III USK 206/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Renata Żywicka
Dnia 22 lipca 2025 r.
w sprawie z odwołania T.W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Poznaniu
o rentę z tytułu niezdolności do pracy,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 22
lipca 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu
z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt III AUa 214/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od T.W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych II Oddziału w Poznaniu kwotę 240 zł (dwieście
czterdzieści złotych) wraz z odsetkami wynikającymi z art. 98 § 11
kpc tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
[I.T.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 7 grudnia 2021 r., III U 1226/19 Sąd Okręgowy w Koninie oddalił
odwołanie T.W. od decyzji z dnia 27 września 2019 r. Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału w Poznaniu oraz odstąpił od obciążania odwołującego się
kosztami zastępstwa procesowego.
III USK 206/24
2
Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 października 2023 r., III AUa
214/22 oddalił apelację wnioskodawcy i nie obciążył go kosztami zastępstwa
procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił
naruszenie: 1. art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. w zw.
z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 Konstytucji RP; 2. art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391
§ 1 k.p.c. w zw. z art. 378 k.p.c.; 3. art. 68 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13 ust. 1 i 3
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą
zasadnością skargi kasacyjnej, ponieważ Sąd Apelacyjny nie spełniając swojej
funkcji procesowej wydał zaskarżone orzeczenie z oczywistą obrazą prawa
materialnego i przepisów postępowania. W sposób oczywisty Sąd drugiej instancji
uchybił normom z art. 382 k.p.c. i nie odniósł się do wszystkich zarzutów
apelacyjnych a przede wszystkim pominął w ustaleniach faktycznych dowody z
prywatnej opinii biegłego i dokumentacji medycznej w szczególności w zakresie
leczenia psychiatrycznego skarżącego.
Konsekwencją tego uchybienia jest również naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w
zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.c. w zw. z art. 45 i art. 176 Konstytucji R/P
poprzez brak szczegółowego uzasadnienia, w którym wskazane powinny być
dowody zebrane w postępowaniu przed pierwszą i drugą instancją sadową, w
oparciu o które Sąd drugiej instancji dokonał konkretnych ustaleń. W ocenie
skarżącego sporządzone uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego narusza
również art. 328 § 1 k.p.c. w zw. art. 391 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c., albowiem z
uzasadnienia Sądu nie wynika w sposób jasny i nie budzący wątpliwości jakie fakty
zostały ustalone, jakim dowodom dano wiarę a jakim odmówiono wiarygodności.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku Sądu drugiej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu wraz z pozostawieniem temu
Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania z uwzględnieniem kosztów
dotychczasowego postępowania oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz
adwokat K.K. kosztów pomocy prawnej udzielonej odwołującemu z urzędu
oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w żadnej części, ewentualnie o
III USK 206/24
3
zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej według norm
przepisanych z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27
lutego 2024 r., sygn. akt SK 90/22.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia jej do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi
nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Odnosząc do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. należy
zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego trzeba uznać,
że wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów
prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego
brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o
takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu
art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 25
lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01,
OSNAPiUS 2002 nr 20 poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01,
OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr
6, poz. 100; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX
nr 375616). Jeżeli więc przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania miałaby być okoliczność, że skarga jest oczywiście uzasadniona
(art. 3984 § 1 w związku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), skarżący powinien w
uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta
"oczywistość" i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia, koncentrując
się na wykazaniu kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego
lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy
III USK 206/24
4
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274).
Należy przy tym podkreślić, iż nie spełnia tych wymagań odwołanie się do
podstaw kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam zarzutu dodatkowo określeniem
"rażącego", "ewidentnego", "kwalifikowanego" lub "oczywistego", jeżeli nie zostanie
wykazane, w czym przejawia się oczywistość wydania wadliwego orzeczenia (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr
1644571; z dnia 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117; z dnia 11
kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). O tym, że skarga jest oczywiście
uzasadniona nie może decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej
podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2008 r., II PK
347/07, LEX nr 465860). Nie jest zatem dopuszczalne przenoszenie argumentacji
służącej wykazaniu przyczyny kasacyjnej do uzasadnienia podstaw kasacyjnych
ani odwoływanie się do tego uzasadnienia, podstawy skargi bowiem są badane
dopiero przy rozpoznawaniu skargi, po jej przyjęciu (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2018 r., III CSK 337/17, LEX nr 2483656 czy z dnia
11 kwietnia 2018 r., II UK 277/17, LEX nr 2490632).
Wymienionych wyżej wymogów co do przesłanki oczywistej zasadności
(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) nie spełnia wniesiona skarga kasacyjna, ponieważ
skarżący nie zdołał wykazać, aby naruszenie powoływane przez niego naruszenie
przepisów prawa miało charakter kwalifikowany.
Zawarte we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
twierdzenia sprowadzają się w istocie do powielenia argumentacji zwartej w
uzasadnieniu podstaw kasacyjnych. Dotyczy to wszystkich przepisów, których
naruszenie stanowi według skarżącego o oczywistej zasadności wniesionej skargi.
Skarżący stawia zarzut nierozpoznania wszystkich zarzutów podniesionych
w apelacji, twierdząc, że zarzut ten dowodzi oczywistej, widocznej prima facie,
kwalifikowanej wady zaskarżonego orzeczenia.
Należy w związku z tym podkreślić, że obowiązek rozpoznania zarzutów
apelacji nie oznacza, iż na sądzie drugiej instancji ciąży powinność oddzielnego
wypowiedzenia się o każdym z argumentów zawartych w tym środku zaskarżenia.
Przeciwnie, dopuszczalne jest zbiorcze wyrażenie oceny zgłoszonych zarzutów,
III USK 206/24
5
tyle że przedstawienie wyników dokonanej przez sąd oceny podstaw i wniosków
złożonego środka zaskarżenia powinno wskazywać na to, że zostały one przez ten
sąd w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 września 2022 r., I CSK 1286/22, LEX nr 3489304, i przywołane
tam orzecznictwo).
Jednocześnie naruszenie przez sąd drugiej instancji zasad sporządzania
uzasadnienia orzeczenia jedynie wyjątkowo może stanowić usprawiedliwioną
podstawę kasacyjną, co ma miejsce tylko wówczas, gdy wskutek uchybienia
wymaganiom stawianym uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się
kontroli kasacyjnej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2021 r., V CSKP
101/21).
Sąd Apelacyjny nie tylko prawidłowo zidentyfikował zarzuty apelacji, w tym
konkretnie zarzuty odnoszące się do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, lecz
także odniósł się do nich, przy czym kwestie związane z ustalonymi w sprawie
faktami rozważył w sposób wyczerpujący. Ponadto Sąd odwoławczy uzupełnił
dotychczas przeprowadzone postępowanie dowodowe o opinię biegłego psychiatry.
Kierunek oceny dowodów oraz podstawy stojące za wywiedzeniem z danych
dowodów określonych faktów były tożsame z rozumowaniem utrwalonym w
uzasadnieniu Sądu Okręgowego, dlatego też nic nie stało na przeszkodzie, by Sąd
drugiej instancji powołał się na stanowisko Sądu pierwszej instancji - bez,
zbędnego w istocie, ponawiania jego argumentacji.
Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez Sąd drugiej instancji dowodu z
prywatnej opinii biegłego należy przypomnieć, że Sąd Najwyższy wielokrotnie
wyjaśniał, iż z przepisu art. 245 k.p.c. wynika, że dokument prywatny stanowi
jedynie dowód tego, że osoba podpisująca ten dokument złożyła oświadczenie w
nim zawarte, a nie tego, że miały miejsce podane w nim fakty (wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2012 r., I CSK 25/12, LEX nr 1231454). Dokument
prywatny nie jest dowodem rzeczywistego stanu rzeczy, nie przysługuje mu walor
prawdziwości (T. Demendecki, (w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz
aktualizowany., red. A. Jakubecki, Tom I. Art. 1-729, LEX/el. 2018; wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 3 października 2000 r., I CKN 804/98, LEX nr 50890).
Z dokumentem prywatnym nie łączy się domniemanie zgodności z prawdą
III USK 206/24
6
oświadczenia w nim zawartego (M. Sieńko, (w:) Kodeks postępowania cywilnego.
Komentarz, red. M. Manowska, Tom I. Art. 1-505 (38), wyd. III, LEX 2015).
Z podanych wyżej względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 98 § 1 i § 11 k.p.c.
[I.T.]
[SOP]
