III PSKP 45/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 kwietnia 2025 r.
SSN Ewa Stryczyńska (przewodniczący)
SSN Robert Stefanicki
SSN Agnieszka Żywicka (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa W.B.
przeciwko Z. w K.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 15 kwietnia 2025 r.,
skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie
z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt III Pa 28/22,
1. oddala skargę kasacyjną,
2. zasądza od powódki W.B. na rzecz pozwanego Z. w K., kwotę
1350 zł (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami
wynikającymi z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego.
Robert Stefanicki Ewa Stryczyńska Agnieszka Żywicka
UZASADNIENIE
III PSKP 45/24
2
Pozwem wniesionym w dniu 10 grudnia 2021 r. skierowanym przeciwko Z. w
K., W.B. wniosła o zasądzenie na jej rzecz kwoty 32.991,33 zł tytułem niewypłaconej
części wynagrodzenia za okres od 1 września 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. wraz z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Po rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w Koninie wyrokiem z dnia 29 czerwca
2022 r. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 3.199,84 zł tytułem
wynagrodzenia za okres od 1 września 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. wraz z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 114,28 zł począwszy od
dnia 3 września 2019 r. przez kolejne miesiące poczynając od 2 lub 3 dnia kolejnego
miesiąca do 2 grudnia 2021 r. W punkcie 2 wyroku oddalono powództwo, w punkcie
3 zasądzono od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2457zł tytułem kosztów procesu,
w punkcie 4 nakazano pobrać od pozwanego kwotę 148,50 zł tytułem części
nieuiszczonych kosztów sądowych, w punkcie 5 wyroku nieuiszczonymi kosztami
sądowymi w pozostałej części obciążono Skarb Państwa. Wyrokowi w punkcie 1
nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Sąd Rejonowy ustalił, co następuje:
W.B. jest zatrudniona w Z. w K. od dnia 1 września 2003 r., a jej stosunek
pracy przekształcił się w stosunek pracy na podstawie mianowania od 1 sierpnia
2009 r. Na okres od 1 września 2016 r. do 31 sierpnia 2021 r. powódce powierzono
funkcję kierownika szkolenia praktycznego u pozwanego z wysokością dodatku
funkcyjnego wynoszącego 15% wynagrodzenia zasadniczego. W trakcie
zatrudnienia powódka otrzymywała także dodatek motywacyjny, którzy był
przyznawany u pozwanego na okres 4 miesięcy. Ostatnio powódka miała przyznany
dodatek motywacyjny do dnia 31 sierpnia 2019 r.
Powódka pełni funkcję Wiceprezesa Zarządu Oddziału Z. (dalej Z.) w K. od 18
czerwca 2019 r. Począwszy od 1 września 2019 r. korzysta ze zwolnienia z
obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji
związkowej w pełnym wymiarze czasu pracy.
W związku z powyższą okolicznością, pracodawca z dniem 1 września 2019 r.
powierzył innemu pracownikowi tj. A.F. funkcje kierownika szkolenia praktycznego,
którą dotychczas zajmowała powódka i od 1 września 2019 r. zaprzestano powódce
wypłaty dodatku funkcyjnego.
III PSKP 45/24
3
W uchwale nr […] Rady Miasta K. z 27 czerwca 2018 r. w sprawie określenia
regulaminu wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w szkołach, placówkach
oświatowych i opiekuńczo-wychowawczych, dla których organem prowadzącym jest
Miasto K. określono m.in. wysokość stawek oraz szczegółowe warunki przyznawania
dodatków: motywacyjnego i funkcyjnego. W zakresie dodatku funkcyjnego w § 4 pkt
10 uchwały zaznaczono, że dodatek funkcyjny nie przysługuje od pierwszego dnia
miesiąca następującego po miesiącu, w którym nauczyciel zaprzestał pełnienia
obowiązków związanych z powierzonym stanowiskiem kierowniczym lub
sprawowaniem funkcji, a jeżeli zaprzestanie pełnienia obowiązków nastąpiło od
pierwszego dnia miesiąca - od tego dnia.
Od 1 września 2019 r. powódka otrzymywała od pozwanego składniki
wynagrodzenia w postaci wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatku za wysługę lat.
Pracodawca nie wliczał składników wynagrodzenia w postaci dodatku
motywacyjnego, dodatku funkcyjnego, dodatku za pracę w godzinach
ponadwymiarowych oraz dodatku za pracę przy projektach, o których mowa w
art. 35a Karty Nauczyciela.
W okresie od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r. powódka z tytułu
realizacji godzin ponadwymiarowych uzyskiwała miesięczne wynagrodzenie w
wysokościach: 39,81 zł (wrzesień 2018), 66,35 zł (październik 2018 r.), 53,08 zł
(listopad 2018 r.), 227,56 zł (luty 2019 r.), 325,08 zł (marzec 2019 r.), 399,38 zł
(kwiecień 2019 r.), 260,06 zł (maj 2019 r.) co daję łącznie kwotę 1371,32 zł a średnio
114,28 zł na miesiąc.
Pracodawca wyjaśniał kwestię obliczania wynagrodzenia dla powódki w
związku z jej oddelegowaniem do pracy w Z. u Państwowej Inspekcji Pracy.
W rozpatrywanej sprawie dla Sądu Rejonowego bezspornym było, że
powódka zatrudniona jest u strony pozwanej na stanowisku nauczyciela, dodatkowo
od dnia 1 września 2019 r. nieprzerwanie pełni funkcję wiceprezesa Zarządu
Oddziału Z. w K., jak i to, że korzysta ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy
na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej w pełnym
wymiarze czasu pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia stosownie do
przepisu art. 31 ust. 2 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79,
poz. 854 z późn. zm. - zwana dalej „ustawą”).
III PSKP 45/24
4
Przy tak ustalonych okolicznościach sprawy w pierwszej kolejności Sąd
pierwszej instancji odniósł się do spornej między stronami kwestii dotyczącej
rozporządzenia mającego zastosowanie w niniejszej sprawie, a którego treść
posłużyła do wyliczenia należnego powódce wynagrodzenia w związku z
obowiązkiem zwolnienia jej ze świadczenia pracy na okres kadencji w związku
zawodowym.
Sąd Rejonowy zważył, że zgodnie z art. 31 ust. 21 ustawy Rada Ministrów
określi, w drodze rozporządzenia, tryb udzielenia i korzystania ze zwolnienia od pracy,
o którym mowa w ust. 1, przysługującego osobie wykonującej pracę zarobkową,
sposób ustalenia wysokości wynagrodzenia albo świadczenia pieniężnego
przysługującego osobie w okresie zwolnienia od pracy oraz wynikających z tego
tytułu uprawnień i świadczeń, mając na względzie niwelowanie ujemnych następstw
wykonywania czynności w zarządzie zakładowej organizacji związkowej oraz
charakter stosunku łączącego osobę zwolnioną od pracy z pracodawcą, a także
zabezpieczenie potrzeb pracodawcy. Wyrażona w tym przepisie delegacja ustawowa
odsyła do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2018 r. w sprawie trybu
udzielenia i korzystania ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres
kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej przysługującego osobie
wykonującej pracę zarobkową, sposobu ustalenia wysokości wynagrodzenia albo
świadczenia pieniężnego przysługującego osobie w okresie zwolnienia od pracy oraz
wynikających z tego tytułu uprawnień i świadczeń (Dz.U. z 2018 r., poz. 2323).
Sąd rozpoznający sprawę przyznał rację stronie powodowej, że w § 5 ust. 1
rozporządzenia jest mowa o tym, że pracownikowi w okresie zwolnienia od pracy
ustala się wynagrodzenie według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu
pieniężnego za niewykorzystany przez pracownika urlop wypoczynkowy określonych
- w przepisach wydanych na podstawie art. 173 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. -
Kodeks pracy. Z kolei przepisy art. 173 k.p. odsyłają do rozporządzenia Ministra
Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu
wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz
ekwiwalentu pieniężnego za urlop z dnia 8 stycznia 1997 r. (Dz.U. Nr. 2, poz. 14 -
dalej „rozporządzenie MPiPS). Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, że to rozwiązanie ma
zastosowanie wobec osób, których stosunek pracy nie jest regulowany innymi
III PSKP 45/24
5
przepisami szczególnymi. Ustawa o związkach zawodowych ma zastosowanie do
różnych grup pracowników, wykonujących różne zawody, stąd też odesłanie
nastąpiło do przepisów ogólnych kodeksu pracy. Kodeks pracy nie jest jednak
jedynym aktem regulującym treść stosunków pracy. Stosunki pracy niektórych
kategorii pracowników są regulowane w sposób swoisty odrębnymi ustawami.
Powódka jest nauczycielem i jej stosunek pracy, a w szczególności istotna z
punktu widzenia przedmiotu sprawy kwestia dotycząca wyliczania ekwiwalentu za
urlop jest uregulowana w inny sposób, niż to wynika z Kodeksu pracy tj.
rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 26 czerwca 2001 r. w sprawie
szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za
urlop wypoczynkowy nauczycieli (Dz.U. z 2001 r. Nr 71 poz. 737 z późn. zm. - dalej
„rozporządzenie MEN”).
Dalej Sąd Rejonowy przywołał art. 5 k.p., który stanowi, że jeżeli stosunek
pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy
kodeksu stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami. Przepis ten
stanowi odzwierciedlenie zasady, że przepis szczególny uchyla działanie przepisu
ogólnego i tym samym przepisy szczególne mają pierwszeństwo przed regulacjami
z Kodeksu pracy. Te ostatnie z kolei mają rolę subsydiarną i można je stosować tam,
gdzie nie ma regulacji wynikającej z przepisów szczególnych albo gdy odrębna
regulacja nie jest w pełni wyczerpująca.
Przepisami regulującymi zasady przyznawania ekwiwalentu pieniężnego za
urlop wypoczynkowy w odniesieniu do nauczycieli są przepisy rozporządzenia MEN,
które w sposób wyczerpujący regulują tą kwestię i w tej sytuacji nie ma potrzeby
sięgania do przepisów Kodeksu pracy i tym samym rozporządzenia MPiPS.
Mając ustalony akt prawny podlegający zastosowaniu w niniejszej sprawie
kolejną kwestią rozważaną przez Sąd Rejonowy była merytoryczna ocena żądań
powódki. W.B. domagała się, aby począwszy od 1 września 2019 r. do 31 grudnia
2021 r. przy uzyskiwanemu przez nią wynagrodzeniu uwzględnić kwoty z tytułu
dodatku motywacyjnego, dodatku funkcyjnego, dodatku za pracę w godzinach
ponadwymiarowych oraz dodatku za pracę przy tzw. projektach unijnych.
W świetle rozporządzenia MEN, ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy
nauczycieli, ustala się stosując zasady obowiązujące przy obliczaniu wynagrodzenia
III PSKP 45/24
6
za urlop wypoczynkowy (§ 6 rozporządzenia). Odesłanie do kwestii związanych z
urlopem wypoczynkowym wskazuje, że pracownik w okresie zwolnienia od
świadczenia pracy powinien otrzymać takie wynagrodzenie, jakie miałoby miejsce
gdyby nie korzystał z tego zwolnienia.
Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia MEN w wynagrodzeniu za urlop
wypoczynkowy nauczyciela uwzględnia się 1) wynagrodzenie zasadnicze, 2) dodatki
za wysługę lat, motywacyjny, funkcyjny oraz za warunki pracy, 3) wynagrodzenie za
godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, 4) dodatkowe
wynagrodzenie za pracę w porze nocnej, 5) odrębne wynagrodzenie za zajęcia
dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze wykonywane w dniu wolnym od pracy, 6)
wynagrodzenie za pracę w święto, 7) jednorazowy dodatek uzupełniający, o którym
mowa w art. 30a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela.
Zgodnie natomiast z § 1 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia w
wynagrodzeniu za urlop wypoczynkowy nauczyciela nie uwzględnia się:
wynagrodzenia za czas gotowości do pracy oraz za czas niezawinionego przez
pracownika przestoju, 2) wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego oraz
wynagrodzenia za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
3)wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia
w związku z chorobą zakaźną.
Rozstrzygając kwestię zapłaty za dodatek motywacyjny czy funkcyjny Sąd
Rejonowy wskazał, ż dodatki zostały wymienione w rozporządzeniu MEN jako te,
które podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego.
Z materiału dowodowego wynika, że powódka miała je przyznawane w wysokości
określonego procenta od wynagrodzenia zasadniczego tj. 15% wynagrodzenia
zasadniczego przy dodatku funkcyjnym oraz 14% wynagrodzenia zasadniczego przy
dodatku motywacyjnym.
Sąd Rejonowy zwrócił uwagę na fakt, że wskazane składniki wynagrodzenia
uwzględnia się przy wyliczaniu ekwiwalentu za urlop w wysokości należnej w
miesiącu wykorzystywania urlopu (§ 2 ust. 1 rozporządzenia MEN).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, począwszy od dnia 1 września 2019 r.
powódka nie mogła domagać się przyznania kwoty z tytułu dodatku motywacyjnego,
albowiem został on jej przyznany wyłącznie na okres do 31 sierpnia 2019 r.
III PSKP 45/24
7
Oddelegowanie miało miejsce od dnia 1 września 2019 r. i w tym miesiącu (oraz
później) powódka nie miała już przyznawanego dodatku motywacyjnego.
Analogiczna sytuacja występuje, jak zauważył Sąd Rejonowy, jeżeli chodzi o dodatek
funkcyjny z tytułu kierownika szkolenia praktycznego. Powódka miała go przyznany
co prawda na okres do dnia 31 sierpnia 2021 r., to jednak sytuacja uległa zmianie z
chwilą oddelegowania. Od 1 września 2019 r. powódka nie pełniła już tej funkcji i
została ona przyznana od tego dnia innej osobie.
Zdaniem Sądu Rejonowego ma rację strona powodowa, że choć powódka nie
została formalnie odwołana z tej funkcji, to jednak bezspornym jest, że od 1 września
2019 r. tej funkcji już nie pełniła, a dodatkowo z uchwały Rady Miasta K. z 27 czerwca
2018 r. wynika, że jeżeli zaprzestanie pełnienia obowiązków związanych z funkcją
nastąpiło pierwszego dnia miesiąca, to ten dodatek nie należy się już od tego dnia.
Nie bez znaczenia jest także to, że w stosunkach pracy obowiązuje zasada, że nawet
w sytuacji, gdy pracodawca podejmuje wadliwe czynności związane ze stosunkiem
pracy (np. rozwiązuje umowę o pracę w sposób oczywiście bezprawny), to są one
prawnie skuteczne i powodują związany z tym skutek, o ile nie zostaną one
zakwestionowane przez pracownika w sposób przewidziany prawem (np. w drodze
odpowiedniego powództwa).
Powódka natomiast nie kwestionowała faktu że przestała być kierownikiem
szkolenia praktycznego i nie domagała się przywrócenia do pełnienia funkcji.
W odniesieniu do dodatku funkcyjnego Sąd Rejonowy zauważył, że powódki
nie dotyczyła sytuacja określona w § 5 ust. 2 rozporządzenia MEN. Przepis ten
stanowi, że w przypadku gdy okres wykonywania zadań lub zajęć uprawniających do
dodatku funkcyjnego jest krótszy niż okres roku szkolnego, wysokość dodatku
oblicza się, mnożąc otrzymywaną stawkę z tego tytułu przez liczbę miesięcy, w
których nauczyciel wykonywał zadania lub zajęcia. Uzyskaną kwotę dzieli się przez
liczbę miesięcy roku szkolnego poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu.
W przypadku powódki w ogóle nie można mówić o wykonywaniu zadań lub
zajęć związanych z funkcją uprawniającą do dodatku, albowiem od początku roku
szkolnego w 2019 r. powódka nie pełniła już funkcji.
Według Sądu Rejonowego z powodów powyższych nie można było
uwzględnić, aby wynagrodzenie powódki za okres oddelegowania do związku
III PSKP 45/24
8
zawodowego podlegało podwyższeniu o dodatek motywacyjny i funkcyjny. Inną
byłaby sytuacja, gdyby powódka miała przyznane dodatki z chwilą rozpoczęcia
oddelegowania, gdyż wówczas podlegałyby one uwzględnieniu. Taka sytuacja nie
miała jednak miejsca w odniesieniu do powódki.
Kolejną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia była kwestia zasadności
domagania się przez powódkę kwoty z tytułu pracy przy projektach, o których mowa
w art. 35a Karty Nauczyciela. Jeżeli chodzi o wynagrodzenie za godziny realizowane
w ramach programu unijnego, Sąd Rejonowy zauważył, że nie zostały one w żaden
sposób wymienione w rozporządzeniu MEN jako podlegające uwzględnieniu przy
wyliczaniu ekwiwalentu za urlop. Biorąc pod uwagę, że regulacja dotycząca
zachowania przez pracownika oddelegowanego do związku zawodowego prawa do
wynagrodzenia ma charakter szczególny, albowiem pracownik nie świadczy
wówczas pracy, to nie można rozszerzać tego prawa o te składniki wynagrodzenia,
które nie zostały wymienione w rozporządzeniu MEN. Gdyby intencją ustawodawcy
było objęcie jako składnika wynagrodzenia, który należy uwzględnić w
wynagrodzeniu za urlop wypoczynkowy nauczyciela, godziny pracy przy tzw.
projektach unijnych to dano by temu wyraz w § 1 pkt 1 rozporządzenia MEN.
Sąd Rejonowy zauważył, że godziny pracy przy projektach o których mowa w
art. 35a Karty Nauczyciela nie należy utożsamiać z godzinami ponadwymiarowymi i
w ocenie sądu stanowią one odrębny składnik wynagrodzenia nauczyciela.
Jakkolwiek art. 35a ust. 1 Karty Nauczyciela odsyła do art. 35 ust. 3 ww. ustawy, a
więc do tego jak należy wypłacać wynagrodzenie z tytułu godzin ponadwymiarowych
lub doraźnych zastępstw, to jednak wynagrodzenie za zajęcia prowadzone w ramach
projektów unijnych jest jedynie ustalane tak jak wynagrodzenie za godziny
ponadwymiarowe i za godziny doraźnych zastępstw. Nie oznacza to aby miało ono
być tak samo traktowane przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop nauczyciela jak
godziny ponadwymiarowe czy doraźnych zastępstw.
Powódka domagała się również uwzględniania w jej wynagrodzeniu składnika
w postaci realizacji godzin ponadwymiarowych. Wynagrodzenie z tego tytułu zostało
wymienione w § 1 rozporządzenia MEN jako podlegające uwzględnieniu przy
ustalaniu wynagrodzenia za urlop. Bezspornym jest, że powódka tego rodzaju godzin
nie realizowała od 1 września 2018 r., co mogłoby sugerować, że także i ten składnik
III PSKP 45/24
9
wynagrodzenia nie powinien zostać uwzględniony w wynagrodzeniu powódki.
Jednak nie jest to stanowisko prawidłowe, albowiem rozporządzenie MEN zawiera
szczególną dla godzin ponadwymiarowych i doraźnych zastępstw regulację
dotyczącą tego, w jaki sposób należy je uwzględniać w wynagrodzeniu urlopowym.
Zgodnie z § 4 rozporządzenia MEN wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i
godziny doraźnych zastępstw oblicza się mnożąc przeciętną miesięczną liczbę
godzin z okresu miesięcy danego roku szkolnego poprzedzających miesiąc
rozpoczęcia urlopu, a jeżeli okres zatrudnienia jest krótszy od roku szkolnego — z
tego okresu, przez godzinową stawkę wynagrodzenia przysługującą w miesiącu
wykorzystywania urlopu.
Sąd Rejonowy uznaje, że interpretacja tego przepisu powinna polegać na tym,
że w sytuacji powódki należy uwzględnić te godziny ponadwymiarowe, które były
realizowane w roku szkolnym poprzedzającym jej wybór do organizacji związkowej,
a zatem w roku szkolnym 2018/2019. Identyczne stanowisko zostało zawarte w
wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 9 maja 2013 r. (VII Pa 108/13) oraz w
wyrokach Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Śródmieście we Wrocławiu z 18 grudnia
2013 r. (IV P 943/13) oraz wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 10 kwietnia
2014 r. (VII P 79/14). Sąd Rejonowy w Koninie podzielił również zawarte w tym
ostatnim orzeczeniu stanowisko, że w przypadku ponownego wyboru do pełnienia
funkcji związkowej, bezpośrednio po zakończeniu poprzedniej kadencji w okresie
której pracownik korzystał ze zwolnienia od pracy (a tym samym nie miał możliwości
realizowania godzin ponadwymiarowych i godzin doraźnych zastępstw) należy
uwzględniać w/w godziny z okresu roku szkolnego poprzedzającego wybór na
pierwszą kadencję.
Kierując się powyższym za uzasadnione należało przyjąć, aby w
wynagrodzeniu dla powódki w związku z oddelegowaniem do związku zawodowego
uwzględnić godziny ponadwymiarowe za okres od września 2018 r. do końca
sierpnia 2019 r. i ich średnia miesięczna wysokość wynosiła 114,28 zł. Przemnażając
tą wartość przez okres 28 miesięcy (od 1 września 2019 r. do 31 grudnia 2021 r.)
daje to łączną kwotę 3.199,84 zł i taka też kwota podlegała zasądzeniu.
III PSKP 45/24
10
Roszczenie dotyczące wypłaty dodatku motywacyjnego, funkcyjnego oraz za
godziny pracy przy projektach unijnych podlegały oddaleniu, o czym orzeczono jak
w punkcie 2 wyroku.
Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka i pozwana.
Sąd Okręgowy w Koninie wyrokiem z 13 stycznia 2023 r. w pkt I. oddalił
apelację wniesioną przez powódkę W.B. od wyroku Sądu Rejonowego w Koninie z
29 czerwca 2022 r.; w pkt II. zasądził od powódki W.B. na rzecz pozwanego Z. w K.
kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji
odwoławczej.
Sąd Okręgowy uznał, że obie apelacje jako niezasadne podlegały oddaleniu.
Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia, nie naruszając przepisów prawa
materialnego ani procesowego i wydał prawidłowe orzeczenie, które należycie
uzasadnił. Wobec powyższego Sąd Okręgowy przyjął za własne zarówno ustalenia
faktyczne jak i prawne.
Zarzuty stron dotyczyły błędnej interpretacji przepisów rozporządzenia
Ministra Edukacji Narodowej z 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad
ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy
nauczyciela (Dz.U z 2020 r., poz. 1455).
Sąd Okręgowy podkreślił, że powódka jest nauczycielem dyplomowanym,
podlegającym przepisom Karty Nauczyciela. Nie można więc stosować do
rozpoznania niniejszej sprawy przepisów kodeksu pracy. Zgodnie z art. 5 k.p.,
Kodeks pracy obowiązuje w stosunku do wszystkich pracowników, bez wyjątku,
niemniej czyni to dwojako, a mianowicie albo obowiązuje w pełni bezpośrednio, co
ma miejsce w większości przypadków, albo pośrednio w sposób pomocniczy w tych
przypadkach, w których warunki pracy danej grupy pracowników są regulowane
odrębną ustawą. Ustawy te stanowią regulację szczególną w stosunku do przepisów
kodeksu pracy. Wówczas obowiązują postanowienia takiej ustawy szczególnej, a
kodeks pracy znajduje zastosowanie jedynie w sprawach nieuregulowanych ustawą
szczególną.
Właściwie Sąd Rejonowy zastosował i zinterpretował § 4 Rozporządzenia
Ministra Edukacji Narodowej z 26 czerwca 2001r. Obowiązek taki wynikał wprost z
art. 67 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2019 r.,
III PSKP 45/24
11
poz. 2215). Przy obliczaniu wynagrodzenia z tytułu zwolnienia od pracy w związku z
pełnieniem funkcji związkowej należy uwzględnić godziny ponadwymiarowe i
godziny doraźnych zastępstw, które były realizowane przez nauczyciela w roku
szkolnym poprzedzającym wybór do zarządu zakładowej organizacji związkowej tj.
roku szkolnym 2018/2029.
Pracodawca udzielając pracownikowi zwolnienia od pracy z tytułu pełnienia
funkcji w zarządzie organizacji związkowej, jeśli zwolnienie udzielane jest z
zachowaniem prawa do wynagrodzenia, jest zobowiązany ustalić mu wysokość
wynagrodzenia za czas zwolnienia.
Sąd Okręgowy podkreślił, że w przypadku nauczycieli aktem właściwym do
obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy będzie cytowane
rozporządzenie. Istotnym dla udzielenia odpowiedzi na pytanie jest przepis § 4,
zgodnie z którym wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych
zastępstw oblicza się, mnożąc przeciętną miesięczną liczbę godzin z okresu
miesięcy danego roku szkolnego poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. Z ww.
przepisu wynika jednoznacznie, że w wynagrodzeniu należy uwzględnić jedynie te
godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, które były realizowane
przez nauczyciela w roku szkolnym poprzedzającym wybór do zarządu zakładowej
organizacji związkowej. Wysokość dodatku za godziny ponadwymiarowe została
prawidłowo ustalona przez Sąd Rejonowy.
W opinii Sądu Okręgowego trafnie również Sąd Rejonowy rozstrzygnął
sprawę w zakresie pominięcia pozostałych składników wynagrodzenia powódki, tj.
dodatku funkcyjnego, motywacyjnego, wynagrodzenia za zajęcia prowadzone w
ramach programów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii
Europejskiej. Dodatki: funkcyjny i motywacyjny można byłoby uwzględnić tylko
wówczas, gdyby powódka otrzymała je w miesiącu oddelegowania do pracy w
związku zawodowym. Wynika to wprost z treści § 2 cyt. rozporządzenia. Natomiast
wynagrodzenie za pracę przy projektach stanowi odrębny składnik wynagrodzenia
nauczyciela, nie wymieniony w § 1 rozporządzenia, zatem nie można uwzględnić go
w obliczaniu ekwiwalentu za urlop nauczyciela.
W.B. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w
Koninie, z dnia 13 stycznia 2023 r., w części, w jakiej Sąd drugiej instancji oddalił
III PSKP 45/24
12
apelację powódki; zaskarżonemu wyrokowi zarzucając naruszenie prawa
materialnego, tj.:
1. art. 1 Konwencji nr […] Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej
stosowania zasad prawa organizowania się i rokowań zbiorowych, przyjętej w
Genewie dnia 1 lipca 1949 r. poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie,
że do zasądzonego na rzecz powódki wynagrodzenia - pomimo jej oddelegowania
do pełnienia funkcji związkowych - nie można było wliczyć dodatku motywacyjnego,
dodatku funkcyjnego oraz kwoty z tytułu pracy przy projektach, o których mowa w
art. 35a Karty Nauczyciela, podczas gdy art. 1 ww. Konwencji stanowi o należytej
ochronie pracownika przed wszelkimi aktami dyskryminacji, dążącymi do naruszenia
wolności związkowej w dziedzinie pracy, co oznacza obowiązek dokonywania takiej
interpretacji przepisów prawa krajowego, w myśl której, interesy osób pełniących
funkcje w związku zawodowym muszą być zabezpieczone przed ingerencją
pracodawcy i realizowane w sposób wolny od dyskryminacji w zakresie wysokości
wynagrodzenia za pracę;
2. art. 11 Konwencji Nr […] Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej
wolności związkowej i ochrony praw związkowych, przyjętej w San Francisco 9 lipca
1948 r. - poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że do
zasądzonego na rzecz powódki wynagrodzenia - pomimo jej oddelegowania do
pełnienia funkcji związkowych - nie można było wliczyć dodatku motywacyjnego,
dodatku funkcyjnego oraz kwoty z tytułu pracy przy projektach, o których mowa w
art. 35a Karty Nauczyciela, podczas gdy art. 11 ww. Konwencji odwołuje się do
zobowiązania się przez każdego Członka Międzynarodowej Organizacji Pracy
(Rzeczpospolita Polska jest jej członkiem od 1919 r.) do zastosowania wszelkich
koniecznych i właściwych środków w celu zapewnienia pracownikom i pracodawcom
swobodnego wykonywania praw związkowych, co oznacza niedopuszczalność
przyjęcia takiej interpretacji przepisów prawa krajowego, która ograniczałaby
swobodne wykonywanie praw związkowych oraz usprawiedliwiałaby stawianie w
gorszej pozycji osobę podejmującą aktywność związkową;
3. art. 5 k.p. w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia
26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz
ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli, poprzez ich
III PSKP 45/24
13
niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd
drugiej instancji (a także przez Sąd pierwszej instancji), że to właśnie § 4 ww.
rozporządzenia, jako lex specialis, stanowi podstawę prawną do wyliczenia
wynagrodzenia działaczki związkowej w czasie zwolnienia z obowiązku świadczenia
pracy, podczas gdy przepisem szczególnym który - na podstawie art. 5 k.p. -
powinien znaleźć zastosowanie w zaskarżonym orzeczeniu był § 5 rozporządzenia
Rady Ministrów z 27 listopada 2018 r. w sprawie trybu udzielenia i korzystania ze
zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej
organizacji związkowej przysługującego osobie wykonującej pracę zarobkową,
sposobu ustalenia wysokości wynagrodzenia albo świadczenia pieniężnego
przysługującego osobie w okresie zwolnienia od pracy oraz wynikających z tego
tytułu uprawnień i świadczeń;
4. § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 listopada 2018 r. w sprawie
trybu udzielenia i korzystania ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres
kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej przysługującego osobie
wykonującej pracę zarobkową, sposobu ustalenia wysokości wynagrodzenia albo
świadczenia pieniężnego przysługującego osobie w okresie zwolnienia od pracy oraz
wynikających z tego tytułu uprawnień i świadczeń w zw. z art. 5 k.p. w zw. art. 173
k.p., poprzez bezpodstawne przyjęcie w zaskarżonym orzeczeniu, iż przepis § 5
ust. 1 ww. rozporządzenia nie ma zastosowania do wyliczenia wynagrodzenia
powódki, pomimo, że zgodnie z tym przepisem pracownikowi w okresie zwolnienia
od pracy ustala się wynagrodzenie według zasad obowiązujących przy obliczaniu
ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez pracownika urlop wypoczynkowy,
określony w art. 173 k.p., zaś wedle delegacji ustawowej, przepisem właściwym do
wyliczenia wynagrodzenia pracownika oddelegowanego do funkcji związkowych jest
§ 6 ww. rozporządzenia z 1997 r.;
5. § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2001 r.
w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu
pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli poprzez jego bezpodstawne
zastosowanie i przyjęcie przez Sąd drugiej instancji, iż powołana norma stanowi
podstawę prawną wyliczenia wynagrodzenia nauczyciela zwolnionego z obowiązku
świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej
III PSKP 45/24
14
i w konsekwencji błędne przyjęcie, że do zasądzonego na rzecz powódki
wynagrodzenia - pomimo jej zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na czas
pełnienia funkcji związkowych - nie można było wliczyć dodatku motywacyjnego,
dodatku funkcyjnego oraz kwoty z tytułu pracy przy projektach, o których mowa w
art. 35a Karty Nauczyciela;
6. § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w
sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i
wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop w
zw. z art. 5 k.p. oraz w zw. z art. 173 k.p., poprzez niezastosowanie normy § 6 ww.
rozporządzenia, jako podstawy prawnej wyliczenia wynagrodzenia należnego
powódce, będącej osobą zwolnioną z obowiązku świadczenia pracy na okres
kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej i w konsekwencji błędne
przyjęcie, że do zasądzonego na rzecz powódki wynagrodzenia - pomimo jej
oddelegowania do pełnienia funkcji związkowych - nie można było wliczyć dodatku
motywacyjnego, dodatku funkcyjnego oraz kwoty z tytułu pracy przy projektach, o
których mowa w art. 35a Karty Nauczyciela.
Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Koninie z 13
stycznia 2023r., w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty, tj. uwzględnienie
powództwa sformułowanego w pozwie wniesionym w dniu 10 grudnia 2021 r.; z
ostrożności procesowej, tj. gdyby Wysoki Sąd uznał, iż nie zachodzą podstawy do
orzeczenia co do istoty sprawy, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu
Okręgowego w Koninie w zaskarżonej części oraz o uchylenie poprzedzającego go
wyroku Sądu Rejonowego w Koninie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji
do ponownego rozpoznania. Nadto skarżąca wniosła o zasądzenie od pozwanego
na rzecz powódki kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne, dlatego
skarga została oddalona.
III PSKP 45/24
15
Zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w
granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw kasacyjnych, a z urzędu bierze pod
uwagę jedynie nieważność postępowania. Zakres dopuszczalnej kognicji wyznacza
strona skarżąca, która na mocy art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. powinna przedstawić
podstawy kasacyjne, natomiast granice tych podstaw wyznaczają zarzuty naruszenia
wskazanych przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie, wobec braku oparcia
skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia przepisów postępowania, zakres kognicji
Sądu Najwyższego wytyczyły zarzuty podniesione tylko w ramach kasacyjnej
podstawy naruszenia prawa materialnego. Jednocześnie wskazane podstawy
oznaczają, że Sąd Najwyższy z mocy art. 39813 § 2 k.p.c. jest związany poczynionymi
w toku procesu ustaleniami faktycznymi i granicami zaskarżenia.
Zarzuty sformułowane w rozpoznawanej sprawie sprowadzają się do
błędnego zastosowania norm prawa materialnego przez sądy obu instancji tj.
rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie
szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania
wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U.
1997.2.14), oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca
2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu
pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli (Dz.U. z 2020 r., poz. 1455) do
sposobu ustalenia wynagrodzenia pracownika- nauczyciela zwolnionego z
obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji
związkowej w pełnym wymiarze pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia na
czas sprawowania tej funkcji (wiceprezesa Zarządu Oddziału Z. w K.).
Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do ustalenia, który z
wymienionych aktów prawnych znajduje pierwszeństwo do sposobu ustalenia
wynagrodzenia nauczyciela oddelegowanego do pełnienia członka zarządu związku
zawodowego. Innymi słowy, problem niniejszej skargi kasacyjnej ogniskuje wokół
normy art. 5 k.p., który z wyżej wymienionych aktów normatywnych ma charakter
ogólny a który szczególny (odrębny), mając na uwadze sposób zorganizowania
systemu prawnego w tym przede wszystkim reguły posługiwania się przepisami
ogólnymi i szczególnymi, a w dalszej kolejności prawidłowość zastosowania tychże
przepisów przez sądy meriti w niniejszej sprawie.
III PSKP 45/24
16
Analizę zarzutów kasacyjnych należy rozpocząć od przypomnienia, że
zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z
2025 r., poz. 440) - dalej u.z.z., pracownikowi przysługuje zwolnienie z obowiązku
świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej.
Osobie wykonującej pracę zarobkową w okresie zwolnienia od pracy, o którym mowa
w ust. 1, przysługują:1) uprawnienia lub świadczenia osoby wykonującej pracę
zarobkową; 2) prawo do wynagrodzenia lub świadczenia pieniężnego, o ile zarząd
zakładowej organizacji związkowej wystąpił z takim wnioskiem. Z wnioskiem o
zwolnienie występuje do pracodawcy dana organizacja związkowa. Na podstawie § 5
ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 listopada 2018 r. w sprawie trybu
udzielenia i korzystania ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres
kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej przysługującego osobie
wykonującej pracę zarobkową, sposobu ustalenia wysokości wynagrodzenia albo
świadczenia pieniężnego przysługującego osobie w okresie zwolnienia od pracy oraz
wynikających z tego tytułu uprawnień i świadczeń – w okresie zwolnienia z
obowiązku świadczenia pracy, wynagrodzenie ustala się na zasadach
obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop
wypoczynkowy określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 173 ustawy z
dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Przy ustalaniu tego wynagrodzenia
dodatkowe wynagrodzenie za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia,
szczególnie uciążliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych uwzględnia się, jeżeli w
okresie zwolnienia od pracy nie ustaje dotychczasowe narażenie pracownika na
oddziaływanie takich warunków. Z kolei art. 173 k.p. stanowi, że Minister Pracy i
Polityki Socjalnej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady udzielania
urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz
ekwiwalentu pieniężnego za urlop. Na podstawie delegacji z art. 173 k.p. zasady te
reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w
sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i
wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop
(Dz.U. z 1997 r. Nr 2, poz.14). Szczegółowe zasady ustalania wynagrodzenia i
ekwiwalentu pieniężnego nauczycieli reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji
Narodowej z dnia 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania
III PSKP 45/24
17
wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli
(Dz.U. z 2020 r., poz. 1455).
Przechodząc do odpowiedzi na zarzuty kasacyjne podkreślenia wymaga, że
ocena prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego przez sądy
meriti determinowana jest faktem, iż skarżąca jest nauczycielem dyplomowanym
zatrudnionym u pozwanego na podstawie umowy o pracę oddelegowanym do pracy
w Zarządzie Oddziału Z., a stosownie do przepisu art. 31 ust. 2 pkt 2 ustawy o
związkach zawodowych powódce przysługiwało wynagrodzenie za czas zwolnienia
z obowiązku świadczenia pracy u pozwanego. Zatem zgodnie z dyspozycją zawartą
w art. 5 k.p. stosunek pracy tej kategorii pracowników reguluje ustawa z dnia 26
stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2024 r., poz. 986) a w konsekwencji
również rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2001 r. w
sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu
pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli. Dopiero w zakresie
nieuregulowanym tymi przepisami stosuje się przepisy kodeksu pracy i akty
wykonawcze wydane na podstawie odesłań zawartych w kodeksie pracy czyli np. na
podstawie delegacji z art. 173 przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki
Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu
wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz
ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. 1997.2.14), które jest aktem ogólnym
wobec rozporządzenia MEN.
Skarżąca mimo oddelegowania do pełnienia funkcji związkowych, nadal
pozostaje zatrudniona na stanowisku nauczyciela u pozwanego zatem zastosowanie
znajdują przepisy pragmatyki tej grupy zawodowej. Sytuacji tej nie zmienia fakt, że
świadczy pracę ale innego rodzaju więc okres jej zwolnienia jest czasem
przepracowanym. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie prowadzi do
wniosku i tezy, jaką stawia powódka. Nie jest bowiem nieprawdą, że powódka nie
świadczyła pracy na stanowisku nauczyciela, bo od niej została zwolniona i dlatego
powstał problem ustalenia jej wynagrodzenia w sposób quasi zastępczy. Jak też z
kolei Sąd Okręgowy nie kwestionuje, że powódka realnie świadczy pracę na
stanowisku związkowym, na które została oddelegowana.
III PSKP 45/24
18
Nie ma racji Skarżąca, jakoby ustawa o związkach zawodowych była aktem
szczególnym do Karty Nauczyciela, która jest aktem szczególnym do Kodeksu Pracy.
Są one pozbawione logiki i sprzeczne z rzeczywistym układem aktów prawnych w
polskim systemie prawnym. Należy bowiem zgodzić się z pozwaną, że do związków
zawodowych nie należą tylko nauczyciele. Tym samym ustawa o związkach
zawodowych nie może stanowić lex specialis do Karty Nauczyciela. Jest to bowiem
ustawa regulująca inną kwestię: możliwość tworzenia organizacji przez pracowników
w celu ochrony swoich interesów. Trudno zatem uznać, aby ustawa o związkach
zawodowych stanowiła lex specialis do Karty Nauczyciela czy Kodeksu Pracy.
Przedmiot regulacji zawarty w ustawie o związkach zawodowych jest bowiem
odmienny od przedmiotu Karty Nauczyciela czy Kodeksu Pracy, które normują
warunki zatrudniania pracowników. Kodeks pracy i ustawa o związkach zawodowych
w systemie prawnym występują w relacji poziomej, a nie pionowej (jak Kodeks Pracy
z Kartą Nauczyciela).
Chybiony jest zatem zarzut jakoby doszło do naruszenia § 5 ust. 1
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2018 r. w sprawie trybu
udzielenia i korzystania ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres
kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej przysługującego osobie
wykonującej pracę zarobkową, sposobu ustalenia wysokości wynagrodzenia albo
świadczenia pieniężnego przysługującego osobie w okresie zwolnienia od pracy oraz
wynikających z tego tytułu uprawnień i świadczeń. Przepis ten odsyła bowiem do
art. 173 k.p., niemniej jednak Sądy meriti dokonały prawidłowej wykładni tego
przepisu uwzględniając treść art. 5 k.p., co przemawia za stosowaniem do
nauczycieli oddelegowanych do prac związkowych rozporządzenia Ministra Edukacji
Narodowej z dnia 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania
wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli.
W treści uzasadnień obu wyroków słusznie wskazano, że regulacja art. 5 k.p.
„stanowi odzwierciedlenie zasady, że przepis szczególny uchyla działanie przepisu
ogólnego i tym samym przepisy szczególne mają pierwszeństwo przed regulacjami
z Kodeksu pracy. Te ostatnie z kolei mają rolę subsydiarną i można je stosować tam
gdzie nie ma regulacji wynikającej z przepisów szczególnych albo gdy odrębna
regulacja nie jest w pełni wyczerpująca”.
III PSKP 45/24
19
Ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy nauczycieli ustala się, stosując
zasady obowiązujące przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy.
Oznacza to, że składniki wynagrodzenia określone w stawkach miesięcznych w stałej
wysokości oraz składniki wynagrodzenia określone procentowo od tych stawek
uwzględnia się w wysokości należnej w miesiącu wykorzystywania urlopu,(§ 6 ust. 1
w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia MEN). Z kolei wynagrodzenie za godziny
ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw oblicza się, mnożąc przeciętną
miesięczną liczbę godzin z okresu miesięcy danego roku szkolnego poprzedzających
miesiąc rozpoczęcia urlopu, a jeżeli okres zatrudnienia jest krótszy od roku szkolnego
- z tego okresu, przez godzinową stawkę wynagrodzenia przysługującą w miesiącu
wykorzystywania urlopu (§ 4 rozporządzenia MEN).
Nie jest zasadny zarzut niezastosowania § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i
Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania
urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz
ekwiwalentu pieniężnego za urlop, który wymienia składniki wynagrodzenia
nieuwzględniane w wynagrodzeniu naliczanym za czas oddelegowania do pracy
związkowej. Z uwagi na fakt, że rozporządzenie to ma charakter ogólny w stosunku
do rozporządzenia MEN, (o czym była mowa wyżej) bo dotyczy wszystkich
pracowników, wobec których nie wprowadzono regulacji szczególnych, nie wymienia
ono składników wynagrodzenia z wszystkich możliwych stosunków pracy. Tym
samym przy próbie zastosowania rozporządzenia MPIPS powstałaby wątpliwość,
pod który punkt § 6 zakwalifikować każdy z dodatków, którego dochodzi skarżąca.
W rozpoznawanej sprawie w świetle ustalonego stanu faktycznego sądy
dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego i ustaliły wysokość
wynagrodzenia skarżącej na czas oddelegowania do pełnienia funkcji w zarządzie
związku zawodowego. Sąd drugiej instancji obszernie w uzasadnieniu wyroku
wskazał w jakim zakresie i jakie przepisy winny mieć zastosowanie w analizowanej
sytuacji powódki (vide: uzasadnienie zaskarżonego wyroku).
Nie potwierdziły się również zarzuty naruszenia art. 1 Konwencji nr 98
Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej stosowania zasad prawa
organizowania się i rokowań zbiorowych, przyjętej w Genewie dnia 1 lipca 1949 r. i
art. 11 Konwencji Nr […] Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej wolności
III PSKP 45/24
20
związkowej i ochrony praw związkowych, przyjętej w San Francisco 9 lipca 1948 r.
Sąd Najwyższy nie dostrzega aby zastosowanie przepisów rozporządzenia MEN do
sposobu ustalenia wynagrodzenia nauczyciela oddelegowanego do pełnienia funkcji
w zarządzie organizacji związkowej stanowiło przejaw dyskryminacji i prowadziło do
naruszenia wolności związkowej w dziedzinie pracy oraz jakoby niewliczenie
dodatku motywacyjnego, dodatku funkcyjnego oraz kwoty z tytułu pracy przy
projektach, o których mowa w art. 35a Karty Nauczyciela, ograniczało swobodne
wykonywanie praw związkowych oraz stawiało osobę podejmującą aktywność
związkową w gorszej pozycji do innych pracowników. Z ustalonego stanu
faktycznego nie wynika jakikolwiek akt dyskryminacji powódki z powodu jej
aktywności związkowej. Brak jest związku przyczynowo – skutkowego między
zmianą wynagrodzenia skarżącej a sprawowaną przez nią funkcją w związku
zawodowym. Nieuwzględnienie dodatków, których zasądzenia domagała się
powódka, nie wynikało z faktu pełnienia funkcji związkowej, a z treści rozporządzenia
MEN. Jak wskazał pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną, taki sposób
naliczania wynagrodzenia w czasie urlopu, (czy wynagrodzenia liczonego jak
ekwiwalent za urlop) praktykowany jest od lat w placówce pozwanego, wobec
wszystkich innych pracowników pozwanego zespołu szkół. Należy zatem zauważyć,
że ustalenie wynagrodzenia nauczyciela-działacza związkowego, w sposób jak
oczekuje skarżąca, powodowałoby jego uprzywilejowaną pozycję wobec innych
nauczycieli nie prowadzących aktywności związkowej.
Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że
działalność związkowa nie może być pretekstem do nieuzasadnionego
uprzywilejowania pracownika w sferach niedotyczących sprawowanych przez niego
funkcji, a przeciwny sposób myślenia o ochronie trwałości stosunku pracy działaczy
związkowych byłby dyskryminujący dla pracowników, którzy nie są członkami
związku zawodowego albo nie sprawują w nim żadnej funkcji.(zob. wyroki Sądu
Najwyższego: z 4 marca 2021 r., II PSKP 14/21, LEX nr 3177700; 26 listopada
2003 r., I PKN 616/02, Prawo Pracy 2004 nr 6; 11 września 2001 r., I PKN 619/00,
OSNP 2003 nr 16, poz. 376).
Kierując się przedstawionymi argumentami, na podstawie art. 39814 k.p.c.
orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.
III PSKP 45/24
21
[SOP]
M.G.
