Sygn. akt IV CZ 58/20
POSTANOWIENIE
Dnia 25 września 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący)
SSN Paweł Grzegorczyk (sprawozdawca)
SSN Władysław Pawlak
w sprawie z powództwa G.G.
przeciwko M.K., M.L. i Z.L.
następcom prawnym W.L.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 25 września 2020 r.,
zażalenia powoda
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt V ACa 326/19,
1. oddala zażalenie;
2. przyznaje adwokat J.G. od Skarbu Państwa - Sądu
Apelacyjnego w Gdańsku kwotę 1800 (tysiąc osiemset 00/100)
złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług
tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu
w postępowaniu zażaleniowym.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2020 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił
wniosek powoda G.G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od
wyroku tego Sądu z dnia 9 września 2019 r. Jednocześnie Sąd Apelacyjny odrzucił
skargę kasacyjną powoda.
Sąd Apelacyjny wskazał, że wniosek o doręczenie wyroku z dnia 9 września
2019 r. z uzasadnieniem został złożony przez pełnomocnika powoda działającego
z urzędu. Wyrok z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi w dniu
7 października 2019 r. Ewentualne uchybienia pełnomocnika procesowego
w zakresie poinformowania powoda o doręczeniu orzeczenia, skutkujące
uchybieniem terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, nie mogły, zdaniem Sądu,
uzasadniać wniosku o przywrócenie terminu.
Postanowienie Sądu Apelacyjnego zaskarżył zażaleniem powód, zarzucając
naruszenie art. 3986 § 2 i art. 168 § 1 k.p.c. Jednocześnie skarżący, powołując się
na art. 380 k.p.c., wniósł o poddanie kontroli orzeczenia w przedmiocie oddalenia
wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W motywach zażalenia skarżący podał, że ze względu na pobyt w Zakładzie
Karnym ma utrudniony kontakt z pełnomocnikiem i sądem. Wskazał, że nie został
poinformowany o zmianie pełnomocnika z urzędu, do której doszło w postępowaniu
apelacyjnym. Zaniepokojony brakiem informacji o sprawie zwrócił się do Sądu
Apelacyjnego w dniu 12 listopada 2019 r. o umożliwienie wglądu do akt sprawy,
co nastąpiło ostatecznie w dniach 2 i 3 stycznia 2020 r. Wtedy powziął informację
o ustanowionym dla niego nowym pełnomocniku i o treści wyroku Sądu
Apelacyjnego.
Z materiału sprawy wynikało, że adwokat T.P. została ustanowiona w
sprawie pełnomocnikiem procesowym skarżącego na podstawie postanowienia
Sądu Apelacyjnego z dnia 20 maja 2019 r., który ustalił, że dotychczasowy
pełnomocnik powoda zaprzestał wykonywania zawodu. W związku z tym
zawiadomienie o terminie rozprawy apelacyjnej w dniu 9 września 2019 r. zostało
doręczone adwokat T.P., jako pełnomocnikowi procesowemu (art. 133 § 3 w
związku z art. 118 § 1 k.p.c.). Adwokat T.P., działając w imieniu powoda, złożyła
także wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego i
doręczenie go z uzasadnieniem, co też in casu nastąpiło.
W judykaturze przyjmuje się jednolicie, przy aprobacie doktryny, że działania
i zaniechania pełnomocnika procesowego są równoznaczne z działaniami
i zaniechaniami strony. Także zawinienie pełnomocnika procesowego jest
tożsame z zawinieniem strony. Pełnomocnik działa w postępowaniu jako alter ego
strony, toteż zaniedbania lub nienależyta staranność pełnomocnika albo osób,
którymi się on posługuje, wykluczają przyjęcie braku winy strony w niezachowaniu
terminu (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2000 r., II CKN
554/00, niepubl., z dnia 1 grudnia 2011 r., I CZ 130/11 niepubl. i z dnia 14 lutego
2013 r., II CZ 163/12, niepubl. oraz powołane tam dalsze orzecznictwo). Do tych
samych konsekwencji sprowadza się pogląd, według którego za stronę
w rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c. należy uważać także działających w sprawie
przedstawiciela ustawowego i pełnomocnika procesowego strony (por. orzeczenie
Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1935 r., C.III. 1146/34, Zb. Orz. 1936, nr 3,
poz. 108 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2011 r., I UZ
165/10, niepubl. i z dnia 28 września 2011 r., I CZ 81/11, niepubl.).
W tym stanie rzeczy wskazane w zażaleniu okoliczności nie pozwalały
przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi. Wyrok
Sądu Apelacyjnego z uzasadnieniem został doręczony prawidłowo umocowanemu
pełnomocnikowi procesowemu powoda. Doręczenie to, dokonane w dniu 7
października 2019 r., wywarło skutek procesowy również wobec powoda
i pociągało za sobą otwarcie biegu terminu do wniesienia przez powoda skargi
kasacyjnej. Powołane przez skarżącego okoliczności dotyczące utrudnionego
kontaktu z pełnomocnikiem, braku wiedzy o jego zmianie, dołożeniu staranności
w zakresie dążenia do zapoznania się z aktami, a także ewentualne zaniechanie
poinformowania skarżącego o wydaniu wyroku, a w konsekwencji o rozpoczęciu
biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie rzutowały na sytuację
procesową powoda z punktu widzenia powinności dotrzymania terminu
do wniesienia środka zaskarżenia i konsekwencji jego niedochowania.
Okoliczność, że pełnomocnik procesowy nie poinformował powoda o losach
postępowania apelacyjnego, w tym o wydaniu w sprawie rozstrzygnięcia i jego
doręczeniu, może być rozpatrywana w płaszczyźnie relacji między pełnomocnikiem
procesowym a powodem. To, że skarga kasacyjna nie została wniesiona w terminie
na skutek ewentualnego nienależytego działania pełnomocnika procesowego,
nie może jednak stanowić przyczyny stwierdzenia braku winy po stronie powoda
w uchybieniu terminowi do wniesienia środka zaskarżenia. Okoliczności te nie
wskazują bowiem, by na przeszkodzie prawidłowemu wniesieniu skargi kasacyjnej
stanęły obiektywne i niezależne od strony i jej pełnomocnika przeszkody
(por. mutatis mutandis postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada
2015 r., IV CZ 55/15, niepubl.).
Z tych względów, na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art.
3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
as]
jw
