IV KS 4/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 marca 2025 r.
SSN Dariusz Kala
w sprawie S.S.
oskarżonej o czyn z art. 284 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 marca 2025 r.,
skargi obrońcy oskarżonej
na wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku
z dnia 22 listopada 2024 r., sygn. akt VIII Ka 166/24
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim VII Zamiejscowy Wydział
Karny w Hajnówce z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt K 273/21 i przekazujący
sprawę do ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
postanowił
1. oddalić skargę;
2. kosztami sądowymi postępowania
oskarżoną.
skargowego
obciążyć
UZASADNIENIE
S.S. została oskarżona o to, że w okresie od nieustalonego dnia czerwca
2019 roku do dnia 10 października 2019 roku w H., ul. [...], z nieruchomości
zakupionej przez J.S. w drodze licytacji komorniczej w dniu 25 października 2016
roku, w postępowaniu oznaczonym sygnatura akt III K 337/16 prowadzonym przez
komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bielsku Podlaskim R.J., przed jej
IV KS 4/25
2
opuszczeniem przywłaszczyła sobie części składowe ww. nieruchomości w postaci:
13 sztuk grzejników ściennych o wartości 500 zł/szt., 9 sztuk drzwi wraz z
ościeżnicami o wartości 700 zł za sztukę, 1 szt. dwuskrzydłowych drzwi o wartości
2000 zł., 2 szt. umywalek o wartości 300 zł/szt., 2 sztuk sedesów o wartości 500
zł/szt., 1 kabiny prysznicowej wraz z brodzikiem o wartości 2000 zł, 1 szt. wanny
narożnej o wartości 1500 zł, 150m2 paneli podłogowych wraz z podkładem o
wartości 3 000 zł, pieca grzewczego o wartości 4 000 zł, bojlera ciepłej wody o
wartości 1 000 zł, mechanizmu otwierania bramy garażowej o wartości 2 000 zł,
oraz mechanizmu bramy wjazdowej o wartości 1 500 zł i spowodowała straty o
łącznej wartości około 31 400 zł, działając na szkodę J.S. to jest o czyn z art. 284 §
1 k.k.
Wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt K 273/21, Sąd Rejonowy w
Bielsku Podlaskim VII Zamiejscowy Wydział Karny w Hajnówce, uniewinnił
oskarżoną od popełnienia zarzuconego jej czynu i orzekł o kosztach procesu.
Od powyższego wyroku apelację wywiódł pełnomocnik oskarżyciela
posiłkowego, który zaskarżył to orzeczenie w całości zarzucając mu „błąd w
ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego
treść, polegający na nieuprawnionym przyjęciu, że S.S. w okresie od nieustalonego
dnia czerwca 2019 roku do dnia 10 października 2019 roku w H., ul [...], z
nieruchomości zakupionej przez J.S. w drodze licytacji komorniczej w dniu 25
października 2016 roku, w postępowaniu oznaczonym sygnaturą akt III K 337/16
prowadzonym przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bielsku
Podlaskim R.J., przed jej opuszczeniem nie przywłaszczyła sobie części składowe
w/w nieruchomości w postaci: 13 sztuk grzejników ściennych o wartości 500 zł/szt.,
9 sztuk drzwi wraz z ościeżnicami o wartości 700 zł za sztukę, 1 szt.
dwuskrzydłowych drzwi o wartości 2000 zł, 2 szt. umywalek o wartości 300 zł/szt., 2
sztuk sedesów o wartości 500 zł/szt., 1 kabiny prysznicowej wraz z brodzikiem o
wartości 2000 zł, 1 szt. wanny narożnej o wartości 1500 zł, 150m2 paneli
podłogowych wraz z podkładem o wartości 3000 złotych, pieca grzewczego o
wartości 4000 zł, bojlera ciepłej wody o wartości 1000 zł, mechanizmu otwierania
bramy garażowej o wartości 2000 zł oraz mechanizmu bramy wjazdowej o wartości
IV KS 4/25
3
1500 zł i spowodowała straty o łącznej wartości 31 400 złotych, działając na szkodę
J.S.”.
Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Bielsku Podlaskim VII
Zamiejscowemu Wydziałowi Karnemu w Hajnówce do ponownego rozpoznania.
Wyrokiem z dnia 22 listopada 2024 r., sygn. akt VIII Ka 166/24, Sąd
Okręgowy w Białymstoku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do
ponownego rozpoznania.
Od powyższego wyroku skargę wywiodła obrońca oskarżonej, która
zaskarżyła to orzeczenie w całości, zarzucając mu rażącą obrazę art. 437 § 2 k.p.k.
w zw. z art. 454 k.p.k. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne
wydanie przez Sąd II instancji wyroku kasatoryjnego, wobec przyjęcia za podstawę
prawną wystąpienia w sprawie reguły ne peius, w sytuacji gdy sąd odwoławczy w
toku kontroli instancyjnej uznając, iż sąd I instancji naruszył reguły wynikające z art.
7 k.p.k. nie wywiódł wniosku, że zachodzi oczywista podstawa do skazania
oskarżonej w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zaś na przeszkodzie
wydaniu wyroku skazującego stałaby jedynie okoliczność, że oskarżona została
uniewinniona przez sąd I instancji, wręcz przeciwnie, stwierdza że orzeczenie sądu
uniewinniające było co najmniej przedwczesne, nie zaś wadliwe i powinna nastąpić
ponowna ocena materiału dowodowego oraz dokonanie dodatkowych ustaleń, zaś
sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed
sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne
peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k.
Podnosząc powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego
wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Białymstoku do
ponownego rozpoznania.
W odpowiedziach na skargę prokurator i pełnomocnik oskarżyciela
posiłkowego wnieśli o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że w toku postępowania skargowego zakres
kognicji Sądu Najwyższego jest istotnie ograniczony. Uprawnienia tego organu
IV KS 4/25
4
zawężają się bowiem wyłącznie do badania, czy kasatoryjny wyrok sądu
odwoławczego nie został dotknięty uchybieniem stanowiącym bezwzględną
przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 k.p.k., a nadto, czy nie został wydany mimo
braku ustawowych podstaw do jego wydania określonych w art. 437 § 2 k.p.k. W
związku z prowadzeniem tych analiz Sąd Najwyższy nie może jednak samodzielnie
oceniać zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i badać, czy zachowanie
oskarżonego wyczerpuje znamiona czynu zabronionego, a w konsekwencji na tej
podstawie oceniać słuszności zaskarżonego orzeczenia. Te kwestie należą bowiem
do kompetencji sądów powszechnych. Poza zakresem kontroli Sądu Najwyższego w
tym postępowaniu pozostaje zatem prawidłowość stanowiska sądu odwoławczego
co do istoty sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2018 r., V
KS 15/18). Już z tych względów, zawarta w skardze argumentacja zmierzająca do
wykazania, że dokonana przez organ ad quem ocena materiału dowodowego i
wyprowadzone z niej wnioski były nietrafne, a słuszne były konstatacje sądu I
instancji, nie mogła okazać się skuteczna.
Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wyraźnie przy tym wynika, że
przyczyną wydania wyroku kasatoryjnego było uznanie przez sąd odwoławczy
zarzutu apelacji za zasadny i wywiedzenie wniosku, „iż oskarżona S.S. popełniła
zarzucany jej czyn”, co spowodowało „uwzględniając treść art. 454 § 1 k.p.k.”, że
„koniecznym było uwzględnienie wniosku apelacji, a więc uchylenie wyroku i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania” (k. 596). Organ ad quem wyraźnie
stwierdził również, że „analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
dokonana w sposób swobodny, ale z uwzględnieniem zasad prawidłowego
rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, doprowadziła Sąd
Okręgowy, do odmiennych wniosków, niż te przedstawione w wyroku Sądu
Rejonowego z dnia 22 sierpnia 2023 roku, sygn. akt VII K 273/21”. Stanowisko sądu
II instancji, co do tego, że w jego ocenie w ww. sprawie należało wydać wyrok
skazujący było zatem czytelne i stanowcze.
Oczywiście w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku znalazły się również i mniej
stanowcze, wyeksponowane w skardze, stwierdzenia kierowane pod adresem sądu I
instancji, które jednak nie świadczą o braku zaktualizowania się w niniejszym
postępowaniu podstawy uchylenia wyroku kasatoryjnego z art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z
IV KS 4/25
5
art.454 § 1 k.p.k., ale o dążeniu organu ad quem do uniknięcia formułowania
jednoznacznych i niedopuszczalnych konstatacji co do rozstrzygnięcia, jakie
powinno zapaść w postępowaniu ponownym. Jak trafnie wskazuje się w literaturze
„w pisemnym uzasadnieniu sąd odwoławczy, stwierdzając zasadność zarzutów
apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego, powinien unikać jednoznacznego
stwierdzenia, że w ponownym postępowaniu należy go skazać. W części
uzasadnienia dotyczącej oceny zarzutów, sąd odwoławczy powinien natomiast
wskazać błędy sądu pierwszej instancji, np. w ocenie dowodów (naruszenie art. 7),
których naprawienie w ponownym postępowaniu może prowadzić do skazania.
Oczywiste jest natomiast, że wskazania sądu odwoławczego co do dalszego
postępowania, o których mowa w art. 442 § 3 nie mogą zawierać stwierdzeń co do
rodzaju rozstrzygnięcia wydanego w ponownym postępowaniu, Gdyby jednak w
pisemnym uzasadnieniu wyroku sąd odwoławczy wyraził zbyt stanowcze stanowisko
co do istnienia podstaw do skazania, to w wypadku ponownego wniesienia apelacji
od wyroku stwierdzającego winę, gdy w składzie orzekającym zasiadałby sędzia lub
sędziowie, którzy wydali kasatoryjny wyrok, to powinni podlegać wyłączeniu w trybie
art. 41 k.p.k.” (tak trafnie D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski,
D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany,
LEX/el. 2025, komentarz do art. 454, teza 14).
Kierując się przywołaną argumentacją, Sąd Najwyższy, zgodnie z treścią art.
539e § 2 k.p.k., oddalił skargę, obciążając oskarżoną stosownymi kosztami
sądowymi.
[WB]
[r.g.]
