IV KK 159/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 maja 2025 r.
Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący)
SSN Adam Roch (sprawozdawca)
SSN Marek Siwek
w sprawie P. P.
w przedmiocie wyroku łącznego
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 29 maja 2025 r.
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść
od prawomocnego wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 28
listopada 2024 roku, sygn. IX K 395/24
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięć z
punktów I-IV i VIII i sprawę w tym zakresie przekazuje do
ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bielsku-Białej.
Adam Roch
Zbigniew Kapiński
Marek Siwek
UZASADNIENIE
P. P. został prawomocnie skazany:
1. wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 27 stycznia
2022 r., sygn. akt II K 1504/21/K, za przestępstwo z art. 180a k.k., popełnione 23
IV KK 159/25
2
czerwca 2021 r. na karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych po 20 zł
każda, która została wykonana w całości 3 marca 2023 r. w formie kary
zastępczej pozbawienia wolności; wobec skazanego orzeczono także zakaz
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat, który następnie
został objęty łącznym środkiem karnym w postaci zakazu prowadzenia wszelkich
pojazdów mechanicznych na okres 3 lat orzeczonym wyrokiem łącznym Sądu
Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt
III K 1613/22/K;
2. wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie
z 13 października 2022 r., sygn. akt II K 1176/22/K:
1. za przestępstwo z art. 180a k.k. i art. 244 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
popełnione 8 kwietnia 2022 r., na karę 1 roku ograniczenia wolności
polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele
społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym;
2. za przestępstwo art. 180a k.k. i art. 244 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., popełnione
12 czerwca 2022 r., na karę 1 roku ograniczenia wolności polegającą na
wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w
wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym;
3. w miejsce jednostkowych kar ograniczenia wolności została orzeczona kara
łączna 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności polegająca na wykonywaniu
nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin
w stosunku miesięcznym;
4. jednostkowe kary ograniczenia wolności zostały następnie objęte karą łączną
2 lat ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej,
kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku
miesięcznym orzeczoną wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego dla Krakowa-
Krowodrzy w Krakowie z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III K 1613/22/K; kara
ta została wykonana w wymiarze 8 miesięcy w formie potrąceń z
wynagrodzenia;
5. wobec skazanego orzeczono także środek karny w postaci zakazu
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat;
IV KK 159/25
3
6. wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 28
października 2022 r., sygn. akt II K 832/22/K, za przestępstwo z art. 180a k.k.,
popełnione 4 grudnia 2021 r., na karę 1 roku ograniczenia wolności polegającą
na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w
wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym, która następnie została objęta
karą łączną 2 lat ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej,
kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku
miesięcznym orzeczoną wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego dla Krakowa-
Krowodrzy w Krakowie z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III K 1613/22/K; kara ta
została wykonana w wymiarze 8 miesięcy w formie potrąceń z wynagrodzenia;
wobec skazanego orzeczono także zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów
mechanicznych na okres 2 lat, który następnie został objęty łącznym środkiem
karnym w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na
okres 3 lat orzeczonym wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego dla Krakowa-
Krowodrzy w Krakowie z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III K 1613/22/K;
7. wyrokiem Sądu Rejonowego w Chrzanowie z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K
221/23, za przestępstwo z art. 178b k.k. i art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art.
11 § 2 k.k., popełnione 19 sierpnia 2022 r. na karę grzywny w wysokości 200
stawek dziennych po 50 zł każda; wobec skazanego orzeczono także środek
karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na
okres 3 lat;
8. wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z 19 lipca
2023 r., sygn. akt II K 839/23/S, za przestępstwo z art. 180a k.k., popełnione 3
grudnia 2021 r., na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności polegającą na
wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze
20 godzin w stosunku miesięcznym; postanowieniem Sądu Rejonowego dla
Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 16 października 2023 r. postępowanie w
przedmiocie wykonania kary ograniczenia wolności zostało zawieszone; wobec
skazanego orzeczono także zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów
mechanicznych na okres 4 lat;
9. wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 3 sierpnia
2023 r., sygn. akt II K 822/23/K, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k., popełnione
IV KK 159/25
4
w okresie od 5 do 6 października 2022 r. na karę 7 miesięcy pozbawienia
wolności, która została wykonana w całości 28 października 2024 r.;
10. wyrokiem Sądu Rejonowego w Olkuszu z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt II K
436/23, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k., gdzie szkoda wyniosła 676,64 zł,
popełnione 2 listopada 2022 r., na karę grzywny w wysokości 200 stawek
dziennych po 20 zł każda;
11. wyrokiem Sądu Rejonowego w Chrzanowie z 12 października 2023 r., sygn. akt
II K 706/23, za przestępstwo z art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
popełnione 13 października 2022 r., na karę grzywny w wysokości 200 stawek
dziennych po 40 zł każda; wobec skazanego orzeczono także środek karny w
postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat;
12. wyrokiem Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach z 24 października
2023 r., sygn. akt VIII K 284/23, za przestępstwo z art.178a § 4 k.k. i art. 180a
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., popełnione 5 czerwca 2022 r., na karę 6 miesięcy
pozbawienia wolności, która jest wykonywania od 28 października 2024 r. do 26
kwietnia 2025 r.; wobec skazanego orzeczono także środek karny w postaci
dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych;
13. wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie
z 27 listopada 2023 r., sygn. akt II K 1348/23/K:
1. za przestępstwo z art. 288 § 2 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k., popełnione 30
lipca 2023 r. na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności polegającą na
wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w
wymiarze 32 godzin w stosunku miesięcznym;
2. za przestępstwo z art. 217 § 1 k.k., popełnione 30 lipca 2023 r., na karę
4 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej,
kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 32 godzin w stosunku
miesięcznym;
3. za przestępstwo z art. 216 § 1 k.k., popełnione 30 lipca 2023 r., na karę
2 miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej,
kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 32 godzin w stosunku
miesięcznym;
IV KK 159/25
5
4. w miejsce jednostkowych kar ograniczenia wolności została wymierzona kara
łączna 10 miesięcy ograniczenia wolności, polegająca na wykonywaniu
nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 32 godzin
w stosunku miesięcznym; postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa-
Krowodrzy w Krakowie z 11 marca 2024 r. postępowanie w przedmiocie
wykonania kary ograniczenia wolności zostało zawieszone;
5. wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt
IX K 515/23, za przestępstwo z art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2
k.k., popełnione 14 października 2022 r., na karę 7 miesięcy pozbawienia
wolności, która została wykonana w całości 3 października 2024 r.; wobec
skazanego orzeczono także środek karny w postaci zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat.
Wyrokiem łącznym z dnia 28 listopada 2024 roku, sygn. IX K 395/24, Sąd
Rejonowy w Bielsku-Białej:
1. na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce jednostkowych kar
pozbawienia wolności orzeczonych wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-
Krowodrzy
w Krakowie z 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt II K 822/23/K, wyrokiem Sądu
Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach z 24 października 2023 r., sygn.
akt VIII K 284/23 oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z 18 stycznia
2024 r., sygn. akt IX K 515/23, wymierzył skazanemu karę łączną 1 roku i 6
miesięcy pozbawienia wolności;
2. na mocy art. 577 k.p.k. na poczet kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej
w pkt. I wyroku zaliczył skazanemu okres wykonanej w całości kary 7 miesięcy
pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie o sygn. akt II K 822/23/K oraz okres
wykonanej w całości kary 7 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie
o sygn. akt IX K 515/23;
3. na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i § 3 k.k. w miejsce jednostkowych kar
ograniczenia wolności orzeczonych wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego dla
Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 13 października 2022 r., sygn. akt II K
1176/22/K, wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z
IV KK 159/25
6
28 października 2022 r., sygn. akt II K 832/22/K oraz wyrokiem Sądu
Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z 19 lipca 2023 r., sygn. akt
II K 839/23/S, wymierzył skazanemu karę łączną 2 lat i 10 miesięcy ograniczenia
wolności ze zobowiązaniem do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy
na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym;
4. na mocy art. 577 k.p.k. na poczet kary łącznej ograniczenia wolności orzeczonej
w pkt. III wyroku zaliczył skazanemu okres 8 miesięcy wykonanej kary
ograniczenia wolności orzeczonej w sprawie o sygn. akt III K 1613/22/K;
5. na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i § 2 k.k. w miejsce jednostkowych kar
grzywny orzeczonych wyrokiem Sądu Rejonowego w Chrzanowie z 5 kwietnia
2023 r., sygn. akt II K 221/23 oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Chrzanowie z
12 października 2023 r., sygn. akt II K 706/23, wymierzył skazanemu karę łączną
grzywny w wysokości 300 stawek dziennych po 45 zł każda;
6. na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 90 § 2 k.k. w miejsce
jednostkowych środków karnych orzeczonych wyrokiem Sądu Rejonowego dla
Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II K 1504/21/K,
wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 28
października 2022 r., sygn. akt II K 832/22/K oraz wyrokiem Sądu Rejonowego
dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z 19 lipca 2023 r., sygn. akt II K 839/23/S,
orzekł wobec skazanego łączny środek karny w postaci zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 lat;
7. na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 90 § 2 k.k. w zw. z art. 88
k.k. w miejsce jednostkowych środków karnych orzeczonych wyrokiem
nakazowym Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 13
października 2022 r., sygn. akt II K 1176/22/K, wyrokiem Sądu Rejonowego w
Chrzanowie z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 221/23, wyrokiem Sądu
Rejonowego w Chrzanowie z 12 października 2023 r., sygn. akt II K 706/23 oraz
wyrokiem Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach z 24 października
2023 r., sygn. akt VIII K 284/23, orzekł wobec skazanego łączny środek karny w
postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio;
8. na mocy art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego w
pozostałym zakresie.
IV KK 159/25
7
Nadto sąd zwolnił skazanego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych
w sprawie, wydatkami obciążając Skarb Państwa.
Powyższy stał się prawomocny wobec braku zaskarżenia przez żadną ze
stron.
Kasację od tego rozstrzygnięcia na niekorzyść skazanego wywiódł Prokurator
Generalny, zarzucając:
1. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa
materialnego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 85 § 1 k.k.,
poprzez dokonanie nieprawidłowej analizy zapadłych wobec skazanego
wyroków w kontekście możliwości objęcia orzeczonych nimi kar węzłem kary
łącznej i w rezultacie błędne połączenie kar pozbawienia wolności orzeczonych:
1. w wymiarze 7 miesięcy wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy
w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt II K 822/23/K, za czyn
popełniony w okresie od 5 do 6 października 2022 r.,
2. w wymiarze 6 miesięcy wyrokiem Sądu Rejonowego Katowice-Zachód
w Katowicach z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt VIII K 284/23, za czyn
popełniony w dniu 5 czerwca 2022 r.,
3. w wymiarze 7 miesięcy wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej
z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt IX K 515/23, za czyn popełniony w dniu
3 października 2022 r.
i wymierzenie skazanemu P. P. kary łącznej 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia
wolności (w pkt 1 części dyspozytywnej wyroku) pomimo, iż kara 7 miesięcy
pozbawienia wolności orzeczona wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z
18 stycznia 2024 r., sygn. akt IX K 515/23, nie podlegała łączeniu z pozostałymi
karami objętymi węzłem kary łącznej, albowiem nie została orzeczona za czyn
popełniony „zanim zapadł pierwszy wyrok”, czyli w warunkach, o jakich stanowi
przywołany przepis art. 85 § 1 k.k.;
4. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa
materialnego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 85 § 1 k.k. i
art. 86 § 1 k.k., poprzez dokonanie nieprawidłowej analizy zapadłych wobec
skazanego wyroków w kontekście możliwości objęcia orzeczonych nimi kar
IV KK 159/25
8
węzłem kary łącznej i w rezultacie błędne połączenie kar ograniczenia wolności
orzeczonych:
1. w wymiarze po 1 roku wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego dla Krakowa-
Krowodrzy w Krakowie z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt II K
1176/22/K, za przestępstwa popełnione w dniach 8 kwietnia 2022 r. oraz 12
czerwca 2022 r.,
2. w wymiarze 1 roku wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy
w Krakowie z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt II K 832/22/K, za
przestępstwo popełnione w dniu 4 grudnia 2021 r.,
3. w wymiarze 10 miesięcy wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-
Śródmieścia w Krakowie z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt II K 839/23/S, za
przestępstwo popełnione w dniu 3 grudnia 2021 r.,
i wymierzenie skazanemu P. P. kary łącznej 2 lat i 10 miesięcy ograniczenia
wolności z zobowiązaniem do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy
na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym, tj. powyżej
górnego progu wyznaczonego przepisem art. 86 § 1 k.k., który dla kary
ograniczenia wolności wynosi 2 lata oraz pomimo, iż kary orzeczone wyrokiem
Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 13 października 2022
r., sygn. akt II K 1176/22/K, nie podlegały łączeniu z pozostałymi karami objętymi
węzłem kary łącznej, albowiem nie zostały orzeczone za czyn popełniony „zanim
zapadł pierwszy wyrok”, czyli w warunkach, o jakich stanowi przywołany przepis
art. 85 § 1 k.k.
Podnosząc powyższe zarzuty Prokurator Generalny wniósł o uchylenie
wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi
Rejonowemu w Bielsku-Białej do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, co pozwoliło na
uwzględnienie jej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Wydany przez sąd
rejonowy wyrok łączny zapadł bowiem z rażącym naruszeniem przepisów prawa
wskazanych w obu zarzutach kasacji.
Trafnie Prokurator Generalny wskazuje, iż kształtując kary łączne
pozbawienia wolności i ograniczenia wolności sąd rejonowy rażąco naruszył normę
IV KK 159/25
9
prawa materialnego, tj. art. 85 § 1 k.k. Dyspozycja tego przepisu, w brzmieniu
obowiązującym od dnia 24 czerwca 2020 r., nakazuje połączenie kar tego samego
rodzaju, wymierzonych za przestępstwa popełnione zanim zapadł pierwszy wyrok,
chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw. Wyjaśnić przy
tym trzeba, że zawarty art. 85 k.k. zwrot „zanim zapadł pierwszy wyrok” odnosi się
do pierwszego chronologicznie wyroku, który zapadł przed popełnieniem przez
sprawcę kolejnych przestępstw. Zarazem w orzecznictwie wyraźnie wskazuje się na
możliwość (a wręcz obowiązek) budowania kolejnych zbiegów, w razie istnienia
dalszych wyroków spełniających warunki połączenia kar nimi orzeczonych. Możliwe
jest bowiem wystąpienie nie tylko jednego zbiegu realnego, ale i dalszych, przy
spełnieniu warunków określonych w art. 85 k.k. Jednakże nawet przy kolejnych
zbiegach obejmujących drugą, trzecią, itd. grupę przestępstw, zawsze wyjściowym
punktem odniesienia będzie pozostawał chronologicznie „pierwszy wyrok”,
zamykający kolejne grupy przestępstw pozostających w zbiegu. Oceny zbiegu
realnego należy dokonywać z perspektywy postępowania sprawcy – czy kolejnych
przestępstw dopuszcza się po wydaniu wobec niego wyroku (kolejnych wyroków),
czy przed nim (nimi). Po zamknięciu zbioru zdefiniowanego w oparciu o kryterium
pierwszego wyroku, należy więc poszukiwać takiego wyroku, który pozwoli
zbudować kolejne ewentualne połączenie złożone z pozostałych wyroków
dotychczas niepodlegających połączeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8
grudnia 2016 r., sygn. akt II KK 233/16, Lex nr 2165561).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić
należy, że spełnione zostały warunki do wydania wobec P. P. wyroku łącznego,
jednakże w innej konfiguracji, aniżeli zostało to określone w sentencji analizowanego
orzeczenia. Jak trafnie dostrzegł skarżący, cechę pierwszego chronologicznie
wyroku przydać należało wyrokowi Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w
Krakowie z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II K 1504/21/K. Przed tym orzeczeniem P.
P. popełnił przestępstwa przypisane mu wyrokami Sądu Rejonowego dla Krakowa-
Krowodrzy w Krakowie z 28 października 2022 r., sygn. akt II K 832/22/K (punkt 3
części wstępnej) oraz wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w
Krakowie z 19 lipca 2023 r., sygn. akt II K 839/23/S (punkt 5 części wstępnej). Tym
IV KK 159/25
10
samym właśnie te orzeczenia winny stać się przedmiotem rozważań sądu
rejonowego w zakresie możliwości ukształtowania pierwszego ze zbiegów realnych.
Z uwagi na fakt, iż reszta wyroków nie spełniała opisanej wyżej przesłanki z
art. 85 § 1 k.k. zaktualizowaniu uległ obowiązek rozważenia możliwości zaistnienia
kolejnego zbiegu realnego. W tym zakresie cechę „pierwszego wyroku” w rozumieniu
art. 85 k.k. posiada wyrok nakazowy Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w
Krakowie z 13 października 2022 r., sygn. akt II K 1176/22/K (punkt 2 części
wstępnej). Analiza procesowej sytuacji P. P. wskazuje, iż przedmiotem rozważań w
tym zbiegu objąć należało wyrok Sądu Rejonowego w Chrzanowie z 5 kwietnia 2023
r., sygn. akt II K 221/23, wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w
Krakowie z 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt II K 822/23/K, wyrok Sądu Rejonowego w
Chrzanowie z 12 października 2023 r., sygn. akt II K 706/23 oraz wyrok Sądu
Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach z 24 października 2023 r., sygn. akt
VIII K 284/23. Wynika to za faktu, iż czyny objęte wskazanymi wyżej wyrokami
popełnione zostały przed 13 października 2022 r., a zatem przed wydaniem wyroku
w sprawie II K 1176/22/K.
Jedynie na marginesie zauważyć należało, że na gruncie niniejszej sprawy
istniała także możliwość rozważenia kolejnego zbiegu realnego, którego cenzurę
stanowił wyrok Sądu Rejonowego w Olkuszu z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt II K
436/23. Z uwagi jednak na fakt, iż już wstępna analiza wskazuje, iż rodzaj kar
uniemożliwiał ukształtowanie zbiegu realnego okoliczność ta nie posiadała
doniosłego znaczenia.
Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej połączył tymczasem zarówno orzeczone kary
pozbawienia wolności, jak i ograniczenia wolności w sposób całkowicie dowolny,
rażąco naruszający dyspozycję art. 85 § 1 k.k., co trafnie wyeksponował autor
kasacji.
Jako niewątpliwie zasadny jawi się także naruszenia art. 86 § 1 k.k. Zgodnie
z treścią tego przepisu, sąd wymierza karę łączną w granicach powyżej najwyższej
z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając
jednak 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 20 lat
pozbawienia wolności. Z tego też względu, wobec połączenia przez sąd meriti kar
ograniczenia wolności orzeczonych wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego dla
IV KK 159/25
11
Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 13 października 2022 r., sygn. akt II K 1176/22/K,
wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 28 października
2022 r., sygn. akt II K 832/22/K oraz wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-
Śródmieścia w Krakowie z 19 lipca 2023 r., sygn. akt II K 839/23/S, wymiar kary
łącznej winien oscylować w granicach powyżej najwyższej z kar wymierzonych za
poszczególne przestępstwa do ich sumy, przy czym maksymalna karą nie może
przekroczyć dwóch lat ograniczenia wolności. Wbrew temu obowiązkowi, Sąd
Rejonowy orzekł karę łączną 2 lat i 10 miesięcy ograniczenia wolności, a więc
powyżej maksymalnej granicy określonej w art. 86 § 1 k.k.
Wskazane w kasacji naruszenia miały charakter rażący oraz niewątpliwie
istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Pierwsze z nich skutkowało
prawomocnym połączeniem kar wymierzonych za przestępstwa niepozostające ze
sobą w zbiegu w rozumieniu art. 85 § 1 k.k., a w konsekwencji zaniechaniu objęcia
węzłami kary łącznej kar orzeczonych za występki pozostające w takich zbiegach.
Także drugie uchybienie, polegające na wymierzeniu łącznej kary ograniczenia
wolności powyżej maksymalnej granicy z art. 86 § 1 k.k., w sposób oczywisty mogło
mieć istotny wpływ na treść prawomocnego orzeczenia, choć przyznać należy iż, w
realiach niniejszej sprawy, ma ono charakter wtórny, bowiem dotyczy elementu
rozstrzygnięcia będącego i tak wynikiem wadliwego zastosowania normy art. 85 § 1
k.k. W konsekwencji stwierdzonych uchybień, skazany ponosi dolegliwość inną niż
została przewidziana w ustawie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października
2020 r., II KK 206/20).
W ponownym postępowaniu Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej mieć będzie
zatem na względzie poczynione wyżej uwagi, a orzekając w przedmiocie wydania
wyroku łącznego wobec P. P. uczyni to w sposób wolny od wad prawnych.
[J.J.]
[r.g.]
Adam Roch
Zbigniew Kapiński
Marek Siwek