IV KK 293/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 sierpnia 2026 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie Ł. K.,
skazanego za czyn z art. 157 § 3 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na posiedzeniu w dniu 19 sierpnia 2026 r.,
w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
kasacji obrońcy skazanego,
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z dnia 17 października 2025 r., VI Ka 291/25,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Zabrzu
z dnia 20 grudnia 2024 r., II K 413/24,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazanego Ł. K. kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 20 grudnia 2024 r., II K 413/24,
Ł. K. został uznany za winnego czynu z art. 157 § 3 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k., za
który wymierzono mu karę 3 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na
wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20
godzin w stosunku miesięcznym. Ponadto, Sąd zasądził od oskarżonego na rzecz
IV KK 293/26
2
pokrzywdzonego zadośćuczynienie i obowiązek naprawienia szkody, a także orzekł
o kosztach procesu.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, zainicjowanego apelacją
obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 października
2025 r., VI Ka 291/25, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. W apelacji obrońcy
podniesiony był m.in. zarzut wskazujący na uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w
związku z wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy w składzie z udziałem ASR X. Y.,
powołanej do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS), a ewentualnie zarzut obrazy
przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a to art. 41 § 1
k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6 ust.
1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w
zw. z art. 47 Karty 3 Praw Podstawowych UE poprzez brak wyłączenia od
orzekania w sprawie asesora sądowego X. Y., przez co naruszono standardy
niezawisłości i bezstronności sądu.
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego, zaskarżając go w
całości i zarzucając:
„I. pominięcie zarzutu rażącego naruszenie prawa procesowego polegające na
wydaniu orzeczenia przez Sąd Rejonowy w Zabrzu w składzie nienależycie
obsadzonym, albowiem w składzie orzekającym Sądu Rejonowego uczestniczyła
Asesor Sądu Rejonowego Pani X. Y., której powołanie nastąpiło na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w sposób sprzeczny z konstytucyjnym
standardem niezależności organu powołującego sędziów i asesorów, co
skutkowało wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, albowiem brak
było kontroli sądowej prawidłowości jej powołania oraz brak jest narzędzi prawnych
do sprawdzenia przez skarżącego akt osobowych asesora, który został powołany
na stanowisko, przez co utrudnia się skarżącemu skuteczne wniesienie kasacji oraz
wcześniejsze pełne i prawidłowe formułowanie zarzutów;
IV KK 293/26
3
II. rażące naruszenie art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 1 i 5 k.p.k. oraz art 6
k.p.k., które miało zdaniem skarżącego wpływ na wynik sprawy a polegające na
bezzasadnym oddaleniu wniosku dowodowego obrony o dopuszczenie dowodu z
opinii wariograficznej, mimo że dowód ten dotyczył istotnych okoliczności sprawy,
mógł mieć znaczenie dla oceny wiarygodności wyjaśnień oskarżonego oraz
pokrzywdzonego wobec różnych relacji pokrzywdzonego składanych w toku
postępowania przygotowawczego i nie zachodziły ustawowe przesłanki do jego
pominięcia”.
Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o uchylenie
wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi I instancji.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako
oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiło jej oddalenie w
trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Z uwagi na fakt, że w tej sprawie wobec Ł. K. została prawomocnie
orzeczona kara wolnościowa – kara ograniczenia wolności, podstawy kasacyjne
były zawężone do bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 k.p.k. (art.
523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k.). Należy bowiem przypomnieć Autorowi kasacji, że
„podniesienie zarzutu wystąpienia uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. nie przełamuje
ograniczenia przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k., a tym samym wymierzenie
oskarżonemu kary typu wolnościowego nie uprawnia jego obrońcy do podnoszenia
w kasacji innych zarzutów, niemających charakteru bezwzględnych podstaw
odwoławczych” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2023 r., II KK
504/23; por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2021 r., V KK
47/21). Wobec jednoznacznej treści art. 523 § 2 i 4 k.p.k., zarzut z punktu II, który
wskazywał na rażące naruszenie prawa niestanowiące bezwzględnej przyczyny
odwoławczej, jest niedopuszczalny i jako taki nie mógł być rozpoznany przez Sąd
IV KK 293/26
4
Najwyższy. Dopuszczalny był wyłącznie pierwszy z zarzutów, wskazujący na
zaistnienie w tej sprawie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uzasadnienie kasacji co do pierwszego zarzutu jest zwięzłe. Obrońca
ograniczył się do wskazania, że Sąd Rejonowy orzekał w składzie złożonym z
asesora sądowego, powołanego w procedurze obarczonej wadą systemową.
Obrońca wskazał, że jeżeli skład orzekający obejmował osobę powołaną z
udziałem organu, którego ukształtowanie nie zapewniało wymaganej niezależności,
to nie można przyjąć, że doszło do orzekania przez sąd należycie obsadzony. Tym
samym obrońca ograniczył się wyłącznie do zaakcentowania faktu powołania
asesora sądowego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w
trybie określonym przepisami ustawy nowelizującej KRS. Co prawda obrońca
zauważył istnienie stanowisk wskazujących na konieczność powołania konkretnych
przyczyn, dla których dany asesor sądowy nie spełnia standardu niezależności i
bezstronności, jednakże zaznaczył, że ustawodawca nie wyposażył skarżącego w
narzędzia do realnej możliwości sprawdzenia tych okoliczności, w tym we wgląd do
akt osobowych i termin na ten wgląd oraz zapoznanie się z życiorysem asesora
sądowego. Z treści zarzutu kasacji wynika, że Sąd odwoławczy pominął zarzut
apelacji dotyczący tej kwestii.
Jedyny dopuszczalny zarzut kasacji jest oczywiście bezzasadny.
Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma uchwała połączonych Izb Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz.
7). Zgodnie z tezą tej uchwały: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba
powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy
z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych
okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności”. Oznacza to konieczność wykazania istnienia
IV KK 293/26
5
„okoliczności” wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z
organami władzy wykonawczej, prowadzący do wniosku, że sąd z udziałem takiego
sędziego nie spełnia wymaganych standardów bezstronności i niezależności (w ten
sposób także m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22; a w kontekście standardu
międzynarodowego wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko
Polsce, skarga 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek
przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance
Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20; wyrok pilotażowy z dnia 23
listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21; wyrok TSUE z
dnia 24 marca 2026 r., C-521/21, ECLI:EU:C:2026:242).
Sąd odwoławczy nie pominął zarzutu apelacji dotyczącego tej problematyki i
wypowiedział się co do niego w końcowej części merytorycznego odniesienia się do
zarzutów apelacji (k. 342-343). Sąd odwoławczy powołał się m.in. na uchwały Sądu
Najwyższego, wskazane powyżej, zauważając, że do stwierdzenia uchybienia z art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k. konieczne byłoby wykazanie dodatkowych okoliczności
dotyczących asesora sądowego, uzasadniających nienależytą obsadę sądu, a sam
fakt wskazania na powołanie do pełnienia urzędu na wniosek KRS ukształtowanej
przepisami ustawy nowelizującej, jest niewystarczający. Tym samym Sąd
odwoławczy zanegował wystąpienie w tej sprawie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k., jak również naruszenia art. 41 § 1 k.p.k.
Wypada zauważyć, że już w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sądu
Najwyższego zróżnicowano pozycję ustrojową różnych osób stających przed
wadliwie ukształtowaną Krajową Radą Sądownictwa (zob. pkt 48 uzasadnienia). Co
kluczowe, w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że nie należy
utożsamiać sytuacji sędziów starających się o awans w procedurze konkursowej
przed KRS ukształtowaną przepisami ustawy nowelizującej i asesorów sądowych.
Trafnie podkreślono, że w przypadku sędziów jednym z kryteriów branych pod
uwagę przy ocenie, czy dane orzeczenie dotknięte jest uchybieniem z art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k., jest dobrowolność udziału w procedurze konkursowej. Sytuacja jest
fundamentalnie inna w odniesieniu do absolwentów Krajowej Szkoły Sądownictwa i
IV KK 293/26
6
Prokuratury (KSSiP), takich jak asesor sądowy orzekająca w tej sprawie. Osoby te
nie miały możliwości wyboru innej ścieżki powołania na stanowisko asesora
sądowego, gdyż ewentualna odmowa poddania się ustawowo zdefiniowanej
procedurze (kończącej wieloletni okres edukacyjny) byłaby równoznaczna z
rezygnacją z objęcia stanowiska, co pozbawiłoby je możliwości wykonywania
zawodu. Sam fakt przejścia procedury opisanej w ustawie, by zostać asesorem
sądowym, nie powoduje uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por. postanowienia
Sądu Najwyższego: z dnia 13 sierpnia 2025 r., IV KK 259/25; z dnia 23 lipca 2025 r.,
II KK 236/25; z dnia 30 grudnia 2025 r., I KK 456/25).
Ma to szczególne znaczenie – co podkreślił Sąd odwoławczy – przy braku
dodatkowych okoliczności mogących obrazować powiązania ASR X. Y.,
orzekającej w tej sprawie, z ówczesną władzą wykonawczą. Jak już podniesiono,
obrona nie wskazała żadnych takich okoliczności w kasacji, jak również wcześniej
w apelacji. Nie można zgodzić się z argumentacją kasacji, że obrona nie miała
narzędzi do weryfikacji istnienia takich okoliczności, które są możliwe do
sprawdzenia w dostępnych domenach publicznych. Nie wynikają one zwłaszcza z
uchwały KRS […] dostępnej na stronie internetowej Krajowej Rady Sądownictwa.
Nie są one także znane Sądowi Najwyższemu z innych źródeł.
Mając na uwadze powyższą argumentację, kasację obrońcy skazanego
należało oddalić jako oczywiście bezzasadną.
Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1
k.p.k.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[J.J.]
[r.g.]
IV KK 293/26
7
