IV KZ 27/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 września 2025 r.
SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący)
SSN Waldemar Płóciennik
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca)
w sprawie K. G.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 25 września 2025 r.,
zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 24 lipca 2025 r., IV KO 82/25,
o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania z powodu jego
oczywistej bezzasadności,
postanowił
na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchylić zaskarżone
postanowienie i sprawę wniosku skazanego o wznowienie
postępowania przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi
Najwyższemu.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 18 kwietnia 2025 r. skazany K. G. wniósł o wznowienie
postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w
Katowicach z dnia 1 września 2022 r., II AKa 179/22, utrzymującym w mocy wyrok
Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 22 grudnia 2021 r., III K 11/21.
Postanowieniem z dnia 24 lipca 2025 r., IV KO 82/25, wydanym w trybie art.
545 § 3 k.p.k., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej
bezzasadności.
IV KZ 27/25
2
Zażalenie na to postanowienie wniósł skazany, który zaskarżył je w całości,
wskazując w petitum osobę sędziego wydającego to postanowienie (SSN Adam
Roch) oraz podnosząc, że nie zgadza się z decyzją o odmowie przyjęcia wniosku i
argumentacją Sądu Najwyższego, że „nie doszło na skutek zastosowania art. 64 §
1 k.k. do podwyższenia wymiaru wyroku przy art. 280 § 2 k.k.”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesione przez skazanego zażalenie musiało skutkować uchyleniem
zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy wniosku skazanego o
wznowienie postępowania do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu z
uwagi na zaistnienie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym (tj.
Dz. U. z 2024 r., poz. 622; dalej: ustawa o SN), pozostaje związany uchwałą
połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110- 1/2020
(OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu
bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc
zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego
dotąd, dopóki nie nastąpi odstąpienie od niej w trybie określonym w art. 88 ust. 2
ustawy o SN. Do dnia rozpoznania niniejszej sprawy takie odstąpienie nie
nastąpiło, co oznacza, że zachowuje ona moc obowiązującą. Sąd Najwyższy
konsekwentnie staje na trafnym stanowisku, że nic w tym względzie nie zmienia
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020,
poz. 61 (por. m.in.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP
1/22; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca
2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22)). Jak słusznie podkreśla się w
orzecznictwie, wyrok ten „wykracza poza zawarty w art. 188 Konstytucji RP katalog
orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP
uzyskują moc powszechnie obowiązującą. Wyrok ten nie uzyskał zatem mocy
IV KZ 27/25
3
powszechnie obowiązującego orzeczenia i co oczywiste nie mógł uchylić uchwały
Trzech Izb SN (BSA I-4110-1/20), ani przesądzić o jej obowiązywaniu. Stanowić
mógł zatem jedynie wyraz określonego i niewiążącego poglądu prawnego tego
organu (Trybunału Konstytucyjnego)” (tak: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia
23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; por. także m.in.: postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; wyroki Sądu Najwyższego z
dnia 14 czerwca 2023 r., II KK 489/21 oraz z dnia 12 grudnia 2023 r., II KK 74/22).
Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało następnie
potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22).
W tym względzie istotne jest również stanowisko Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka konsekwentnie wyrażane od sprawy Reczkowicz przeciwko
Polsce. ETPCz w tym wyroku wskazał na negatywny wpływ nowelizacji ustawy o
KRS na prawo stron do „sądu ustanowionego ustawą”, stwierdzając: „na mocy
ustawy nowelizującej z 2017 r., która pozbawiła gremia sędziowskie prawa do
powoływania i wyboru sędziów zasiadających w KRS – prawa przyznanego im
przez dotychczasowe ustawodawstwo i mającego oparcie w standardach
międzynarodowych – władza ustawodawcza i wykonawcza uzyskały decydujący
wpływ na skład KRS […]. Ustawa praktycznie usunęła nie tylko dotychczasowy
system przedstawicielski, ale także gwarancje niezależności sądownictwa w tym
zakresie. W rezultacie umożliwiło to władzy wykonawczej i ustawodawczej
bezpośrednią lub pośrednią ingerencję w procedurę powoływania sędziów, z której
możliwości te władze skorzystały – o czym świadczą chociażby okoliczności
towarzyszące zatwierdzaniu kandydatów na sędziów do KRS” (pkt 274 wyroku z
dnia 22 lipca 2021 r., skarga 43447/19; zob. również wyrok ETPCz z dnia 8
listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i
57511/19 oraz wyrok ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o.
przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20; wyrok Wielkiej Izby z dnia 15 marca 2022 r.,
Grzęda przeciwko Polsce, skarga nr 43572/18). W wyroku pilotażowym z dnia 23
listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21)
Trybunał ponownie wskazał, że sposób powołania sędziów Sądu Najwyższego w
opisywanej już powyżej procedurze z udziałem wadliwie obsadzonej KRS skutkuje
IV KZ 27/25
4
brakiem zapewnienia stronom prawa do sądu należycie obsadzonego w rozumieniu
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Wniosek skazanego K. G. o wznowienie postępowania rozpoznał Sąd
Najwyższy w składzie jednego sędziego w osobie SSN Adama Rocha. W sprawie
tej orzekał zatem sędzia Sądu Najwyższego, o którym mowa w przytoczonych
stanowiskach orzeczniczych. SSN Adam Roch został bowiem powołany na urząd
sędziego Sądu Najwyższego (pierwotnie do Izby Dyscyplinarnej Sądu
Najwyższego) przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia
19 września 2018 r., nr 1130.47.2018, na skutek wydania uchwały nr 317/2018 z
dnia 23 sierpnia 2018 r. przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.
3).
Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał już stanowisko, że kwalifikowana wada
prawna orzeczenia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi w sytuacji rozpoznania przez
sędziego Sądu Najwyższego, o którym mowa w tezie uchwały połączonych Izb
Sądu Najwyższego i w uchwale w sprawie I KZP 2/22, wniosku skazanego o
wznowienie postępowania w trybie art. 545 § 3 k.p.k. (por. m.in.: postanowienia
Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 18 stycznia 2022
r., I KZ 61/21; z dnia 12 kwietnia 2022 r., V KZ 64/21; z dnia 23 listopada 2022 r., II
KZ 39/22; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 21 stycznia 2025 r., IV KZ
40/24; z dnia 28 maja 2025 r., V KZ 16/25). Sąd Najwyższy w pełni podziela
argumentację tam zaprezentowaną i nie widzi potrzeby jej powielania w
uzasadnieniu niniejszego postanowienia.
Należy ponadto podzielić trafny pogląd wyrażony w przywołanych sprawach,
że skoro ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie zwykłego środka
odwoławczego od postanowienia o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie
postępowania w trybie art. 545 § 3 k.p.k., to istotą takiego środka odwoławczego
musi być również kontrola czy sąd rozpoznający taki wniosek był sądem, o którym
mowa w art. 6 ust. 1 EKPC, a zatem niezawisłym i bezstronnym sądem
ustanowionym ustawą. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie także, gdy
postępowanie, chociaż uznane w prawie krajowym za „nadzwyczajne” albo
IV KZ 27/25
5
„wyjątkowe”, z natury i w swoim zakresie jest podobne do zwykłego postępowania
odwoławczego.
Podsumowując, w związku z tym, że uchwała połączonych Izb Sądu
Najwyższego, mająca moc zasady prawnej, nadal wiąże wszystkie składy Sądu
Najwyższego, a także z uwagi na konieczność zapewnienia skazanemu prawa do
rzetelnego procesu, w tym prawa do sądu w rozumieniu konstytucyjnym i
konwencyjnym, należało stwierdzić w tej sprawie zaistnienie uchybienia z art. 439 §
1 pkt 2 k.p.k., a w konsekwencji uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać
sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
niniejszego postanowienia.
[J.J.]
[r.g.]
Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz Małgorzata Wąsek-Wiaderek
