V KK 122/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 maja 2026 r.
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jerzy Grubba
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie T. Z.
skazanego z art. 79 pkt. 4 lit. a i b ustawy o rachunkowości,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 12 maja 2026 r.
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
z dnia 28 stycznia 2026 r., sygn. akt V K 91/26,
uchyla wyrok w zaskarżonej części, to jest w pkt. 5 części
dyspozytywnej co do rozstrzygnięcia o karze łącznej grzywny i w
tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-
Śródmieścia w Łodzi do ponownego rozpoznania.
[J.J.]
Jerzy Grubba Tomasz Artymiuk Marek Pietruszyński
UZASADNIENIE
V KK 122/26
2
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi wyrokiem nakazowym z dnia 28
stycznia 2026 r., sygn. akt V K 91/26, uznał w pkt. 1-4 części dyspozytywnej
oskarżonego T.Z. za winnego popełnienia zarzucanych mu w pkt. I - IV części
wstępnej wyroku czynów, wypełniających dyspozycję art. 79 pkt 4 lit. a i b ustawy o
rachunkowości i za to na podstawie art. 79 pkt 4 lit. a i b ustawy o rachunkowości
wymierzył mu za każdy z tych czynów karę 100 stawek dziennych grzywny,
ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 złotych. W pkt. 5 tego orzeczenia na
podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce „kar ograniczenia wolności”
wymierzonych oskarżonemu w pkt. 1-4 części dyspozytywnej wyroku wymierzył
T.Z. karę łączną 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki
na kwotę 60 złotych i zwolnił oskarżonego w pkt. 6 od ponoszenia kosztów
sądowych w całości.
Wobec niezaskarżenia wyroku przez żadną ze stron uprawomocnił się on w dniu 24
lutego 2026 r.
Od wyroku tego kasację wniósł w dniu 20 maca 2026 r. Prokurator Generalny.
Zaskarżył powyższe orzeczenie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi,
w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze łącznej grzywny, to jest w pkt. 5 części
dyspozytywnej, na niekorzyść skazanego T.Z., podnosząc zarzut rażącego i
mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa karnego
materialnego - art. 86 § 1 k.k. i art. 33 § 3 k.k., polegającego na połączeniu,
orzeczonych wobec T.Z., czterech kar jednostkowych grzywny w wymiarze po 100
stawek dziennych przy ustaleniu wysokości stawki dziennej na kwotę 20 złotych, a
następnie wymierzeniu oskarżonemu w ich miejsce kary łącznej grzywny w
wadliwym wymiarze 100 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości stawki
dziennej na kwotę 60 złotych, tj. orzeczeniu liczby stawek dziennych w wymiarze
niższym niż przewidzianym w art. 86 § 1 k.k., nakazującym ukształtowanie kary
łącznej powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa,
czyli w wymiarze nie niższym niż 101 stawek dziennych, a nadto określeniu stawki
dziennej w wysokości przekraczającej wysokość stawki dziennej ustalonej przy
wymiarze grzywny za podlegające łączeniu jednostkowe skazania.
V KK 122/26
3
W oparciu o tak sformułowany zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku
nakazowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi
Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna,
co wobec wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia z zachowaniem terminu
określonego w art. 524 § 3 k.p.k., umożliwiło jego uwzględnienie w całości na
posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Zgodnie z przepisem art. 86 § 1 k.k., sąd wymierza karę łączną w granicach
powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich
sumy, nie przekraczając jednak 810 stawek dziennych.
Ponieważ w analizowanej sprawie został wydany wyrok nakazowy należało mieć
również na uwadze kategoryczne brzmienie art. 502 § 1 k.p.k., który to przepis
stanowi, że wyrokiem nakazowym można orzec karę ograniczenia wolności lub
grzywnę w wysokości do 200 stawek dziennych albo do 200 000 złotych, określając
zatem zarówno rodzaj kar, jakie może orzec sąd w wyroku nakazowym, jak też ich
wysokość, w tym górny pułap grzywny, który został wyznaczony na poziomie do
200 stawek dziennych albo do 200 000 złotych. Pamiętać przy tym należy, iż górny
limit grzywny możliwej do wymierzenia w wyroku nakazowym dotyczy nie tylko kar
jednostkowych orzekanych w takim wyroku, ale także kary łącznej grzywny (zob.
np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 24 czerwca 2010 r., sygn. akt II KK 114/10;
12 grudnia 2012 r., II KK 323/12; 29 stycznia 2014 r., IV KK 436/13; 11 kwietnia
2018 r., IV KK 115/18; 30 czerwca 2020 r., IV KK 158/20).
Przepis art. 86 § 1 k.k. reguluje zasady wymiaru łącznych kar grzywny, określając
ich granice w zależności od liczby stawek dziennych, a nie ich wysokości.
Wysokość stawki dziennej grzywny, ustalana w jednym wyroku skazującym za
zbiegające się przestępstwa, jest bowiem uzależniona od oceny sytuacji
majątkowej sprawcy w myśl kryteriów określonych w art. 33 § 3 k.k., a więc po
wzięciu pod uwagę dochodów sprawcy, jego warunków osobistych, rodzinnych,
stosunków majątkowych i możliwości zarobkowych. Powyższe oznacza, że tak
V KK 122/26
4
przeprowadzona ocena, aktualna na datę orzekania, nie może skutkować
określeniem różnej wysokości stawki dziennej grzywny dla kar orzekanych za
poszczególne przestępstwa, jak i ustaleniem innej stawki dziennej dla,
obejmujących te kary, łącznej kary grzywny. Ocena sytuacji majątkowej
oskarżonego, leżąca u podstaw jednostkowego wymiaru stawki, nie ulega
przeobrażeniu wraz z momentem wymierzania, tym samym wyrokiem, kary łącznej,
uwzględniając grzywny orzeczone za poszczególne przestępstwa. Z tych właśnie
powodów w przepisie art. 86 § 1 k.k. nie zawarto regulacji odnoszącej się do
określenia „na nowo wysokości stawki dziennej”, jakie przewiduje unormowanie
zawarte w art. 86 § 2 k.k., mającej zastosowanie tylko w przypadku orzekania kary
łącznej grzywny w wyroku łącznym, a więc wówczas, gdy wysokość stawek
dziennych grzywny orzeczonych, w podlegających łączeniu wyrokach ustalana była
w różnym czasie, z uwzględnieniem stanu majątkowego sprawcy w chwili orzekania
(zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 3 lutego 2006 r., II KK 346/05, OSNKW
2006, z. 3, poz. 30; 1 grudnia 2008 r., V KK 385/08; 8 grudnia 2016 r., II KK 372/16;
12 grudnia 2019 r., III KK 544/19; 18 grudnia 2024 r., II KK 472/24).
W takiej i tylko w takiej sytuacji (orzekania kary łącznej grzywny w wyroku łącznym)
bez wątpienia istnieje potrzeba ustalenia nowej stawki, oczywiście przy zachowaniu
określonych rygorów. Nie dotyczy ona jednak wypadku - jak w niniejszej sprawie -
gdy następuje jednoczesna ocena okoliczności warunkujących wysokość tej stawki,
w myśl zasad określonych w art. 33 § 3 k.k. oraz art. 85 i art. 86 § 1 k.k. Innymi
słowy w sytuacji orzekania w tym samym wyroku kary łącznej, obejmującej grzywny
wymierzone za poszczególne przestępstwa jednostkowe, stawka dzienna nie
powinna być inna niż wysokość stawki ustalonej za poszczególne przestępstwa,
skoro okoliczności mające wpływ na wysokość stawki dziennej grzywny w obu
przypadkach są takie same (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2024
r., II KK 472/24).
W kwestionowanym wyroku nakazowym Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w
Łodzi w pkt. 5 sentencji swego orzeczenia na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1
k.k., połączył orzeczone wobec oskarżonego w pkt. 1-4 jednostkowe kary grzywny
w wymiarze 100 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości stawki dziennej na
V KK 122/26
5
kwotę 20 zł i wymierzył karę łączną grzywny w wymiarze 100 stawek przy ustaleniu
stawki dziennej na kwotę 60 zł. Wprawdzie we wskazanym pkt. 5 sentencji wyroku
Sąd wskazał, że kara łączna grzywny jest orzekana „w miejsce kar ograniczenia
wolności” wymierzonych oskarżonemu w pkt. 1-4, które de facto nie zostały
przecież wobec oskarżonego orzeczone, to zważywszy na jednoznaczną treść
rozstrzygnięć zawartych w pkt. 1-4, zasadnym jest przyjęcie, że do powyższego
uchybienia doszło w wyniku oczywistej omyłki pisarskiej, wynikającej np. z
wadliwego działania autokorekty, czy też kopiowania i niewykasowania części
danych z „wzorca”, co nie ma znaczenia dla merytorycznej strony rozstrzygnięcia.
Tak orzekając, w zakresie wymiaru kary łącznej grzywny, Sąd rażąco naruszył
zasady wymiaru tej kary określone w art. 86 § 1 k.k. i art. 33 § 3 k.k., ponieważ
zgodnie z unormowaniem zawartym w tych przepisach, jak i mając na uwadze treść
art. 502 § 1 k.p.k., kara łączna grzywny mogłaby zostać orzeczona w granicach: od
101 stawek dziennych (kara „powyżej” najwyższej z kar jednostkowych
orzeczonych, powiększona o najmniejszą jednostkę - 1 stawkę, w jakiej wymierza
się karę tego rodzaju) do 200 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej
stawki dziennej na kwotę 20 zł każda (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1
kwietnia 2021 r., III KK 79/21).
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżony wyrok, jako dotknięty podniesionym w
kasacji uchybieniem, stanowiącym rażące naruszenie prawa, które miało istotny
wpływ na jego treść, ostać się nie może.
Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok w części dotyczącej
orzeczenia o karze łącznej grzywny i sprawę w tym zakresie przekazał do
ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd ten ustali wysokość kary łącznej grzywny mając
na uwadze zapatrywania prawne Sądu Najwyższego zawarte w tym uzasadnieniu,
z uwzględnieniem treści art. 86 § 1 k.k.
Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.
V KK 122/26
6
[WB]
[a.ł]
Jerzy Grubba Tomasz Artymiuk Marek Pietruszyński
