V KK 130/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 maja 2026 r.
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)
SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)
SSN Zbigniew Puszkarski
w sprawie O.S.
oskarżonego z art. 180a k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5
k.p.k.),
w dniu 14 maja 2026 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego
na niekorzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Inowrocławiu
z dnia 27 stycznia 2025 r., sygn. akt II K 951/24
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Rejonowemu w Inowrocławiu do ponownego rozpoznania a
kosztami postępowania kasacyjnego w sprawie obciąża Skarb
Państwa.
Michał Laskowski Andrzej Stępka Zbigniew Puszkarski
UZASADNIENIE
V KK 130/26
2
Sąd Rejonowy w Inowrocławiu, wyrokiem z 27 stycznia 2025 r., uznał O.S. za
winnego prowadzenia w dniu 16 marca 2024 r. na drodze publicznej samochodu
osobowego, nie stosując się do decyzji Starosty [...] z 19 grudnia 2023 r. o cofnięciu
uprawnienia do kierowania pojazdami, to jest występku z art. 180a k.k., i warunkowo
umorzył postępowanie karne przeciwko niemu na okres próby dwóch lat oraz orzekł
świadczenie pieniężne. Orzeczenie stało się prawomocne i wykonalne z dniem 2
kwietnia 2025 r.
Kasację od wskazanego wyroku na niekorzyść oskarżonego wniósł, na
podstawie art. 521 § 1 k.p.k., Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające
istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 66 § 1 k.k. polegające na
warunkowym umorzeniu postępowania w sprawie pomimo nie spełnienia warunków
określonych w tym przepisie, albowiem po pierwsze okoliczności popełnienia
zarzucanego O.S. czynu budziły wątpliwości, a po drugie oskarżony był karany za
przestępstwo umyślne. W konsekwencji skarżący wniósł o wydanie rozstrzygnięcia
o charakterze kasatoryjnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja z racji swej oczywistej zasadności zasługiwała w całości na
uwzględnienie na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.).
W pełni zasadna była teza skarżącego, że w sprawie O.S. nie było podstaw
do zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego. U
podstaw tego uzasadnionego założenia padły dwa niekwestionowane ustalenia:
wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu z art. 180a k.k. oraz uprzednia
karalność sprawcy.
W pierwszej kolejności należało rozprawić się z kwestią, czy rzeczywiście
można było w sposób autorytarny przyjąć, że w danej sprawie mamy w ogóle do
czynienia z przestępstwem. Występek z art. 180a k.k. może popełnić wszak jedynie
osoba, wobec której wskazana w tym przepisie decyzja zapadła i tylko w okresie, na
jaki cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami. Zachowanie osoby, która
prowadzi pojazd mechaniczny po zakończeniu okresu wskazanego w decyzji o
cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, ale bez ich
odzyskania, nie stanowi zatem niestosowania się do decyzji o ich cofnięciu, lecz jest
V KK 130/26
3
prowadzeniem pojazdu mechanicznego bez posiadania uprawnień. Tym samym
zachowanie to wyczerpuje znamiona wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy niewątpliwie treść decyzji Starosty [...]
z 19 grudnia 2023 r. wnosiła, że cofnięcie O.S. uprawnień do prowadzenia pojazdów
nastąpiło bezterminowo a ich odzyskanie uzależnione było od spełnienia warunku w
postaci uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego, którego zaliczenie
było przesłanką do wydania przez starostę nowej decyzji o przywróceniu uprawnień,
co zresztą ostatecznie nastąpiło 27 marca 2024 r. W realiach niniejszej sprawy
bezterminowość cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów została przerwana
zdanym, w dniu 13 marca 2024 r., egzaminem. W tej sytuacji jedynym obiektywnym
faktem w chwili popełnienia czynu przez O.S. było prowadzenie przezeń pojazdu w
warunkach faktycznego nieposiadania do tego uprawnienia, co należało rozumieć
jako brak wymaganego uprawnienia do prowadzenia danego rodzaju pojazdu i co
oznaczało, że kierujący sprawca dopuścił się co najwyżej wykroczenia z art. 94 k.w.
Fakt, że nie można było z góry przyjąć założenia, że w dniu 16 marca 2024 r. w
obiegu prawnym obowiązywała decyzja starosty o cofnięciu oskarżonemu uprawnień
do prowadzenia auta osobowego wykluczał przyjęcie, że okoliczności popełnienia
występku z art. 180a k.k. nie budziły wątpliwości, co z kolei blokowało możliwość
zastosowania art. 66 § 1 k.k.
Drugą kwestią obiektywnie wyłączającą zastosowanie art. 66 § 1 k.k. było
ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonego wyroku O.S. był karany wyrokiem Sądu
Rejonowego w Inowrocławiu z 26 września 2024 r. (II K 873/24) uprawomocnionym
25 października 2024 r. Przesłanką zastosowania warunkowego umorzenia
postępowania karnego jest również uprzednia niekaralność sprawcy za przestępstwo
umyślne dotycząca prawomocnych skazań, które miały miejsce do dnia orzekania w
przedmiocie warunkowego umorzenia postępowania (zob. wyrok SN z 18 marca
2009 r., V KK 18/09).
[WB]
[a.ł]
Michał Laskowski Andrzej Stępka Zbigniew Puszkarski
V KK 130/26
4
