III PSK 10/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 września 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z powództwa K. T.
przeciwko S. sp. z. o. o. w S.
o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 17
września 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu
z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt III APa 3/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.025 zł (dwa
tysiące dwadzieścia pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 8 sierpnia 2024 r., III APa 3/23, w sprawie z powództwa K. T. przeciwko
S. sp. z o. o. w S. o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, oddalił
apelację strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 23 grudnia
2022 r., VII P 6/17, którym to zasądzono na rzecz powoda łączną kwotę 151.225,01
III PSK 10/25
2
zł tytułem wynagrodzenia i dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych za okres
od marca 2014 r. do lutego 2017 r. wraz z odsetkami i oddalono powództwo w
pozostałym zakresie.
Strona pozwana wniosła do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną
zaskarżając ten wyrok w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazano, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne: 1/ czy
pracownik może samodzielnie, bez upewnienia się co do wiedzy i zgody
pracodawcy, stwierdzać zaistnienie „szczególnej potrzeby pracodawcy” w myśl art.
151 § 1 pkt 2 k.p. i wykonywać pracę w dowolnie przez siebie wybranych godzinach
nadliczbowych, jeżeli jest pracownikiem zarządzającym zakładem pracy lub
kierownikiem wyodrębnionej komórki organizacyjnej w rozumieniu art. 1514 § 1 k.p.,
i pracę w godzinach nadliczbowych uzasadnia wadliwym zorganizowaniem swojego
czasu pracy przez pracodawcę, bez rzeczywistego zakomunikowania pracodawcy,
że występują jakiekolwiek nieprawidłowości związane z organizacją pracy przez
pracodawcę?, 2/ czy wobec regulaminowego obowiązku pracownika dotyczącego
zgłaszania pracodawcy konieczności pracy w godzinach nadliczbowych możliwe
jest stosowanie przez sąd konstrukcji tzw. milczącej zgody przy stwierdzonej
permanentnej pracy pracownika zarządzającego w godzinach nadliczbowych?, 3/
czy roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, z którym
występuje pracownik na podstawie art. 1511 § 1 pkt 2 k.p., który wbrew
obowiązkowi wynikającemu z regulaminu zakładu pracy, nie zgłaszał pracodawcy
konieczności pracy w godzinach nadliczbowych i wykonywał taką pracę
permanentnie, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a w
konsekwencji nie zasługuję na ochronę praw podmiotowych na mocy art. 8 k.p.,
uwzględniając, iż pracownik jest pracownikiem zarządzającym zakładem pracy lub
kierownikiem wyodrębnionej komórki organizacyjnej w rozumieniu art. 1514 § 1
k.p.?
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu w całości i wydanie wyroku co do istoty sprawy, poprzez oddalenie
powództwa w całości, ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz z pozostawieniem temu
Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach procesu z uwzględnieniem kosztów
III PSK 10/25
3
dotychczasowego postępowania. Nadto wniósł o zasądzenie od powoda na rzecz
pozwanej kosztów postępowania powstałych na skutek wniesienia skargi
kasacyjnej, w tym także kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W związku z
tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że
zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie,
a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc
pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi
przez Sąd Najwyższy.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest
trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w
zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 21 czerwca 2022 r., II USK 549/21, LEX nr
3453130; z 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr 2135552; z 21 czerwca
2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia 2015 r., I PK 71/15, LEX nr
2021944).
III PSK 10/25
4
W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi
kasacyjnej został oparty na przesłance z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., ale skarżący nie
zdołał wykazać występowania tej przesłanki.
W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego
przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt
1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi
kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne
polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem konkretnego
przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje oraz wskazaniu
argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym
także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten
powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu
Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06). Analogicznie należy traktować
wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą
kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie
prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności
mieszczące się w stanie faktycznym i prawnym sprawy wynikającym z dokonanych
przez sąd ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III
CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak,
aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie takiej odpowiedzi, która nie
sprowadza się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(postanowienia Sądu Najwyższego z: 15 października 2002 r., III CZP 66/02, 22
października 2002 r., III CZP 64/02, 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, 22 maja
2012 r., III SK 46/11) i pozostaje w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza,
że sformułowane zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej
sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z: 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, 22
listopada 2007 r., I CSK 326/07), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego
rzeczywiście istotne czy poważne wątpliwości.
Odnosząc się do przedstawionych w niniejszej sprawie zagadnień należy
zauważyć, że nie mają one cech istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art.
III PSK 10/25
5
3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości,
przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia, nie może bowiem
sprowadzać się do pytania o sposób rozstrzygnięcia sprawy, a tak należy
zinterpretować pytania zadane w skardze przez stronę skarżącą.
Praca powoda w godzinach nadliczbowych nie miała charakteru
sporadycznego, incydentalnego, a była pracą stałą, w znacznym czasie
przekraczającą wymiar czasu pracy. Powód świadczył na rzecz pozwanej pracę
realizując zadania określone w zakresie powierzonych mu obowiązków. Stała,
regularna w znacznym wymiarze praca w godzinach nadliczbowych musi być w
tych warunkach uznana za wymuszoną organizacją pracy u pozwanej i
powierzeniem powodowi do wykonania obowiązków, których realizacja w 8-
godzinnym czasie pracy była niemożliwa do wykonania.
Zdaniem Sądu Najwyższego, zawarta we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania argumentacja, mająca przekonać o zasadności skargi,
w istocie stanowiła próbę podważenia przeprowadzonej przez Sąd drugiej instancji
oceny materiału dowodowego oraz dokonanych na jego podstawie ustaleń
faktycznych. Dokonana przez Sąd odwoławczy ocena okoliczności faktycznych i
związana z tym wykładnia (wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku)
mieszczą się w granicach uznania sędziowskiego. Podnoszone przez skarżącą
argumenty stanowią zatem polemikę z oceną dowodów i wynikającymi z niej
ustaleniami faktycznymi. Zgodnie zaś z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c.,
podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub
oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy jako sąd
kasacyjny, nie zajmuje się oceną materiału dowodowego, nie ma również
kompetencji do kontrolowania prawidłowości oceny dowodów dokonanej przez sąd
drugiej instancji według kryteriów opisanych w art. 233 § 1 k.p.c. (wyrok Sądu
Najwyższego z 4 lipca 2013 r., II UK 403/12, LEX nr 1350309).
Na marginesie dodać należy, że Sąd Najwyższy w wyroku z 20 lutego 2020 r.
w sprawie o sygn. I PK 247/18 uznał, że z art. 1514 k.p. wynika zakaz stosowania
przez pracodawców takich rozwiązań organizacyjnych, które w samym swoim
założeniu rodzą konieczność wykonywania pracy stale w godzinach nadliczbowych
III PSK 10/25
6
przez pracowników zajmujących kierownicze stanowiska. Praca takich
pracowników w godzinach nadliczbowych dopuszczalna jest tylko wyjątkowo, "w
razie konieczności". Pracodawca nie może więc ustalić pracownikowi zakresu
obowiązków, który nie może zostać wykonany w normalnych godzinach pracy. Nie
jest zatem możliwe stosowanie takich rozwiązań organizacyjnych, które z założenia
wymagałyby stałego wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych. Osoby
zatrudnione na stanowiskach kierowniczych nie mogą być pozbawione prawa do
wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, jeżeli wadliwa organizacja
pracy wymusza systematyczne przekraczanie norm czasu pracy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach
postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.,
[a.ł]
