istotny wpływ na podjęte
rozstrzygnięcie.
Przypomnieć należy, że w art. 433 § 2 k.p.k. ustawodawca na sąd odwoławczy
nałożył obowiązek rozważenia wszystkich wniosków i zarzutów wskazanych w
środku odwoławczym. Istotne na tym tle jest odkodowanie znaczenia słowa
„rozważyć” w kontekście zarzutów odwoławczych, gdyż wniosek odwoławczy nie
wiąże sądu odwoławczego. Językowe znaczenie tego słowa to „zastanowić się nad
czymś”, „przemyśleć coś”. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się
szerokie jego znaczenie. Chodzi tu nie tylko o „rozważenie” zarzutów w aspekcie
formalnym, tj. odniesienie się do nich, ale także o aspekt merytoryczny dokonanej
oceny zarzutów. W tym ostatnim rozumieniu słowo „rozważyć” z perspektywy art. 457
§ 3 k.p.k. oznacza „zasadnie rozważyć”, a więc dokonać prawidłowej merytorycznej
oceny zarzutów odwoławczych (wyroki SN z dni: 6 czerwca 2006 r., V KK 413/05,
OSNKW 2006/7–8, poz. 76; 10 sierpnia 2011 r., III KK 436/10, LEX nr 1044032; 8
czerwca 2011 r., V KK 24/11, LEX nr 848182; 21 października 2010 r., III KK 167/10,
V KK 4/25
6
OSNwSK 2010, poz. 2023; 11 stycznia 2022 r., II KK 618/21, LEX nr 3343954; por.
także D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks
postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 433).
Jak wyżej wykazano, powyższego standardu polegającego na zasadnym
merytorycznym rozpoznaniu wyszczególnionego w apelacji zarzutu prokuratura sąd
odwoławczy nie spełnił, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku w
części odnoszącej się do utrzymania w mocy uniewinnienia M.C. od czynu
zarzucanego mu w punkcie XVI aktu oskarżenia i przekazaniem sprawy w tym
zakresie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy
nie przesądza kierunku przyszłego rozstrzygnięcia, niemniej jednak w toku
ponownego postępowania odwoławczego sąd II instancji będzie miał obowiązek
ponownego rozpoznania apelacji oskarżyciela, z uwzględnieniem argumentów
przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu. W przypadku sporządzania pisemnego
uzasadnienia wyroku, przedstawi tok swojego rozumowania i argumenty go
potwierdzające wyczerpująco i wnikliwie, w sposób potwierdzający rzetelność
dokonanej kontroli instancyjnej.
Małgorzata Bednarek
[wb]
[r.g.]
Adam Roch
Antoni Bojańczyk
