PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 118.

Aktualizacja: 13 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez sąd jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego.

§ 2.Adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd jest obowiązany zastępować stronę w zakresie wynikającym z art. 91, chyba że z postanowienia sądu wynika, iż obowiązek zastępowania strony ustaje wcześniej.

§ 3.Z ważnych przyczyn adwokat lub radca prawny może wnosić o zwolnienie od obowiązku zastępowania strony w procesie. Sąd, zwalniając adwokata lub radcę prawnego, zwraca się jednocześnie do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie innego adwokata lub radcy prawnego. Przepis art. 1173 § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 4.Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, sąd, na uzasadniony wniosek ustanowionego adwokata lub radcy prawnego, zwróci się w razie potrzeby do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości. Przepis art. 1173 § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 5.Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd lub w związku z postępowaniem ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, nie stwierdza podstaw do wniesienia tej skargi lub skargi kasacyjnej, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić na piśmie o tym stronę oraz sąd, niepóźniej niż w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem albo zawiadomienia go o wyznaczeniu. Do zawiadomienia adwokat lub radca prawny dołącza sporządzoną przez siebie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia nie jest załączana do akt sprawy i nie jest doręczana stronie przeciwnej.

§ 6.Jeżeli opinia, o której mowa w § 5, nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, sąd zawiadamia o tym właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy adwokat lub radca prawny. W takim przypadku właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych wyznaczy innego adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 1173 § 2 stosuje się odpowiednio.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

VIII Cz 311/13Sąd Okręgowy w Toruniu

Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu mimo błędnego umocowania

Fragment uzasadnienia

… ta okoliczność nie miała znaczenia rozstrzygającego dla uwzględnienia wniosku o przyznanie wynagrodzenia. W ocenie tego Sądu adwokat Ł. K. jako wyznaczony nieskutecznie ( art. 118 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 98 i nast. k.p.c. i art. 122 1 i 2 k.p.c. ) nie miał prawa domagać się zwrotu kosztów. W zażaleniu pełnomocnika pozwanej zaskarżającym punk drugi postanowienia podniesione zostało min. iż konsekwencje popełnionego przez…
  • koszty procesu
Czytaj orzeczenie
II CZ 102/13Wydział II

Przywrócenie terminu do uzasadnienia wyroku – SN 2014

Fragment uzasadnienia

… naruszenie art. 168 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że nie dochował terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r., i art. 130 § 1 oraz art. 118 § 2 w związku z art. 363 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że występowanie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, który obowiązany jest działać do chwili wydania wyroku przez sąd drugiej instancji, wyłącza obowiązek sądu zwrócenia się do strony o…
Czytaj orzeczenie
II BU 10/10Wydział II

Wydanie zaświadczenia o przebiegu ubezpieczenia - postanowienie SN 2011

Fragment uzasadnienia

… prawna dokonana przez pełnomocnika, również ustanowionego z urzędu, w granicach umocowania lub zaniechanie pełnomocnika pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego (art. 118 § 1 k.p.c. w związku z art. 95 § 2 k.c.). Inaczej rzecz ujmując, działanie pełnomocnika - na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa lub pełnomocnika ustanowionego z urzędu - jest równoznaczne z działaniem samego mocodawcy, co oznacza, że…
Czytaj orzeczenie
I UZ 11/11Wydział I

Przywrócenie terminu do wniosku o uzasadnienie wyroku - SN 2011

Fragment uzasadnienia

… że pełnomocnik z urzędu wykonujący zawód w K. w ogóle nie skontaktował się z nią, nie powiadomił jej o terminie rozprawy, jak i o rozstrzygnięciu sprawy. Podniesiono też, że art. 118 § 2 k.p.c. traktuje o obowiązku adwokata lub radcy prawnego ustanowionego przez Sąd do zastępowania strony do prawomocnego zakończenia postępowania. W niniejszej sprawie był to dzień 21 grudnia 2010 r. Wnioskodawczyni o wyroku Sądu Apelacyjnego…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 118: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 118 Kodeksu postępowania cywilnego precyzuje zasady ustanowienia pełnomocnika procesowego przez sąd, którym może być adwokat lub radca prawny, wraz z określeniem zakresu ich obowiązków oraz możliwości zwolnienia. Przepis ten wskazuje, że ustanowienie przez sąd pełnomocnika skutkuje nadaniem mu pełnomocnictwa procesowego (§ 1). Oznacza to, że pełnomocnik działa w imieniu strony na gruncie postępowania cywilnego. Dalej, w § 2 normuje się zakres zastępowania strony przez pełnomocnika, który obejmuje obowiązki wynikające z art. 91 KPC, chyba że sąd postanowi inaczej i wczesniej uchyli ten obowiązek. Pozwala to sądowi na elastyczne określenie zakresu działania pełnomocnika w danej sprawie.

Kolejne ustępy dotyczą szczegółowych sytuacji proceduralnych. W § 3 przewidziane jest zwolnienie pełnomocnika z obowiązku zastępowania, ale wyłącznie z ważnych przyczyn oraz po złożeniu odpowiedniego wniosku. Sąd, zwalniając pełnomocnika, ma obowiązek zwrócić się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie innego pełnomocnika. W § 4 normowane są sytuacje wymagające działań pełnomocnika poza siedzibą sądu orzekającego; w takich sytuacjach sąd może na wniosek ustanowionego pełnomocnika zwrócić się o wyznaczenie zastępcy z innej miejscowości.

Paragrafy 5 i 6 odnoszą się do postępowania w związku ze skargą o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem lub skargą kasacyjną. Pełnomocnik, jeśli uzna, że nie istnieją podstawy do wniesienia skargi, zobowiązany jest jak najszybciej zawiadomić stronę i sąd, załączając sporządzoną przez siebie pisemną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia ta nie jest dołączana do akt sprawy ani nie jest doręczana stronie przeciwnej. Nieprzestrzeganie należytej staranności przy sporządzaniu opinii skutkuje zawiadomieniem organu samorządu zawodowego, co może skutkować wyznaczeniem nowego pełnomocnika.

Art. 118 KPC ma zastosowanie w sytuacjach, gdy sąd ustanawia pełnomocnika zawodowego stronie procesowej z urzędu, zapewniając jej skuteczne reprezentowanie. Przepis wskazuje na szczegółową procedurę dotyczącą obrotu pełnomocnictwem oraz wymogi staranności przy wykonywaniu obowiązków przez adwokatów i radców prawnych reprezentujących strony na podstawie ustanowienia sądowego.

Przykładem może być sytuacja, gdy strona niemająca środków na pełnomocnika zgłasza się do sądu o ustanowienie obrońcy z urzędu. Po ustanowieniu pełnomocnika przez sąd, adwokat musi działać na rzecz strony, ale jeśli wystąpią ku temu ważne przyczyny, może złożyć wniosek o zwolnienie. W przypadku konieczności działania poza siedzibą sądu, możliwe jest wyznaczenie innego pełnomocnika z innej miejscowości.

Częstym nieporozumieniem jest mylenie zakresu obowiązków pełnomocnika ustanowionego przez sąd z pełnym zakresem zastępowania strony na każdym etapie postępowania. Przepis umożliwia ograniczenie tych obowiązków, co powinno być jasno określone w postanowieniu sądu, a ponadto wymaga się od pełnomocnika starannego sporządzenia opinii przy braku podstaw do wniesienia skargi. Ponadto, niekiedy bywa ignorowana konieczność powiadamiania strony o braku podstaw do skargi, co jest obowiązkiem adwokata lub radcy prawnego.

Podsumowując, Art. 118 KPC wyznacza ramy procesu ustanowienia pełnomocnika przez sąd, zakres jego działań i reguły postępowania w określonych sytuacjach, zapewniając mechanizmy ochrony interesów stron poprzez nadzór sądu i samorządów zawodowych. W indywidualnych sprawach interpretacja i zastosowanie tego przepisu warto skonsultować z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza ustanowienie adwokata przez sąd?

Ustanowienie oznacza, że sąd powołuje adwokata lub radcę prawnego na pełnomocnika procesowego strony, dając mu prawo do działania w jej imieniu.

Czy adwokat ustanowiony przez sąd zawsze musi reprezentować stronę do końca procesu?

Zazwyczaj tak, chyba że sąd postanowi inaczej i ustali wcześniejsze zakończenie obowiązku zastępowania strony.

Jakie są kroki, gdy adwokat chce zrezygnować z zastępowania strony?

Adwokat musi z ważnych przyczyn złożyć w sądzie wniosek o zwolnienie, a sąd zwróci się wtedy o wyznaczenie innego pełnomocnika.

Czy pełnomocnik musi informować stronę, gdy nie widzi podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej?

Tak, ma obowiązek poinformować pisemnie stronę i sąd oraz dołączyć opinię na ten temat w terminie dwóch tygodni od doręczenia orzeczenia.

Co się dzieje, gdy opinia pełnomocnika nie jest sporządzona starannie?

Sąd zawiadamia o tym właściwy organ samorządu zawodowego, który może wyznaczyć nowego pełnomocnika.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 118
← Wróć do pełnej ustawy