IV KZ 18/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 30 kwietnia 2026 r.
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)
SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca)
SSN Marek Pietruszyński
Protokolant Kinga Sternik
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Marka Zajkowskiego
w sprawie R.S.
oskarżonego z art. 279 § 1 k.k. i art. 280 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 30 kwietnia 2026 r.,
zażalenia obrońcy oskarżonego
na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 15 kwietnia 2026 r., IV KK 270/25,
o zastosowaniu wobec oskarżonego środka zapobiegawczego w postaci
tymczasowego aresztowania
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 538 § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Marek Pietruszyński
Andrzej Stępka
Dariusz Świecki
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2026 r., IV KK 270/25, na
podstawie art. 536 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k., uchylił wobec R.S. wyrok Sądu
Okręgowego w Sosnowcu z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt V Ka 356/24,
IV KZ 18/26
2
utrzymujący w stosunku do tego oskarżonego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w
Sosnowcu z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt III K 611/23 i przekazał jego sprawę
do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Sosnowcu w postępowaniu
odwoławczym. Jednocześnie, postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2026 r., na
podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k.
zastosował wobec oskarżonego R.S. środek zapobiegawczy w postaci
tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy, tj. od dnia 15 kwietnia 2026
r., godz. 12.45 do dnia 14 lipca 2026 r., godz. 12.45.
Uzasadniając potrzebę zastosowania izolacyjnego środka zapobiegawczego,
Sąd Najwyższy wywiódł, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje
na duże prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonego zarzucanych mu
czterech przestępstw, a więc została spełniona ogólna przesłanka stosowania
środków zapobiegawczych. Sąd Najwyższy podniósł ponadto, że spełniona została
szczególna podstawa stosowania tymczasowego aresztowania, o jakiej mowa w
art. 258 § 2 k.p.k., gdyż oskarżonemu wymierzono karę łączną 6 lat pozbawienia
wolności, w tym za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k., które zgodnie z przepisami
zastosowanymi w tej sprawie, zagrożone było karą do 12 lat pozbawienia wolności.
Zdaniem Sądu Najwyższego w tych realiach jedynie najsurowszy środek
zapobiegawczy zabezpieczy prawidłowy przebieg postępowania przed Sądem
Okręgowym w Sosnowcu, natomiast inne środki zapobiegawcze zadania tego nie
spełnią. Sąd Najwyższy miał na uwadze, że R.S. rozpoczął odbywanie kary 6 lat
pozbawienia wolności w dniu 11 maja 2023 r., a jej koniec przypada na dzień 9
maja 2029 r., a nadto miał w polu widzenia przepis art. 259 § 1 k.p.k. i wskazał, że
z akt sprawy nie wynika, aby zachodziły szczególne względy nakazujące
odstąpienie od stosowania tymczasowego aresztowania.
Zażalenie na to postanowienie złożył obrońca oskarżonego. Zarzucił w nim
obrazę przepisów postępowania, a to:
1. art. 249 § 1 k.p.k. polegającą na zastosowaniu środka zapobiegawczego
w postaci tymczasowego aresztowania pomimo, iż zastosowanie środka o
charakterze izolacyjnym nie jest uzasadnione okolicznościami niniejszej sprawy;
IV KZ 18/26
3
2. art. 258 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że zachodzi
uzasadniona obawa, że oskarżony, przebywając na wolności, będzie mógł
podejmować działania utrudniające, a nawet uniemożliwiające prawidłowy przebieg
postępowania karnego;
3. art. 257 § 1 k.p.k. poprzez uznanie za konieczne stosowanie
tymczasowego aresztowania, podczas gdy w niniejszej sprawie wystarczające dla
zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania będzie zastosowanie środka o
charakterze nieizolacyjnym.
W uzasadnieniu zażalenia obrońca podniósł, że R.S. jest pozbawiony
wolności w niniejszej sprawie od dnia 11 maja 2023 r., a zatem wkrótce oskarżony
odbyłby połowę kary pozbawienia wolności i mógłby złożyć „wniosek przewidziany
w art. 78 § 1 k.k.”, z kolei zastosowanie wobec niego tymczasowego aresztowania
pozbawia go tej możliwości, jak również pozbawia go kontaktu z rodziną. Nadto,
obrońca ocenił, że brak jest podstaw do uznania, iż oskarżony będzie utrudniał
prawidłowy bieg postępowania karnego choćby poprzez ucieczkę bądź ukrycie się,
skoro do chwili obecnej nie podjął tego rodzaju działań. Zdaniem obrońcy brak jest
też podstaw, aby przyjmować, że oskarżony będzie utrudniał postępowanie
poprzez wpływanie na zeznania świadków lub wyjaśnienia innych oskarżonych,
skoro na obecnym etapie postępowania materiał dowodowy został już w całości
zgromadzony. W efekcie w opinii obrońcy wystarczające jest zastosowanie
nieizolacyjnego środka zapobiegawczego, zwłaszcza, że za realizację obowiązków
procesowych przez oskarżonego ręczyć ma jego narzeczona, u której będzie mógł
zamieszkać po opuszczeniu zakładu karnego.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i
zastosowanie wobec oskarżonego środka zapobiegawczego o charakterze
nieizolacyjnym w postaci dozoru Policji z obowiązkiem stawiania się we wskazanej
jednostce Policji raz w tygodniu, zakazu opuszczania kraju połączonego z
zatrzymaniem paszportu lub innego dokumentu uprawniającego do przekroczenia
granicy.
IV KZ 18/26
4
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Zażalenie obrońcy nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w nim
argumenty nie podważają trafności zaskarżonego postanowienia.
Nie ma racji obrońca, gdy twierdzi, że doszło do obrazy art. 249 § 1 k.p.k. W
sprawie spełniona jest bowiem ogólna przesłanka stosowania tymczasowego
aresztowania, gdy uwzględni się, że wskazanym wcześniej wyrokiem Sąd
Najwyższy uchylił jedynie wyrok Sądu Okręgowego w Sosnowcu i przekazał
sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Fakt uchylenia przez Sąd Najwyższy w wyniku kontroli kasacyjnej wyroku Sądu
Okręgowego w Sosnowcu - z uwagi na jego powód, a więc wystąpienie
bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 k.p.k. - nie niweczy samoistnie
ustaleń w zakresie wymaganego dużego prawdopodobieństwa popełnienia
przestępstwa, które na obecnym etapie postępowania pozostaje nienaruszone. W
obrocie prawnym dalej funkcjonuje przecież wyrok Sądu Rejonowego w Sosnowcu,
na mocy którego R.S. został nieprawomocnie skazany za cztery przypisane mu
przestępstwa, w tym trzy z art. 279 § 1 k.k. i jedno z art. 280 § 1 k.k., z
wymierzeniem mu za nie kary łącznej 6 lat pozbawienia wolności.
Nie może również przekonywać podnoszenie przez obrońcę obrazy art. 258
§ 1 pkt 2 k.p.k., skoro – jak wskazano wcześniej – Sąd Najwyższy zastosował
środek izolacyjny w postaci tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 2
k.p.k. Co kluczowe, wobec wymierzenia nieprawomocnie oskarżonemu za
przypisane mu przestępstwa kary łącznej 6 lat pozbawienia wolności i ta przesłanka
jest zatem spełniona. Czynione zatem w uzasadnieniu zażalenia rozważania są
oderwane od realiów sprawy, skoro obrońca ogniskuje uwagę na przepisie art. 258
§ 1 pkt 2 k.p.k. Nie może budzić przy tym wątpliwości, że unormowanie zawarte w
art. 258 § 2 k.p.k. stanowi samodzielną przesłankę zastosowania tymczasowego
aresztowania (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19
stycznia 2012 r., I KZP 18/11). Podkreślić trzeba, że właśnie owa grożąca
oskarżonemu surowa kara w rozumieniu wskazanego przepisu stanowi
samodzielną podstawę szczególnej obawy utrudniania przez oskarżonego
prawidłowego toku ponowionego postępowania. W sprawie zachodzi bowiem
IV KZ 18/26
5
uzasadnione ryzyko, że oskarżony, przed którym rysuje się realna perspektywa
kilkuletniego pozbawienia wolności, mógłby podejmować bezprawne działania
zakłócające prawidłowy bieg postępowania. Samo zagrożenie surową karą, o
którym mowa w przywołanym przepisie, stwarza domniemanie istnienia obawy, że
oskarżony może podejmować bezprawne działania utrudniające postępowanie (np.
ucieczka lub ukrywanie się), aby uniknąć dolegliwości związanej z karą. W
nawiązaniu do wywodów zażalenia podnieść trzeba, że obawa ta jest niezależna od
tego, czy oskarżony podejmował w przeszłości próby bezprawnego oddziaływania
na bieg postępowania.
Nie doszło ponadto do naruszenia art. 257 § 1 k.p.k. Zwrócić trzeba uwagę,
że skarżący zarzut ten opiera w istocie na zapatrywaniu, że Sąd Najwyższy w
zaskarżonym postanowieniu błędnie ustalił, iż zastosowanie tymczasowego
aresztowania jest konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania,
gdyż zdaniem obrońcy wystarczające byłoby zastosowanie środka o charakterze
nieizolacyjnym. Wywody te oraz twierdzenia, że narzeczona oskarżonego ręczy, że
będzie on realizował obowiązki procesowe nie jest wystarczające dla
zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Na obecnym etapie żaden inny
środek zapobiegawczy o charakterze wolnościowym nie jest w stanie w sposób
należyty zabezpieczyć toku postępowania przed Sądem Okręgowym. Stopień
surowości grożącej kary oraz charakter czynów zarzucanych oskarżonemu,
przemawiają za koniecznością utrzymania izolacji oskarżonego. Sąd Najwyższy,
stosując tymczasowe aresztowanie miał na uwadze, że oskarżony rozpoczął
odbywanie kary 6 lat pozbawienia wolności w dniu 11 maja 2023 r., a jej koniec
przypada na dzień 9 maja 2029 r. Natomiast argumentacja obrońcy, jakoby odbycie
blisko połowy kary czyniło dalsze stosowanie tymczasowego aresztowania
niecelowym, jest chybiona. Właśnie perspektywa konieczności odbycia pozostałej
części kilkuletniej kary pozbawienia wolności w warunkach jednostki penitencjarnej,
w sytuacji gdy wyrok skazujący przestał być prawomocny, może potęgować u
oskarżonego motywację do utrudniania postępowania w celu uniknięcia ponownego
osadzenia.
W sprawie nie ujawniły się przy tym żadne okoliczności wymienione w art.
IV KZ 18/26
6
259 § 1 k.p.k., które nakazywałyby odstąpienie od stosowania tymczasowego
aresztowania ze względu na wyjątkowo ciężkie skutki dla życia lub zdrowia
oskarżonego bądź jego najbliższej rodziny.
Sumując, fakt skazania oskarżonego nieprawomocnym wyrokiem (z czym
wiąże się dokonanie przez sąd meriti weryfikacji materiału dowodowego i wysokie
prawdopodobieństwo popełnienia przestępstw), charakter przypisanych mu
przestępstw i wysokość wymierzonej kary łącznej pozbawienia wolności - wszystkie
te okoliczności przemawiały za zastosowaniem wobec R.S. najsurowszego środka
zapobiegawczego.
Mając to wszystko na względzie, Sąd Najwyższy stwierdził, że zaskarżone
postanowienie jest zasadne, wobec czego należało orzec o jego utrzymaniu w
mocy.
Marek Pietruszyński
[WB]
[a.ł]
Andrzej Stępka
Dariusz Świecki
