IV KK 479/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 października 2025 r.
SSN Waldemar Płóciennik
w sprawie M. T. i M. S.
skazanych z art. 286 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 27 października 2025 r.,
wniosku obrońcy skazanego M. S.
o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od udziału w
sprawie IV KK 479/25,
na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza
od udziału w sprawie kasacyjnej IV KK 479/25 Sądu Najwyższego.
UZASADNIENIE
W dniu 15 listopada 2024 r. zarejestrowane zostały w Sądzie Najwyższym,
pod sygnaturą IV KK 479/24, kasacje obrońców M. T. i M. S. od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt II AKa 214/20. W
kasacjach tych podniesiono m.in. zarzut zaistnienia bezwzględnej przyczyny
odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., związany z nienależytą obsadą sądu,
wynikającą z tego, że w wydaniu orzeczenia brała udział osoba, która objęła
stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w następstwie rekomendacji udzielonej
przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na mocy przepisów ustawy z dnia
IV KK 479/24
2
8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw. Zarządzeniem z dnia 12 grudnia
2024 r. sprawa została
przydzielona do rozpoznania SSN Stanisławowi Stankiewiczowi. Po otrzymaniu
zawiadomienia o składzie Sądu, obrońca skazanego M. S. złożył wniosek o
stwierdzenie braku spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i
bezstronności, z powołaniem się na art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
Sądzie Najwyższym. Zarządzeniem z dnia 18 grudnia 2024 r., IV KB 19/24, Prezes
Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Karnej odrzucił wniosek obrońcy. W pkt 4
zarządzono jednak także: „z uwagi na treść zarzutów kasacji, jak i uzasadnienie
niniejszego wniosku pismo to potraktować jako wniosek o wyłączenie sędziego na
podstawie art. 41 k.p.k., odnotować w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych i jako
takiemu nadać dalszy bieg”. Zarządzenie to wykonano w dniu 25 października 2025
r. i pismo obrońcy skazanego, potraktowane jako wniosek o wyłączenie sędziego,
skierowano do rozpoznania. We wniosku obrońcy wskazuje się, że sędzia
Stanisław Stankiewicz powołany został na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego
także w wyniku rekomendacji udzielonej przez Krajową Radę Sądownictwa
ukształtowaną na mocy przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., przywołuje się
odpowiadające tej sytuacji orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz trybunałów
europejskich i podkreśla, iż „sprawę oskarżonego M. S. przed Sądem Apelacyjnym
w Białymstoku także rozpoznawał sędzia powołany w sposób nieprawidłowy w
świetle powyższego orzecznictwa. Niedopuszczalnym byłoby zatem rozpoznawanie
postępowania kasacyjnego przez sędziego, wobec którego wystąpiły wady w
procesie nominacyjnym”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek obrońcy skazanego zasługiwał na uwzględnienie ze wskazaniem,
że podstawą prawną wyłączenia sędziego Stanisława Stankiewicza jest przepis art.
40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Jest bezsporne, że sędzia Stanisław Stankiewicz objął urząd sędziego Sądu
Najwyższego w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej
w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., a więc organu, który nie
IV KK 479/24
3
stanowi Krajowej Rady Sądownictwa w rozumieniu Konstytucji RP (zob. m. in.
uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-
4110-1/20, którą związane są wszystkie składy Sądu Najwyższego i uchwała
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22).
Pociąga to za sobą stwierdzenie, że sąd z udziałem sędziego Stanisława
Stankiewicza jest nienależycie obsadzony, zatem orzeczenia wydane w tym
składzie dotknięte są bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Równie istotne jest także to, że w opisanym układzie procesowym udział sędziego
Stanisława Stankiewicza w składzie sądu rozpoznającego kasacje, w których
podniesiono zarzuty nienależytej obsady Sądu odwoławczego ze względu na wady
w postępowaniu nominacyjnym orzekającego w sprawie sędziego, równałby się
orzekaniu we własnej sprawie, ponieważ ze względu na treść zarzutów dotyczy ona
wymienionego sędziego bezpośrednio. Analogicznej kwestii poświęcono obszerne
wywody w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2025 r., IV KK
479/24 (KRI 1277). Odwołując się do tych rozważań i przenosząc je na grunt
rozważanej sprawy należy stwierdzić, że rozpoznający sprawę sędzia, który objął
urząd w wyniku rekomendacji KRS ukształtowanej ustawą z 2107 r. nie mógłby
uwzględnić argumentacji obrońców, bowiem w ten sposób zakwestionowaliby
własne „uprawnienie” do bezstronnego orzekania, zaś w wypadku podzielenia
podnoszonych argumentów naraziłby się na zarzut orzekania we własnej sprawie.
W opisanym stanie rzeczy wyłączenie z urzędu, co przewiduje treść art. 42 § 1
k.p.k., sędziego SN Stanisława Stankiewicza, w perspektywie zapewnienia stronom
bezstronnego i niezawisłego sądu, uznać należy za konieczne (zob. także
postanowienia Sądu Najwyższego m.in. w sprawach: I KK 356/22, IV KO 145/24, V
KO 76/24, V KZ 2/25, II KK 9/25, III KO 182/24, II KO 8/25, II KK 362/24 i II KB
27/23).
Kierując się powyższym, orzeczono jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
IV KK 479/24
4
