III USK 202/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 kwietnia 2025 r.
SSN Romualda Spyt
w sprawie z odwołania Z. spółka jawna z siedzibą w Z.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Zielonej Górze
z udziałem T.K.
o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia społecznego,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 2
kwietnia 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu
z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. akt III AUa 550/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. oddala wniosek Z. spółki jawnej z siedzibą w Z. o
zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w Zielonej Górze stwierdził, że T.K. z tytułu wykonywania usług na rzecz
płatnika składek – Z. Spółka Jawna z siedzibą w Z. - podlega obowiązkowo
ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako zleceniobiorca w
okresach od 29 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2017 r. i od 30 września 2017 r. do
28 lutego 2019 r., a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i
zdrowotne stanowią za poszczególne miesiące kwoty wskazane w decyzji.
III USK 202/24
2
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nie można uznać świadczonych przez T.K.
usług na rzecz Z. Spółka jawna jako usług wykonywanych w ramach
zarejestrowanej działalności gospodarczej. Z charakteru wykonywanych przez
zainteresowanego czynności wynika bowiem, że były one świadczone w ramach
umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 k.c. mają zastosowanie
przepisy o zleceniu.
Wyrokiem z dnia 2 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze zmienił w
całości zaskarżoną przez spółkę decyzję z dnia 16 listopada 2020 r. i stwierdził, że
zainteresowany T.K. w okresach wskazanych w decyzji nie podlega obowiązkowo
ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu jako zleceniobiorca.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 5 grudnia 2023 r., oddalił
apelację organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego.
W sprawie ustalono, że Z. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej
stale współpracuje z firmą I. jako kooperant, dostarczając ramki szkieletowe do
produkcji mebli. Wykonywanie ramek odwołujący się zlecał przedsiębiorcom w
ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej na podstawie ustnych
umów cywilnoprawnych oraz wykonawcom - w oparciu o umowy o dzieło.
Firma „P.” zapewniała podwykonawcom halę do wykonywania ramek,
energię elektryczną, dostarczała materiał w postaci listew, które nabywała od I. .
Podwykonawcy musieli sobie zapewnić narzędzia do wykonania ramek: pistolet do
kleju, wkręty, wkrętarkę, szpachelkę i narzędzia pomiarowe. Na terenie firmy
znajduje się budynek, w którym są stoły przeznaczone do klejenia ramek. Hala i
magazyn są otwarte przez 24 godziny. Podwykonawcy samodzielnie organizowali
swoją pracę.
Ramki wykonywane są na podstawie rysunku technicznego, który narzuca I. .
Podwykonawcy otrzymywali wynagrodzenie obliczane na podstawie liczby
wykonanych ramek. Od ceny ramki odliczana była wartość materiału
dostarczonego przez płatnika. Obowiązywał cennik wynagrodzenia
przysługującego za wyprodukowanie jednej sztuki danego rodzaju ramki, o czym
informowano podwykonawców. Za zniszczony materiał podwykonawca musiał sam
zapłacić. Kontrole jakości produktów przygotowanych przez podwykonawców
odwołującego przeprowadzane są wybiórczo przez płatnika, jak i I. . Każdy z
III USK 202/24
3
przedsiębiorców posługuje się własnym identyfikatorem i w przypadku zgłoszenia
reklamacji to on poprawia wady swojego produktu.
T.K. od 2008 r. prowadzi własną działalność gospodarczą, której
przedmiotem jest produkcja elementów meblowych. Od początku podjęcia tej
działalności T.K. współpracuje wyłącznie z firmą „P.”. T.K. podjął w pełni
samodzielną decyzję o rozpoczęciu własnej działalności i nawiązaniu w jej ramach
współpracy gospodarczej z odwołującym się. W ramach prowadzonej działalności
produkował określoną liczbę ramek określonego rodzaju na podstawie
otrzymanego zlecenia. Nie miał z góry określonego terminu wykonania. Do
realizacji umowy zawartej z odwołującym się wykonawca nie musiał posiadać
szczególnych kwalifikacji czy umiejętności. Musiał nauczyć się jedynie prawidłowo
odczytywać rysunek techniczny, na podstawie którego wykonywał ramki
szkieletowe. Pracę wykonywał na terenie firmy płatnika, w godzinach dla niego
dowolnych. T.K. samodzielnie zakupywał sprzęt do wytwarzania ramek, tj. pistolet
do kleju, klej, wkręty, rękawice, miarkę, młotek, wkrętarkę, ubranie. Rozliczał to w
ramach własnej działalności gospodarczej. Sam organizował swój czas zarówno co
do czasu pracy, jak i ilości sklejonych ramek. Na koniec dnia wpisywał w grafiku
liczbę wykonanych ramek. Każda wyprodukowana przez zainteresowanego ramka
była oznaczona jego identyfikatorem. W przypadku reklamacji poprawiał wady na
własny koszt. Wykonane w danym dniu ramki wykonawca układał na paletach i
owijał je folią, zawożąc do magazynu. Magazyn był czynny 24 godziny. Na koniec
każdego miesiąca wystawiał firmie „P.” fakturę VAT.
Sąd Apelacyjny uznał, że zainteresowany świadczył usługi na rzecz płatnika
składek jako przedsiębiorca działający w ramach prowadzonej przez siebie
pozarolniczej działalności gospodarczej i z tego względu podlega obowiązkowym
ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z
dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:
Dz.U. z 2025 r., poz. 350), a nie jako zleceniobiorca w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 4
tej ustawy. Podkreślił, że działalność gospodarcza musi wykazywać pewne cechy
(zorganizowany i zarobkowy charakter, ciągłość i profesjonalizm). Wyróżniają ją
pewne specyficzne właściwości, do których należy zaliczyć: zawodowy (a więc stały)
charakter; związaną z nim powtarzalność podejmowanych działań;
III USK 202/24
4
podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania oraz uczestnictwo w
obrocie gospodarczym.
Sąd Apelacyjny przyjął, że zainteresowany wykonywał swoją działalność
samodzielnie, w sposób ciągły, a zakres czynności (wykonywanie ramek) był
zgodny z przedmiotem działalności zgłoszonym w ewidencji. Od początku podjęcia
tej działalności T.K. współpracował wyłącznie z firmą „P.”. Współpraca
zainteresowanego z odwołującym została nawiązana ponad 14 lat temu i od
samego początku odbywała się w ramach prowadzonej przez zainteresowanego
działalności gospodarczej (produkcja elementów meblowych). Zainteresowany
współpracuje z odwołującym od 2008 r., natomiast usługi meblarskie (wykonywanie
ramek szkieletowych) stanowią stałe źródło dochodu T.K. . Zainteresowany miał
pełną dowolność w doborze formy działalności. Nie było też przeszkód, aby
świadczył usługi na rzecz innych kontrahentów. Zainteresowany samodzielnie
zapewniał sobie odzież roboczą i narzędzia pracy, jak również sam organizował
sobie czas pracy. Jego działalność miała profesjonalny charakter, była
podporządkowana regułom opłacalności i zysku, prowadzona była na własny
rachunek.
Sąd Apelacyjny zauważył, że „zorganizowanie działalności” nie musi opierać
się na posiadaniu własnych produktów (listew drewnopochodnych) do produkcji
ramek czy też nie musi bazować w oparciu o samodzielnie przygotowane przez
przedsiębiorcę projekty czy rysunki techniczne. Tak szerokie ujęcie analizowanej
problematyki przez ustawodawcę, tj. określenie, że działalność musi być
zorganizowana, ma na celu ujęcie również takich sytuacji, gdzie zorganizowanie
działalności opiera się na zapewnionych przez przedsiębiorcę narzędziach.
Oczywiste przy tym jest, że w realiach sprawy taka linia produkcyjna jak hala do
produkcji ramek należała do płatnika, który ponosił związane z tym koszty, takie jak
opłaty za energię elektryczną czy koszt materiałów w postaci listew, które nabywał
od I. . Nie ma zresztą przeszkód, by wykonywać działalność na cudzym sprzęcie.
W analizowanych uwarunkowaniach cywilnoprawnych istota tejże usługi
sprowadzać się będzie do świadczenia jej w hali produkcyjnej płatnika. T.K.
samodzielnie zakupywał natomiast sprzęt do wytwarzania ramek tj. pistolet do kleju,
klej, wkręty, rękawice, miarkę, młotek, wkrętarkę, ubranie. Rozliczał to w ramach
III USK 202/24
5
własnej działalności gospodarczej. Działalność ubezpieczonego miała ciągły
charakter i było to stałe źródło dochodu ubezpieczonego. Nastawienie na zysk nie
budzi więc wątpliwości, skoro zarabiał w ten sposób na życie. Wynagrodzenie było
ustalone na podstawie ilości wykonanych ramek, w zależności od ich rodzaju,
natomiast rozliczenia dokonywano na bieżąco, na koniec każdego miesiąca.
Sąd Apelacyjny stwierdził, że zorganizowanie działalności gospodarczej nie
musi obejmować wszystkich narzędzi, materiałów czy szeroko pojętego sprzętu
wymaganego do świadczenia przedmiotu działalności. Usługa świadczona w
ramach prowadzonej działalności może sprowadzać się nawet tylko do wykonania
samej określonej czynności. Oczywiście w takim wypadku kluczowym dla
kwalifikacji, w jakich ramach funkcjonuje ubezpieczony, będą pozostałe elementy
umowy - jak podporządkowanie, czas pracy itp., jednakże te kryteria - o czym była
mowa wyżej - nie przemawiają za zasadnością stanowiska organu rentowego.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił:
I. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 w związku z art. 13 ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych, przez uznanie, że T.K. był objęty ubezpieczeniami
społecznymi z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresach
wskazanych w zaskarżonej decyzji, nie zaś jako osoba wykonująca pracę na
podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23
kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
2) art. 8 ust. 1 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku
z art. 2 i art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
(Dz.U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.) oraz w związku z art. 3 ustawy z dnia 6 marca
2018 r. - Prawo przedsiębiorców (jednolity tekst: Dz.U. z 2023, poz. 221), przez
stwierdzenie, że T.K. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu
prowadzonej działalności gospodarczej, pomimo że z okoliczności sprawy wynika,
że podejmowane przez niego czynności nie były wykonywane jako zorganizowana
działalność zarobkowa we własnym imieniu, w sposób ciągły, na własne ryzyko
gospodarcze, zaś analiza sprawy prowadzi do wniosku, że w ustalonym stanie
faktycznym można jedynie mówić o pracy, a nie prowadzeniu działalności
gospodarczej,
III USK 202/24
6
3) art. 750 i art. 734 k.c., przez ich niezastosowanie i w konsekwencji
przyjęcie, że podejmowana przez T.K. aktywność zawodowa - praca najemna
powinna być zakwalifikowana jako prowadzenie działalności gospodarczej, pomimo
że podejmowana aktywność nie ma cech działalności gospodarczej, brak jest także
innych cech działalności gospodarczej, tj. ryzyka jej prowadzenia i faktycznego
uczestnictwa w obrocie gospodarczym; osoba samozatrudniona traci status
przedsiębiorcy w sytuacji, gdy odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat
czynności oraz ich wykonywanie ponosi zlecający, a czynności są wykonywane pod
kierownictwem oraz w miejscu wyznaczonym przez zlecającego te czynności i
dodatkowo osoba samozatrudniona nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego
z prowadzoną działalnością gospodarczą - tak jak w niniejszej sprawie;
II. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:
1) art. 382 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. art. 316 § 1 k.p.c. i art. 244 § 1 k.p.c.
oraz art. 232 k.p.c. w związku z art. 233 k.p.c., a także art. 91 ust. 5 i art. 83 ust. 1 i
ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez nieprzeprowadzenie
oceny całego materiału dowodowego sprawy, w szczególności materiałów
zgromadzonych w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego przez
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pomimo zgłoszonego zarzutu naruszenia
art. 233 k.p.c. w zakresie organizacji przedsiębiorstwa zainteresowanego, a także
wykonywania czynności pracy najemnej w strukturze przedsiębiorstwa płatnika;
działalność zainteresowanego wpisywała się w strukturę organizacyjną
przedsiębiorstwa Z. Spółka Jawna z siedzibą w Z. i brak jest faktycznego
uczestnictwa w obrocie gospodarczym przez zainteresowanego oraz prowadzenia
działalności gospodarczej na własne ryzyko - cechy działalności gospodarczej;
skoro Sąd Okręgowy dopuścił dowód z akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a
przedmiotowe wyjaśnienia znajdują się w aktach sprawy, powinny podlegać
szczegółowej ocenie w odniesieniu do cech charakterystycznych działalności
gospodarczej, zatem Sąd Apelacyjny, rozpoznając sprawę, w sposób
nieuprawniony pominął część zebranego materiału dowodowego, co zdaniem
organu pozwanego miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie
art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. - jako oczywiście uzasadnionej - z uwagi na naruszenie
III USK 202/24
7
art. 382 k.p.c. Stwierdził, że w treści uzasadnienia orzeczenia Sądu drugiej instancji
nie ma oceny zebranych przez organ pozwany, w toku postępowania
administracyjnego, dowodów w postaci zeznań ubezpieczonego, co wynika wprost
z uzasadnienia Sądu Apelacyjnego. Z protokołu przesłuchania T.K. wynika zaś, że:
1) za miejsce pracy, przygotowane materiały nic nie płacił P. ,
2) świadcząc pracę najemną, nie ponosił odpowiedzialności wobec osób
trzecich, innych firm, kontrahentów za rezultat swoich czynności,
3) funkcjonował w strukturze organizacyjnej płatnika - korzystał z hali,
materiałów płatnika składek, to płatnik składek udostępniał rysunek techniczny
otrzymany z I. a koordynator z ramienia firmy P. kontaktował się z I. zbierał zlecenia
i rozdzielał je po ludziach,
4) księgowość zainteresowanego prowadziła M.P., tj. żona odwołującego się,
będąca wspólnikiem spółki.
W ocenie skarżącego, zaskarżony wyrok w sposób oczywisty narusza art. 6
ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 w związku z art. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych, przez uznanie, że T.K. był objęty ubezpieczeniami społecznymi z
tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresach wskazanych w
zaskarżonej decyzji, nie zaś jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o
świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia; art. 8 ust. 1
pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 2 i art. 4 ustawy
z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej oraz w związku z art.
3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, przez stwierdzenie, że
T.K. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej
działalności gospodarczej, pomimo że z okoliczności sprawy wynika, że
podejmowane przez niego czynności nie były wykonywane jako zorganizowana
działalność zarobkowa we własnym imieniu, w sposób ciągły, na własne ryzyko
gospodarcze zaś analiza sprawy prowadzi do wniosku, że w ustalonym stanie
faktycznym można jedynie mówić o pracy najemnej, a nie prowadzeniu działalności
gospodarczej; art. 750 i art. 734 k.c. przez ich niezastosowanie i w konsekwencji
przyjęcie, że podejmowana przez T.K. aktywność zawodowa - praca najemna
powinna być zakwalifikowana jako prowadzenie działalności gospodarczej, pomimo
że podejmowana aktywność nie ma cech działalności gospodarczej.
III USK 202/24
8
W piśmie procesowym zatytułowanym „odpowiedź na skargę kasacyjną”,
wniesionym 17 czerwca 2024 r., Z. spółka jawna z siedzibą w Z. wniósł o wydanie
postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie
od organu rentowego na swoja rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi
nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., należy
zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika ona
zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa
polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem
lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o takie
naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984
k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z
dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 25 lutego 2008 r., I UK
339/07, LEX nr 453109, z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr
20 poz. 494, z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18,
poz. 437, z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100, wyrok
Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616).
W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że działalność gospodarcza musi
wykazywać pewne cechy, do których zalicza się: zorganizowany i zarobkowy
charakter, ciągłość i profesjonalizm. Na przykład w uchwale siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 117/91 (OSNC 1992 nr 5, poz. 65)
wskazano, że działalność gospodarczą wyróżniają pewne specyficzne właściwości,
do których należy zaliczyć: zawodowy (a więc stały) charakter; związaną z nim
powtarzalność podejmowanych działań; podporządkowanie zasadzie racjonalnego
gospodarowania oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Taki kierunek
III USK 202/24
9
zapatrywania został zaaprobowany także w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23
lutego 2005 r., III CZP 88/04 (OSNC 2006 Nr 1, poz. 5), w której stwierdzono, że
działalnością gospodarczą jest działalność wykazująca zawodowy, czyli stały,
charakter, podporządkowanie regułom zysku i opłacalności (lub zasadzie
racjonalnego gospodarowania) oraz uczestnictwo w działalności gospodarczej (w
obrocie gospodarczym). O działalności gospodarczej można zatem mówić tylko
wtedy, gdy wszystkie przesłanki, tj. zarobkowy charakter prowadzonej działalności,
jej zorganizowany charakter, ciągłość jej wykonywania są spełnione kumulatywnie
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2017 r., II UK 98/16, LEX nr
2307127 czy z dnia 13 września 2016 r., I UK 455/15, LEX nr 2122404 i powołane
tam orzeczenia, z najnowszego orzecznictwa wyroki: z dnia 27 stycznia 2021 r.,
II USKP 5/21, LEX nr 3119601; z dnia 11 lutego 2021 r., II USKP 21/21, LEX nr
3119631 i z dnia 21 kwietnia 2021 r., II USKP 43/21, OSNP 2022 nr 9, poz. 89).
W przywołanych wyżej wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2016 r.,
I UK 65/15 oraz z dnia 16 lutego 2016 r., I UK 77/15 wyjaśniono, że „pozarolnicza
działalność gospodarcza” oznacza działalność zarobkową prowadzoną we własnym
imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły. Cechy
charakterystyczne aktywności prowadzonej „we własnym imieniu” to:
1) odpowiedzialność przedsiębiorcy wobec osób trzecich za rezultat
podejmowanych w jej ramach czynności oraz ich wykonywanie,
2) samodzielne wyznaczanie miejsca i czasu wykonywania tych czynności,
3) ponoszenie ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną
działalnością.
Podkreślono także, że działalność gospodarcza może przybrać również
formę stałego wykonywania rodzajowo jednej umowy (usługi) dla innego podmiotu,
ale cechą takiej działalności powinno być nadal działanie we własnym imieniu i na
własne ryzyko (zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów sądu
Najwyższego z dnia 15 czerwca 2015 r., III UZP 2/15; LEX nr 1740331).
Sąd Najwyższy w przywołanych ostatnio wyrokach zauważył, że zgodnie z
zasadami wynikającymi z art. 20 i art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, każdy obywatel ma
swobodę w wyborze formy prowadzenia działalności zarobkowej. Może zatem,
stosownie do swojego wyboru, prowadzić ją w przewidzianej przepisami prawa
III USK 202/24
10
formie organizacyjnej - w ramach umowy cywilnoprawnej bądź działalności
gospodarczej. O zakwalifikowaniu danej działalności pod jedną ze wskazanych
wyżej form organizacyjnoprawnych nie przesądza jedynie formalny proces
legalizujący tę działalność. W przypadku działalności gospodarczej
niewystarczające jest więc zarejestrowanie tej działalności zgodnie z wymaganiami
prawnymi i dopełnienie wszelkich innych formalności związanych z obowiązkiem
podatkowym, składkowym i statystycznym, bowiem dla takiej kwalifikacji konieczne
jest również jej faktyczne wykonywanie na warunkach wyżej opisanych.
Z uwagi na przedstawione przez skarżącego okoliczności, które, jego
zdaniem, wynikają z pominiętych dowodów (przeprowadzonych w postępowaniu
administracyjnym) podnosi on, że T.K.:
1) nie płacił za miejsce pracy i przygotowane materiały firmie P.,
2) świadcząc pracę najemną, nie ponosił odpowiedzialności wobec osób
trzecich, innych firm, kontrahentów za rezultat swoich czynności,
3) funkcjonował w strukturze organizacyjnej płatnika - korzystał z hali,
materiałów płatnika składek, to płatnik składek udostępniał rysunek techniczny
otrzymany z I. a koordynator z ramienia firmy P. kontaktował się z I., zbierał
zlecenia i rozdzielał je po ludziach,
4) księgowość zainteresowanego prowadziła M.P., tj. żona odwołującego się,
będąca wspólnikiem spółki.
Przedstawione okoliczności nie zaprzeczają temu, że działalność T.K. była
prowadzona w celach zarobkowych, w sposób ciągły oraz na własny rachunek i na
własne ryzyko. Kwestionując prowadzenie działalności na własny rachunek i ryzyko,
skarżący odwołuje się do odpowiedzialności wobec firmy I., która obciążała firmę
P. . Jednakże wynikało to przecież z umowy między firmami I. i P. i dlatego
oczywista była odpowiedzialność firmy P. w wobec firmy I. za wykonanie
zobowiązania (także w tej części, w której zostało ono podzlecone osobie trzeciej –
T.K.). Natomiast T.K. był związany umową firmą P. i z przedstawionych
okoliczności (i ustaleń faktycznych) nie wynika, aby wobec niej nie ponosił
odpowiedzialności za wykonanie usługi. Podobnie to, że „S.G. kontaktował się z I.,
zbierał zlecenia” wynikało z umowy między firmami I. i P.; zlecenia te S.G.
rozdzielał między przedsiębiorców w ramach umów łączących firmę P. z
III USK 202/24
11
podwykonawcami. Zatem i ten argument nie podważa prowadzenia działalności
gospodarczej. Podobnie nie pozbawia przymiotu działalności gospodarczej
wykonywanie usługi z powierzonego materiału i nieodpłatne korzystanie z
stanowisk pracy zleceniodawcy (co zdarza się w obrocie gospodarczym, np. w
przypadku usług krawieckich), co przecież może być uwzględnione w cenie usługi.
Prowadzący działalność gospodarczą może powierzyć prowadzenie księgowości
podmiotowi zewnętrznemu (i zwykle tak czyni).
Jedyna wątpliwość może dotyczyć tylko kwestii zorganizowania działalności
prowadzonej przez T.K. . Należy mieć jednak na uwadze jej charakter i przedmiot.
Rodzaj wykonywanych usług nie wymagał szczególnej formy organizacyjnej, w tym
zorganizowania specjalistycznego miejsca pracy; wystarczyły umiejętności
przedsiębiorcy i wykonywanie usługi własnymi narzędziami oraz dopełnienie
wszystkich formalności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Długotrwała współpraca między firmami powodowała zbędność podejmowania
działań reklamowych i marketingowych. Jak się wydaje, stanowisko organu
determinowane jest tym, że T.K. współpracował z tylko jednym podmiotem, ale
współpraca z jednym kontrahentem nie zaprzecza uczestnictwu w obrocie
gospodarczym.
W konkluzji, dopełnienie wymagań formalnych związanych z prowadzeniem
działalności gospodarczej i rozliczaniem uzyskanych z niej przychodów pod
względem podatkowym jako przychodów z działalności gospodarczej, a także
posługiwanie się własnymi narzędziami i produktami przy wykonaniu usługi oraz
ciągłość (wieloletnia) wykonywania tych usług w celach zarobkowych, na własny
rachunek i własne ryzyko potwierdza prowadzenie działalności gospodarczej w
rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności
gospodarczej, obecnie art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo
przedsiębiorców.
W związku z powyższym skarżący nie wykazał, aby naruszenie art. 382 k.p.c.
miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.), a więc że
następstwa wytkniętej w skardze wadliwości postępowania były tego rodzaju (bądź
skali), że kształtowały lub współkształtowały treść zaskarżonego wyroku.
W konsekwencji zaskarżony wyrok nie narusza w sposób kwalifikowany art. 6 ust. 1
III USK 202/24
12
pkt 5, art. 12 ust. 1 w związku z art. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
orzekł jak w sentencji.
Rozpoznając wniosek odwołującego się o zasądzenie kosztów
postępowania kasacyjnego, Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, że zgodnie z
utrwalonym w orzecznictwie poglądem, sformułowanym w postanowieniu Sądu
Najwyższego z dnia 27 października 1998 r., III CKN 805/98 (OSNC 1999 nr 4,
poz. 79), za złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną adwokatowi lub radcy
prawnemu przysługuje wynagrodzenie jak za sporządzenie i wniesienie skargi.
Strona przeciwna może wnieść do sądu drugiej instancji odpowiedź na skargę
kasacyjną w terminie dwutygodniowym od doręczenia jej skargi (art. 3987 § 1
zdanie pierwsze k.p.c.). Nie stanowi odpowiedzi na skargę tak nazwane pismo
procesowe, wniesione po upływie ustawowego terminu do dokonania tej czynności
(por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 maja 2002 r., IV CKN 1071/00, OSNC
2003 nr 9, poz. 120, 14 marca 2003 r., V CKN 1733/00, LEX nr 80249, czy 7 maja
2003 r., IV CKN 113/01, LEX nr 141392). W konsekwencji, nie wywołuje ono
skutków w zakresie zawartego w nim wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym, obejmujących sporządzenie i
wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną (art. 167 k.p.c. w związku z art. 391 § 1
k.p.c. i art. 39821 k.p.c.). Ze wskazanych przyczyn nie może być uwzględniony
wniosek odwołującego się o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego
zawarty w piśmie określonym jako odpowiedź na skargę kasacyjną, które złożone
zostało po upływie terminu do podjęcia tej czynności, bo dnia 17 czerwca 2024 r.
(data stempla pocztowego), podczas gdy skargę kasacyjną doręczono mu w dniu
22 maja 2024 r.
[SOP]
[az]
III USK 202/24
13