IV KK 348/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 lutego 2025 r.
SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)
SSN Jarosław Matras
SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca)
Protokolant Agnieszka Niewiadomska
przy udziale prokuratora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Tomasza Kamińskiego.
w sprawie oskarżonego W.C.,
co do którego umorzono postępowanie
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r.,
kasacji wniesionych przez: oskarżyciela publicznego - na niekorzyść
oraz obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie
z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt VII Ka 82/24,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Częstochowie
z dnia 1 września 2023 r., sygn. akt XVI K 877/22
i umarzającego postępowanie
1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Okręgowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym;
2. zarządza zwrócenie oskarżonemu opłaty wniesionej od kasacji.
Jarosław Matras
Jerzy Grubba
Marek Pietruszyński
IV KK 348/24
2
UZASADNIENIE
W.C. stanął pod zarzutem tego, że:
- w dniu 29 grudnia 1981 roku w C. działając wspólnie i w porozumieniu z E.M.
i S.M. jako funkcjonariusz publiczny państwa komunistycznego, pełniąc funkcję
sędziego Sądu Rejonowego delegowanego do Sądu Wojewódzkiego w
Częstochowie dopuścił się zbrodni komunistycznej stanowiącej także zbrodnię
przeciwko ludzkości popełnioną z motywów politycznych, a polegającą na
stosowaniu represji i naruszaniu praw człowieka w ten sposób, że przekraczając
swoje uprawnienia bezprawnie pozbawił wolności A.W. na okres powyżej 14 dni w
okresie od 29 grudnia 1981 roku do 5 marca 1982 roku w ten sposób, że uznał ją za
winną popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia
1981 roku o stanie wojennym (Dz. U. nr 29 poz. 154) i skazał ją wyrokiem o sygn. II
K 55/81 z dnia 29 grudnia 1981 roku wymierzając jej karę 1 roku i 6 miesięcy
pozbawienia wolności, w sytuacji gdy czyn A.W. nie wypełniał znamion przypisanego
jej przestępstwa, przez co działał na szkodę interesu jednostki, co stanowiło poważne
prześladowanie A.W. z powodu jej przynależności do określonej grupy politycznej,
która sprzeciwiła się bezprawnemu wprowadzeniu stanu wojennego oraz
pozbawieniu podstawowych praw i wolności obywatelskich;
tj. popełnienia czynu z art, 165§2 k.k. z 1969 roku oraz art. 2 ust.1 oraz art.3
ustawy z 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania
Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Sąd Rejonowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 1 września 2023r. w sprawie
XVI 877/22 w ramach zarzucanego oskarżonemu W.C. czynu uznał go za winnego
tego, że:
- 29 grudnia 1981 roku w C., wspólnie i w porozumieniu z innymi, ustalonymi
osobami, będąc funkcjonariuszem państwa komunistycznego – sędzią Sądu
Rejonowego delegowanym do Sądu Wojewódzkiego w Częstochowie, zasiadając w
składzie orzekającym w sprawie Sądu Wojewódzkiego w Częstochowie o sygn. akt
II K 55/81 przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że zastosował wobec A.W.
represję polegającą na pozbawieniu A.W. wolności od 29 grudnia 1981 roku do 5
IV KK 348/24
3
marca 1982 roku, w ten sposób, że uczestniczył w wydaniu wobec pokrzywdzonej
wyroku skazującego za czyn z art.46 ust.1 dekretu z 12 grudnia 1981 roku o stanie
wojennym, za który wymierzono jej karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności,
podczas gdy przepis ten nie mógł stanowić podstawy do orzeczenia wobec A.W. kary
w związku z prowadzoną przez nią działalnością społeczną i polityczną, czym działał
na szkodę A.W., którym to czynem oskarżony W.C. wypełnił znamiona zbrodni
komunistycznej z art. 165§2 ustawy z 19 kwietnia 1969 roku – Kodeks karny w zw. z
art.2 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji
Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu;
i za tę zbrodnię, na podstawie art. 165§2 k.k. z 1969 roku, wymierzył
oskarżonemu W.C. karę roku pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie
art.73§1 i art.74§1 k.k. z 1969 roku warunkowo zawiesił na okres 2 lat próby.
Apelacje od tego wyroku złożyli prokurator Oddziału Komisji Ścigania Zbrodni
Przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach oraz obrońca oskarżonego.
Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 20 marca 2024r. w sprawie
VII Ka 82/24 uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 439§1 pkt 9 k.p.k. w zw. z
art. 17§1 pkt 11 k.p.k. oraz art. 1 ust. 1 Ustawy z dn. 7 grudnia 1989r. o amnestii
postępowanie w sprawie umorzył.
Kasację od tego orzeczenia wniósł obrońca oskarżonego podnosząc w niej
zarzut
- uchybienia w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa
w art. 439§1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, polegające na wydaniu wyroku
przez nienależycie obsadzony Sąd II instancji, w składzie którego zasiadał SSO X.Y.,
który został powołany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do pełnienia
urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w Częstochowie w dniu 31 lipca
2020 roku, a którego kandydaturę przedstawiła uchwałą z dnia 15 października 2019
roku Krajowa Rada Sądownictwa, która to Krajowa Rada Sądownictwa
ukształtowana została w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017
roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. z 2018 r. poz. 3), co prowadziło do naruszenia prawa wówczas oskarżonego
IV KK 348/24
4
W.C. do rzetelnego procesu, rozpoznanego przez niezawisły i bezstronny sąd w
okolicznościach niniejszej sprawy.
Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w
całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Sprawa ta została zarejestrowana w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą IV KK
352/24.
Kasację od wskazanego wyroku sądu odwoławczego na niekorzyść W.C.
wniósł Dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu –
Zastępca Prokuratora Generalnego. W kasacji zarzucił rażące naruszenie
dyspozycji art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. polegające na
zaniechaniu należytego rozpoznania zarzutów podniesionych w apelacji prokuratora
i braku wyczerpującego ustosunkowania się przez sąd odwoławczy w uzasadnieniu
orzeczenia do wszystkich istotnych elementów sformułowanych zarzutów i
wniosków podniesionych w środku odwoławczym oraz przekroczeniu granic
swobodnej oceny dowodów polegającej na naruszeniu zasad prawidłowego
rozumowania i dokonanie w ten sposób wadliwej wykładni art. 3 ustawy o Instytucie
Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, co
skutkowało wyrażeniem błędnej oceny sądu odwoławczego o wystąpieniu przesłanki
uzasadniającej wydanie orzeczenia o umorzeniu postępowania przeciwko
oskarżonemu na zasadzie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 11 k.p.k. w zw. z art.
1 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz.U.1989.64.390) i w
konsekwencji umorzenie postępowania. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie
zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w
Częstochowie do ponownego rozpoznania. Sprawę tę zarejestrowano w Sądzie
Najwyższym pod sygnaturą IV KK 348/24. Obie sprawy zostały połączone do
wspólnego prowadzenia pod sygnaturą IV KK 348/24.
W toku rozprawy kasacyjnej prokurator Głównej Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu wniósł o oddalenie kasacji obrońcy oskarżonego i o
uwzględnienie kasacji urzędu prokuratorskiego.
Oskarżony wniósł o uwzględnienie kasacji jego obrońcy oraz o oddalenie
kasacji prokuratora.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
IV KK 348/24
5
Kasacja obrońcy oskarżonego wniesiona w niniejszej sprawie okazała się
zasadna.
W sprawie, zarówno ze względu na podniesiony zarzut, jak i obowiązek
działania przez Sąd Najwyższy z urzędu, ocenić należało i rozważyć to, czy Sąd
Odwoławczy rozpoznający niniejszą sprawę był należycie obsadzony skoro w jego
składzie zasiadał SSO X.Y., a więc sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia
2017r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. z 2018r. poz.3). Bezsprzecznie Sąd Najwyższy co do tej kwestii
związany jest uchwałą trzech połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020r. (BSA I-
4110-1/20, OSNK 2020, z. 2 poz. 7), zgodnie z którą: „Nienależyta obsada sądu w
rozumieniu art. 439§1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze
udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym
na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli wadliwość
procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia
standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności".
Każdorazowo zatem, o ile sąd stanie przed koniecznością zbadania przesłanki
należytej obsady sądu, analizowanej w takich realiach jak w tej sprawie, wątpliwość
powyższa winna znaleźć swoje rozstrzygnięcie poprzez przeprowadzenie
stosownego testu.
Punktem wyjścia dla dalszych rozważań, co do zaistnienia w sprawie
bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jest zagadnienie tzw. „instytucjonalnej
bezstronności sędziego”. W wyroku ETPCz (Wielka Izba) z dnia 1 grudnia 2020r. –
Guðmundur Andri Ástráðsson przeciwko Islandii (wniosek nr 26374/18) wskazano,
że:
IV KK 348/24
6
a) procedura powoływania sędziów musi zapewniać gwarancje przeciwko
niedopuszczalnym formom wpływania i uznaniowości innych władz, zarówno na
wstępnym etapie powoływania, jak i w czasie sprawowania urzędu (pkt 224),
b) naruszenie prawa w procesie powoływania sędziego może nadać
nieprawidłowy charakter jego udziałowi w późniejszym sprawowaniu wymiaru
sprawiedliwości (pkt 226),
c) jeżeli w procedurze powoływania sędziego doszło do nieprawidłowości, to
w każdej późniejszej sprawie rozpoznawanej z udziałem tego sędziego konieczna
może być ocena, czy były one na tyle poważne, że mogły doprowadzić do
podważenia zasady bezstronności sądu orzekającego (pkt 234).
Na tle m.in. powyższych uwag ETPCz sformułował trzypunktowy test, w
oparciu o który, można dokonywać oceny wagi uchybień mających miejsce przy
powołaniu sędziego. Zbadać należy zatem, czy:
1. w procesie powoływania sędziego doszło do naruszenia prawa krajowego
– naruszenie prawa krajowego musi być, co do zasady, „oczywiste” w tym sensie, że
musi być obiektywnie i rzeczywiście możliwe do zidentyfikowania jako takie (pkt 244);
2. naruszenie to miało dostatecznie poważny charakter – jedynie te
naruszenia, które dotyczą podstawowych zasad procedury mianowania sędziów, to
jest naruszenia, które wpływają na istotę prawa do „sądu ustanowionego ustawą”,
mogą skutkować naruszeniem tego prawa, na przykład mianowanie na sędziego
osoby, która nie spełnia właściwych kryteriów kwalifikujących, lub naruszenia
mogące w inny sposób podważyć cel i skutek wymogu „ustanowienia przez prawo”,
tak jak jest on interpretowany przez Trybunał (pkt 246-247);
3. zostało ono ustalone na szczeblu sądów krajowych – na podstawie
właściwych standardów Konwencji, z należytą oceną faktów i skarg, z właściwym
wyważeniem sprzecznych interesów i wyciągnięciem niezbędnych wniosków oraz z
zachowaniem równowagi w celu ustalenia, czy istnieje pilna potrzeba – o istotnym i
znaczącym charakterze – uzasadniająca odejście od zasady pewności prawa i
powagi rzeczy osądzonej oraz zasady nieusuwalności sędziów w stosownych
przypadkach, w zależności od szczególnych okoliczności sprawy; wyjątek od tej
ostatniej zasady jest dopuszczalny wyłącznie, jeżeli jest to uzasadnione
uprawnionym celem, jest proporcjonalne w świetle tego celu i o ile nie budzi w
IV KK 348/24
7
przekonaniu podmiotów prawa uzasadnionej wątpliwości co do niezależności
danego sądu od czynników zewnętrznych oraz co do neutralności w odniesieniu do
reprezentowanych przed nim interesów (pkt 238 – 240, 251).
Odnosząc się do pierwszych dwóch punktów testu podnieść należało, że
Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) nie jest organem tożsamym z
organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP,
w szczególności w art. 187 ust. 1. Przepis ten jednoznacznie wskazuje jaka liczba
członków tej Rady wybrana może być przez Sejm – dotyczy to 4 osób. Zmiana
dokonana wskazaną ustawą, doprowadziła do pozakonstytucyjnego zwiększenia
liczby członków KRS z nadania sił politycznych. Tak też obecna KRS postrzegana
jest przez organy międzynarodowe, w tym przede wszystkim Trybunały stosujące
prawo europejskie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia
2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, nr 6, poz. 22). Europejski Trybunał Praw
Człowieka stwierdził, że naruszenie prawa krajowego, wynikające z
nieprzestrzegania zasady podziału władzy i niezależności sądownictwa, w sposób
nieodwracalny skaziło kwestionowaną procedurę powołania, ponieważ w
konsekwencji tego naruszenia rekomendacja kandydatów na sędziów – warunek
konieczny powołania przez Prezydenta RP – została powierzona KRS, organowi,
który nie zapewnia wystarczającej gwarancji niezależności od władzy ustawodawczej
i wykonawczej. Procedura powoływania sędziów, która – jak w niniejszej sprawie –
uwidacznia nadmierny wpływ władzy ustawodawczej i wykonawczej na powoływanie
sędziów, jest per se niezgodna z art. 6 ust. 1 Konwencji (o Ochronie Praw Człowieka
i Podstawowych Wolności) i jako taka stanowi fundamentalną nieprawidłowość
wpływającą negatywnie na cały proces i zagrażającą legitymacji sądu złożonego z
tak powołanych sędziów (pkt 276 uzasadnienia wyroku ETPCz z dnia 22 lipca 2021
r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce – wniosek nr 43447/19).
Sejm przystąpił do rozpatrzenia wniosków kandydatów do nowej KRS i
dokonał w dniu 6 marca 2018 r. wyboru piętnastu sędziów – członków Rady. Wybory
zostały zbojkotowane przez środowisko prawnicze ponieważ tylko osiemnastu
kandydatów ubiegało się o piętnaście stanowisk do nowej KRS. Sześciu z piętnastu
IV KK 348/24
8
sędziów powołanych do KRS przez Sejm zostało w ciągu ostatnich sześciu miesięcy
przed wyborem powołanych przez Ministra Sprawiedliwości na prezesa lub
wiceprezesa sądów. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy oraz Europejska Sieć
Rad Sądownictwa (ENCJ) wyraziły swoje obawy w zakresie tego, że większość
członków obecnej KRS była albo członkami partii rządzącej, sprawowała urzędy w
administracji rządowej lub została wybrana przez parlament na podstawie
rekomendacji partii rządzącej (op. cit., pkt 270 i 271 uzasadnienia).
Europejski Trybunał Praw Człowieka zauważył, że „cała sekwencja wydarzeń
w Polsce żywo pokazuje, że kolejne reformy sądownictwa miały na celu osłabienie
niezawisłości sędziowskiej, począwszy od poważnych nieprawidłowości w wyborze
sędziów Trybunału Konstytucyjnego w grudniu 2015 r., następnie, w szczególności,
przebudowę KRS i utworzenie nowych izb w Sądzie Najwyższym, przy
jednoczesnym rozszerzeniu kontroli Ministra Sprawiedliwości nad sądami i
zwiększeniu jego roli w kwestiach dyscypliny sędziowskiej. W wyniku kolejnych
reform sądownictwo – autonomiczna gałąź władzy państwowej – zostało narażone
na ingerencję władzy wykonawczej i ustawodawczej, a tym samym znacznie
osłabione (pkt 348 uzasadnienia wyroku ETPCz (Wielka Izba) z dnia 15 marca 2022 r.
w sprawie Grzęda przeciwko Polsce – wniosek nr 43572/18).
Doszło więc do naruszenia prawa krajowego – Konstytucji RP – poprzez
powołanie sędziego przez organ ukształtowany odmiennie niż wynika to z jej art. 187
i który poprzez „zbliżenie” do władz politycznych nie spełnia swej ustrojowej roli
„stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów” (art. 186 ust.1).
„Naruszenie prawa krajowego” tej rangi zawsze musi być oceniane jako
„dostatecznie poważne” (zob. cyt. uchw. SN w sprawie I KZP 2/22).
W kontekście tych rozważań bezsporne jest, że dwa – spośród trzech
nakreślonych przez ETPCz – kryteria dały w niniejszej sprawie wynik pozytywny.
Tylko zatem sięgnięcie po trzeci punkt przedstawionego wyżej testu pozwala
na ustalenie, że konkretny sędzia, który uzyskał nominację w opisywanych
warunkach, nie jest stronniczy. Obalone zostało domniemanie jego bezstronności,
które było regułą przed 2018r. (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 2.06.2022 r., I
KZP 2/22). Wynik badania sfery lokującej się w trzeciej warstwie koniecznego testu
pozwala ustalić, czy konkretny sędzia, który uzyskał nominację w takich warunkach,
IV KK 348/24
9
tj. w sytuacji gdy podważone zostało domniemanie jego bezstronności, jest jednak in
concreto bezstronny. Przesłanki warunkujące ów test w tej sferze niewątpliwie są tym
bardziej surowe, im wyższe było stanowisko, o które testowany sędzia się ubiegał i
obejmują one m.in. kwestię powiązania okresu drogi awansowej z objęciem ważkich
stanowisk w administracji sądowej, dotyczą przebiegu obrad na forum Krajowej Rady
Sądownictwa, opinii zgromadzeń ogólnych sędziów, opinii wizytatorów, osiągnięć
zawodowych (w zestawieniu z osiągnięciami kontrkandydatów do awansu), a
wreszcie sposób zachowania i postępowania po uzyskaniu awansu, w tym stopień
związania z urzędującą reprezentacją polityczną Ministerstwa Sprawiedliwości, jako
organu władzy wykonawczej (zob. wyrok SN z 6 kwietnia 2023 r., II KK 119/22).
Zbadanie, czy w odniesieniu do biorącego udział w wydaniu zaskarżonego
kasacją wyroku sędziego wchodzi w rachubę brak instytucjonalnej bezstronności, do
której nawiązano powyżej, zostało poprzedzone uzyskaniem w toku postępowania
kasacyjnego w niniejszej sprawie dokumentacji osobowej obejmującej proces
ubiegania się przez wymienioną sędzię o urząd sędziego Sądu Okręgowego w
Częstochowie.
Z materiałów tych wynika, że w 2018 r. Sędzia X.Y. jako sędzia Sądu
Rejonowego w Myszkowie (od 2010r. do 2018r. Prezes tego Sądu, a od 1 marca
2017r. również Przewodniczący II Wydziału Karnego) poparł kandydaturę Sędziego
L.M. na członka nowo powołanej Krajowej Rady Sądownictwa.
Tzw. Krajowa Rada Sądownictwa w dniu 15 października 2019r. podjęła
uchwałę w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie go do pełnienia urzędu
na stanowisku Sędziego Sądu Okręgowego w Sądzie Okręgowym w Częstochowie
(uchwała nr 906/2019).
Postanowieniem Prezydenta RP z dnia […] czerwca 2020r. (M.P. poz. 605)
powołano X.Y. na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Częstochowie.
W dniu 27 marca 2023r. Sędzia X.Y. został powołany na stanowisko
Komisarza Wyborczego w Okręgu Częstochowa II. Natomiast Minister
Sprawiedliwości zarządzeniem z dnia 26 marca 2019r. powołał wskazanego
sędziego jako swojego przedstawiciela w Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji
adwokackiej (Dz. Urz. Min. Spr. Z 2019r. poz. 91), a następnie po raz kolejny
zarządzeniem z 12 marca 2021r. (Dz. Urz. Min. Spr. Z 2021r. poz. 29).
IV KK 348/24
10
Po rozważeniu wszystkich okoliczności kształtujących przebieg drogi
zawodowej sędziego X.Y., Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że ustalone
oczywiste zaangażowanie sędziego w związki z władzą wykonawczą, które nie
pozostawało bez wpływu na rozwój jego kariery zawodowej, z uwzględnieniem
stopnia tego zaangażowania, daje podstawy do powzięcia istotnych wątpliwości co
do jego bezstronność w rozpoznawanych sprawach. W tym względzie Sąd
Najwyższy nie podzielił zapatrywania wyrażonego w uzasadnieniu postanowienia SN
z 13 września 2023r. w sprawie IV KK 163/22, mając na uwadze odmienną sytuację
materialno - procesową związaną z uniewinnieniem oskarżonego od
odpowiedzialności karnej w procesie toczącym się z oskarżenia publicznego.
Powyższe zostało dobitnie podkreślone w zdaniu odrębnym do zaskarżonego
wyroku, sporządzonym przez jednego z sędziów rozpoznających niniejszą sprawę.
Analizując rozwój kariery zawodowej sędziego w szczególności podkreślić
należało fakt podpisania przez sędziego listy poparcia dla kandydata do
niekonstytucyjnego organu jakim jest tzw. Krajowej Rady Sądownictwa utworzona po
zmianach ustawowych, które weszły w życie w 2018r. Powołanie bowiem tego
organu – możliwe właśnie dzięki głosom poparcia udzielonego przez niektórych, w
sumie nielicznych, sędziów – doprowadziło do całkowitego przejęcia przez władzę
wykonawczą wpływu na nominacje sędziowskie. Działanie to miało wprost podtekst
polityczny, a co nie mniej istotne, doprowadziło do trwającego obecnie, historycznie
najgłębszego kryzysu w jakim znalazł się wymiar sprawiedliwości.
Konsekwencją wywiedzionej argumentacji jest stwierdzenie, że sąd
orzekający w składzie z udziałem SSO X.Y. nie może być uznany za należycie
obsadzony, wystąpiła zatem w niniejszej sprawie bezwzględna przesłanka
odwoławcza wymieniona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Konsekwencją tego było
uchylenia całości zaskarżonego wyroku. Wobec zaistnienia w sprawie wskazanego
uchybienia – nienależytej obsady składu sądu odwoławczego, Sąd Najwyższy
postanowił ograniczyć procedowanie w tej sprawie do rozpoznania tylko tego
uchybienia, gdyż rozpoznanie w tym zakresie było wystarczające do wydania
orzeczenia, a rozpoznanie zarzutu kasacji prokuratora byłoby bezprzedmiotowe dla
dalszego toku postepowania.
IV KK 348/24
11
Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Odwoławczy powinien uczynić to w
prawidłowej obsadzie.
Z tych względów orzeczono jak na wstępie.
Jarosław Matras
[WB]
r.g.
Jerzy Grubba
Marek Pietruszyński