IV KO 220/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 marca 2026 r.
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie M.T.
skazanego z art. 57 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 19 marca 2025 r.,
wniosku prokuratora
o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.B. od udziału w sprawie IV KO 220/25,
na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego A.B. od udziału w sprawie
o sygn. akt IV KO 220/25.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt IV KK
178/25, oddalił jako oczywiście bezzasadną kasację obrońcy M.T. od wyroku Sądu
Okręgowego w Katowicach z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt VII Ka 844/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach
dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt III W 31/24.
Pismem z dnia 22 grudnia 2025 r. obrońca skazanego wniósł o wznowienie
postępowania kasacyjnego w tej sprawie na podstawie art. 540 § 3 k.p.k.,
względnie o rozważenie wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu w
związku z nienależytą obsadą Sądu Najwyższego, w składzie którego zasiadała
IV KO 220/25
2
SSN A.D., powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek KRS
ukształtowanej w sposób sprzeczny z wymogami konstytucyjnymi.
Sprawa powyższa, zarejestrowana pod sygnaturą akt IV KO 220/25,
zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 31 grudnia 2025 r. została przydzielona
do referatu SSN A.B.
W dniu 20 lutego 2026 r., prokurator Prokuratury Krajowej, wezwany przez
Sąd Najwyższy do zajęcia stanowiska w przedmiocie wniosku o wznowienie
postępowania, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. wniósł o wyłączenie sędziego SN A.B.
od orzekania w sprawie IV KO 220/25, z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do
jego bezstronności, wynikające z powołania na urząd sędziego SN w tej samej
procedurze co sędzia SN A.D.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W sprawie zachodzą podstawy do wyłączenia sędziego SN A.B. z mocy
prawa na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
W dyspozycji art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. mieszczą się bowiem przypadki
obejmujące taką więź sędziego ze sprawą, iż wynik danego postępowania będzie
miał znaczenie nie tylko dla jego stron, ale także dla samego sędziego. Wyłączeniu
na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. podlega zatem sędzia w sytuacji, w której
miałby dokonać oceny stosunku prawnoprocesowego (którego podmiotem, obok
stron, jest także sędzia rozpoznający sprawę), wywierającego zarazem wpływ na
jego własne prawa i obowiązki. Ponieważ oceny ważności i skuteczności tego
stosunku nie może dokonywać sędzia będący jego stroną albo będący w
identycznej sytuacji ustrojowo-procesowej, podlega on wyłączeniu z mocy prawa na
podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3
marca 2026 r., I KK 413/25).
Wobec kwestionowania we wniosku o wznowienie postępowania
prawidłowości składu Sądu Najwyższego, orzekającego w sprawie zakończonej
wydaniem postanowienia z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt IV KK 178/25, w
związku z udziałem w nim SSN A.D., powołanej na urząd w procedurze z udziałem
Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r., rozpoznanie sprawy IV KO 220/25 w wyznaczonym składzie prowadziłoby
do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua – gdyż ta sama okoliczność,
IV KO 220/25
3
podnoszona we wniosku, związana z otrzymaniem nominacji sędziowskiej, dotyczy
sędziego SN A.B. Jego udział w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy nie tylko
mógłby wywołać zarówno u stron, jak i w odbiorze społecznym przekonanie o braku
bezstronności i rzetelności sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23
czerwca 2022 r., II KO 48/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca
2022 r., II KO 12/22), ale spowodowałby wydanie orzeczenia obciążonego wadą
określoną w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., ponieważ sędzia ten podlega wyłączeniu od
rozpoznania niniejszej sprawy z mocy prawa.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że już sam udział w orzekaniu
osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek neo-KRS
prowadzi do nienależytej obsady sądu w postępowaniu kasacyjnym w rozumieniu
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada Sądownictwa w obecnym składzie nie
reprezentuje bowiem należycie środowiska sędziowskiego, a zatem nie jest
organem, o którym mowa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała
Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22).
Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd
sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, mająca charakter względny w przypadku
sędziów sądów powszechnych, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku
sędziów Sądu Najwyższego – do których grona przystąpił, dzięki tej procedurze,
sędzia A.B. Wynika to z wyjątkowego statusu sędziów Sądu Najwyższego i
kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować niezakłócone,
prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny
standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania (por. uchwała
trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-
1/20). W konsekwencji, udział w wydaniu orzeczenia sędziego Sądu Najwyższego,
powołanego na urząd w wadliwej procedurze z udziałem neo–KRS, stanowi
bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uwzględniając powyższe, należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego
A.B. od udziału w niniejszej sprawie.
Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[WB]
IV KO 220/25
4
[a.ł]
