Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała. Jednakże na zasadzie tego ustanowienia adwokat lub radca prawny strony podejmuje czynności niecierpiące zwłoki.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… a – co najważniejsze – powód ma właściwe rozeznanie w toczącej się sprawie. W zakresie sytuacji majątkowej powoda Sąd I instancji wskazał, że z poczynionego na podstawie art. 119 1 k.p.c. dochodzenia wynika, że wbrew złożonemu przez niego oświadczeniu, nie mieszka sam a razem z rodzicami w domu jednorodzinnym i prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo. Nadto podawał, że pracuje w tzw. „szarej strefie” ale nie wykazał gdzie…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 119: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 119 KPC reguluje los pomocy prawnej przyznanej stronie w ramach zwolnienia od kosztów i prawa ubogich, czyli tak zwanego ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przepis wprowadza zasadę, że takie ustanowienie wygasa z chwilą śmierci strony, która je uzyskała. Oznacza to, że umocowanie profesjonalnego pełnomocnika ma charakter ściśle osobisty i nie przechodzi automatycznie na spadkobierców zmarłego. Ustawodawca przewidział jednak wyjątek: mimo wygaśnięcia ustanowienia adwokat lub radca prawny może nadal, na jego podstawie, podejmować czynności niecierpiące zwłoki. Chodzi o czynności, których zaniechanie groziłoby nieodwracalną szkodą procesową, na przykład utratą terminu.
Art. 119 KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy pełnomocnik został ustanowiony dla strony przez sąd, a nie wybrany i opłacony przez nią samodzielnie na podstawie umowy. Przesłanką jego zastosowania jest śmierć tej właśnie strony, która korzystała z pomocy prawnej przyznanej przez sąd. Od tego momentu ustanowienie traci moc z mocy samego prawa, bez potrzeby wydawania odrębnego postanowienia. Jednocześnie przepis nie pozostawia sprawy bez ochrony: dopóki nie zostanie uregulowana sytuacja procesowa następców prawnych, pełnomocnik zachowuje wąsko zakreśloną kompetencję do działań pilnych. Ocena, czy dana czynność jest niecierpiąca zwłoki, następuje na tle okoliczności konkretnego postępowania.
Starsza osoba prowadząca proces o zapłatę uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W toku sprawy strona umiera, a sąd nie zdążył jeszcze zawiesić postępowania ani ustalić kręgu spadkobierców. Ustanowienie radcy prawnego wygasa z chwilą śmierci mocodawcy, jednak biegnie właśnie termin do wniesienia środka zaskarżenia od niekorzystnego orzeczenia. Na podstawie art. 119 KPC radca prawny może złożyć ten środek jako czynność niecierpiącą zwłoki, aby zachować termin i nie pozbawić następców prawnych możliwości dalszej obrony.
Pierwszym błędem jest przekonanie, że pełnomocnik z urzędu automatycznie reprezentuje spadkobierców zmarłej strony. Tak nie jest: dla następców prawnych potrzebne jest odrębne ustanowienie albo udzielenie im pełnomocnictwa z wyboru. Drugim nieporozumieniem jest szerokie rozumienie czynności niecierpiących zwłoki, traktowane jako zgoda na dalsze pełne prowadzenie sprawy; w rzeczywistości chodzi wyłącznie o działania pilne, których odłożenie groziłoby utratą uprawnienia. Trzecim błędem jest mylenie skutków z art. 119 KPC ze skutkami wypowiedzenia pełnomocnictwa umownego, gdzie obowiązują odrębne zasady. Warto też pamiętać, że śmierć strony wpływa na sam tok postępowania, a nie tylko na kwestię reprezentacji.
W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy chodzi o zachowanie terminu procesowego, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie w pełnym zakresie. Ustanowienie wygasa ze śmiercią strony, a pełnomocnik może podejmować jedynie czynności niecierpiące zwłoki.
To działanie pilne, którego zaniechanie groziłoby nieodwracalną szkodą procesową, na przykład utratą terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Nie. Następcy prawni powinni sami udzielić pełnomocnictwa albo wystąpić o ustanowienie pełnomocnika z urzędu dla siebie.
Skutek następuje z mocy prawa z chwilą śmierci strony. Odrębne rozstrzygnięcie sądu nie jest do tego konieczne.
Przepis odnosi się do ustanowienia adwokata lub radcy prawnego przez sąd. Pełnomocnictwo umowne podlega odrębnym regułom.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 119