IV KK 180/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Błaszczyk
Dnia 19 maja 2026 r.
w sprawie S.N.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie
w dniu 19 maja 2026 r.
po rozpoznaniu, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
kasacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 27 października 2025 r., sygn. akt II AKa 333/25
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie
z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt II Ko 106/23,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację pełnomocnika wnioskodawcy jako oczywiście
bezzasadną;
2. obciążyć wnioskodawcę S.N. kosztami sądowymi
postępowania kasacyjnego.
[WB]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt II Ko 106/23, Sąd Okręgowy w
Częstochowie po rozpoznaniu sprawy z wniosku S.N. w przedmiocie
odszkodowania i zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe
aresztowanie w sprawie o sygn. akt II K 535/17 Sądu Rejonowego w Kozienicach:
IV KK 180/26
2
1. na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. zasądził od Skarbu Państwa, na rzecz
wnioskodawcy S.N. kwotę 135.000 zł (sto trzydzieści pięć tysięcy złotych)
wraz z ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia się wyroku, tytułem
zadośćuczynienia za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie w
okresie od 04.12.2015 roku do 02.03.2016 roku w postępowaniu Sądu
Rejonowego w Kozienicach sygn. akt II K 535/17;
2. na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. zasądził od Skarbu Państwa, na rzecz
wnioskodawcy S.N. kwotę 62.763,90 zł (sześćdziesiąt dwa tysiące
siedemset sześćdziesiąt trzy złote i sześćdziesiąt groszy) złotych wraz z
ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia się wyroku, tytułem
odszkodowania za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie w
okresie od 04.12.2015 roku do 02.03.2016 w postępowaniu Sądu
Rejonowego w Kozienicach sygn. akt II K 535/17;
3. w pozostałej części wniosek oddalił;
4. na podstawie art. 554 § 4 k.p.k. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz S.N.
kwotę 528 złotych (pięćset dwadzieścia osiem złotych) tytułem zwrotu
uzasadnionych wydatków związanych z ustanowieniem w sprawie
pełnomocnika oraz kwotę 6789,94 złote (sześć tysięcy siedemset
osiemdziesiąt dziewięć złotych i dziewięćdziesiąt cztery grosze) tytułem
zwrotu uzasadnionych wydatków związanych kosztami przejazdów
wnioskodawcy i pełnomocnika;
5. na podstawie art. 554 § 4 k.p.k. kosztami obciążył Skarb Państwa.
Po rozpoznaniu środków odwoławczych, Sąd Apelacyjny w Katowicach
wyrokiem z dnia 27 października 2025 r., sygn. akt II AKa 333/25:
1. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
1. w pkt 1 obniżył wysokość zasądzonego zadośćuczynienia do kwoty
80.000 zł (osiemdziesiąt tysięcy złotych) wraz z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocniania się wyroku do
IV KK 180/26
3
dnia zapłaty, ustalając jednocześnie, że okres
niesłusznego tymczasowego aresztowania trwał od
niewątpliwie
1. 12.2015 r. do 2.03.2016 r.,
2. w pkt 2 obniżył wysokość zasądzonego odszkodowania do kwoty
62.063,90 zł (sześćdziesiąt dwa tysiące sześćdziesiąt trzy złote i
dziewięćdziesiąt groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
od dnia uprawomocniania się wyroku do dnia zapłaty, ustalając
jednocześnie, że okres niewątpliwie niesłusznego tymczasowego
aresztowania trwał od 11.12.2015 r. do 2.03.2016 r.;
II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy;
1. kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł pełnomocnik wnioskodawcy
S.N., który zarzucił rozstrzygnięciu:
1. rażącą obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 553 § 1 k.p.k. w związku
z art. 552 § 4 k.p.k. poprzez ich niezastosowanie jako wyczerpujących
przesłanek egzoneracyjnych, która miała wpływ na wynik sprawy,
2. rażącą obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 445 § 1 k.c. w związku z
art. 552 § 4 k.p.k. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na
nieuwzględnieniu przesłanki stanowiącej, że zadośćuczynienie ma być
"odpowiednie”, znaczy rekompensujące krzywdę moralną, która miała wpływ
na wynik sprawy,
3. rażącą obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 361 § 1 k.c. w związku z
art. 552 § 4 k.p.k. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż
normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła,
można ustalić bez zastosowania metody dyferencyjnej polegającej na
ustaleniu hipotetycznej wartości majątku bez zdarzenia szkodzącego i
porównania tej wartości z wysokością majątku po szkodzie, która miała
wpływ na wynik sprawy,
IV KK 180/26
4
4. rażącą obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 361 § 2 k.c. w związku z
art. 552 § 4 k.p.k. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na
nieuwzględnieniu przesłanki stanowiącej, że odszkodowanie ma obejmować
„korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie
wyrządzono”, która miała wpływ na wynik sprawy,
5. rażącą obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 361 § 2 k.c. w związku z
art. 552 § 4 k.p.k. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na
nieuwzględnieniu przesłanki stanowiącej, że odszkodowanie ma obejmować
„naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, gdyby
mu szkody nie wyrządzono”, która miała wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach.
W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Okręgowy w Częstochowie
wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja pełnomocnika wnioskodawcy okazała się bezzasadna w stopniu
oczywistym. Taka ocena nadzwyczajnego środka zaskarżenia umożliwiła oddalenie
go w trybie art. 535 § 3 k.p.k., tj. na posiedzeniu, bez udziału stron.
Przypomnieć na wstępie należy, że kasacja, jako nadzwyczajny środek
zaskarżenia, służy eliminacji prawomocnych orzeczeń sądów, które ze względu na
charakter (doniosłość) wadliwości, jaką są obarczone, nie mogą ostać się w obrocie
prawnym. Podnoszone w tej skardze zarzuty powinny wskazywać na uchybienia
określone w art. 439 k.p.k. lub inne, ale przy tym rażące, naruszenie prawa, do
jakiego doszło w postępowaniu odwoławczym, co w konsekwencji mogło mieć
istotny wpływ na treść wyroku sądu drugiej instancji. Przypomnienie to jest istotne z
uwagi na zarzuty sformułowane w kasacji pełnomocnika w rozpoznawanej sprawie.
W zakresie podniesionych zarzutów kasacyjnych stwierdzić trzeba, że
okazały się one zupełnie nietrafne. Autor kasacji zakwestionował w nich sposób
IV KK 180/26
5
kontroli odwoławczej. Lektura uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego wskazuje
jednak, że odniesiono się do wszystkich zarzutów wniesionych w apelacji, a sposób
ustosunkowania się do tych zarzutów jest prawidłowy, poparty przekonującą
argumentacją (uzasadnienie SA – s. 5 i n.).
Zestawienie ze sobą zarzutów przedstawionych w zwyczajnym środku
zaskarżenia z zarzutami postawionymi przez pełnomocnika w nadzwyczajnym
środku zaskarżenia dowodzi, że treść zarzutów z pkt. 2, 4 i 5 kasacji znajduje swoje
odzwierciedlenie w treści zarzutów apelacyjnych z pkt. 1-3 apelacji pełnomocnika.
W sposób jednoznaczny świadczy to o tym, że autor kasacji pod pozorem rażącego
naruszenia prawa procesowego w istocie w dalszym ciągu kwestionuje ustalenia
faktyczne, w szczególności te odnoszące się do wysokości zasądzonego
zadośćuczynienia i odszkodowania oraz sposobu ich ustalenia, usiłując de facto
poddać kontroli odwoławczej orzeczenie sądu pierwszej, jak i drugiej instancji,
ignorując przy tym wymogi wynikające z normatywnego ukształtowania podstaw
kasacyjnych (treści przepisów Rozdziału 55 Kodeksu postępowania karnego).
Powtórzenie zarzutów apelacyjnych, przy zachowaniu w danej sprawie standardów
przeprowadzonej kontroli odwoławczej, nie może stanowić podstawy do inicjowania
kontroli o charakterze kasacyjnym, i finalnie musi okazać się nieskuteczne.
Regulacje zawarte w ustawie procesowej dopuszczają, co do zasady,
kwestionowanie nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia jedynie orzeczenia sądu
instancji odwoławczej i przeprowadzenie oceny prawidłowości orzekania tego sądu.
Rację ma prokurator, wskazując w pisemnej odpowiedzi na nadzwyczajny środek
zaskarżenia, że pełnomocnik, nadal kontestując zapadłe wyroki w sprawie, pomija
to, że postępowania kasacyjne nie jest przewidziane jako „dublujące” już
przeprowadzoną kontrolę odwoławczą. Zasadniczo w postępowaniu kasacyjnym
Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie faktu.
Sąd Apelacyjny prawidłowo rozpoznał apelacje wniesione przez
prokuratora oraz pełnomocnika wnioskodawcy i przedstawił rzetelnie oraz wnikliwie
powody wydania orzeczenia reformatoryjnego. Wskazano precyzyjnie podstawy
faktyczne i prawne obniżenia nieprawomocnie zasądzonych kwot zarówno
odszkodowania, jak i zadośćuczynienia. Są to rozbudowane, wnikliwe rozważania,
IV KK 180/26
6
które miały pełne odzwierciedlenie w reliach dowodowych sprawy. W zakresie
apelacji pełnomocnika S.N. Sąd ad quem odniósł się w pełnym zakresie do
podniesionych zarzutów, w tym kwestii dotyczących regulacji zawartych w
przepisach prawa cywilnego materialnego (art. 445 § 1 i § 2 k.c., art. 444 § 2 k.c.
oraz art. 361 § 2 k.c.).
Odnosząc się natomiast do pierwszego z zarzutów podniesionych w kasacji,
tj. rażącej obrazy przepisów prawa materialnego w postaci art. 553 § 1 k.p.k. w zw.
z art. 552 § 4 k.p.k., która miała mieć istotny wpływ na treść orzeczenia należy
wskazać, że skarżący po raz kolejny kwestionuje ustalenia faktyczne poczynione
przez Sąd odwoławczy (niezależnie od tego, że obrazę przepisów prawa
materialnego ulokowano w ustawie procesowej). Podobna sytuacja ma miejsce w
zakresie trzeciego z zarzutów kasacji, a to rażącej obrazy prawa materialnego,
mianowicie art. 361 § 1 k.c. w związku z art. 552 § 4 k.p.k. Autor nadzwyczajnego
środka odwoławczego pod pozorem błędnej wykładni art. 361 § 1 k.c. faktycznie
kwestionuje jedynie ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd Apelacyjny w
Katowicach. Pełnomocnik wnioskodawcy nie wskazuje na czym polegać miałaby
błędna wykładnia ww. przepisu prawa cywilnego, a jedynie prezentuje swoją
własną, subiektywną ocenę stanu faktycznego oraz tego za pomocą jakiej metody
Sąd odwoławczy winien ustalić wysokość odszkodowania.
Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że kasacja jest
nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia o bardzo rygorystycznych uwarunkowaniach
formalnych co do rodzaju i konstrukcji zarzutów kasacyjnych. W żadnym razie nie
jest wystarczającym do uwzględnienia kasacji oparcie się przez jej autora na
prezentacji własnych ocen materiału dowodowego i własnych wniosków z tych ocen
płynących, bez wykazania uchybień - i to rażących - w procedowaniu bądź
rozumowaniu sądu odwoławczego, które w dodatku mogły mieć istotny wpływ na
treść orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2017 r.,
III KK 265/17).
Implikacją przedstawionych powyżej rozważań Sądu Najwyższego musiało
być orzeczenie o oddaleniu, jako oczywiście bezzasadnego, wniesionego w tej
sprawie nadzwyczajnego środka zaskarżenia.
IV KK 180/26
7
Ponadto rozstrzygnięto o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego.
[WB]
[a.ł]
