PrawMi

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 151.

Aktualizacja: 30 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie:

1)konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;

2)szczególnych potrzeb pracodawcy.

§ 2.Przepisu § 1 pkt 2 nie stosuje się do pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia.

§ 21.Nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych czas odpracowania zwolnienia od pracy, udzielonego pracownikowi, na jego wniosek złożony w postaci papierowej lub elektronicznej, w celu załatwienia spraw osobistych. Odpracowanie zwolnienia od pracy nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku, o którym mowa w art. 132 i 133.

§ 3.Liczba godzin nadliczbowych przepracowanych w związku z okolicznościami określonymi w § 1 pkt 2 nie może przekroczyć dla poszczególnego pracownika 150 godzin w roku kalendarzowym.

§ 4.W układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy, jest dopuszczalne ustalenie innej liczby godzin nadliczbowych w roku kalendarzowym niż określona w § 3.

§ 5.Strony ustalają w umowie o pracę dopuszczalną liczbę godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dodatku do wynagrodzenia, o którym mowa w art. 1511 § 1.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

IV Pa 21/15Sąd Okręgowy we Włocławku

Nadgodziny bez ewidencji czasu pracy – wyrok SO we Włocławku

Fragment uzasadnienia

… na pracę w godzinach nadliczbowych jest świadomość pracodawcy, że pracownik wykonuje taką pracę – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.05.2000r. I PKN 667/99. Zgodnie z art. 151§1 kp praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych.…
  • wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych
Czytaj orzeczenie
IV Pa 80/14Sąd Okręgowy w Siedlcach

Wynagrodzenie za nadgodziny i nocne – wyrok SO w Siedlcach

Fragment uzasadnienia

… mu wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. W rozważaniach Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności przytoczył treść przepisów art. 129 par. 1 kp oraz art. 151 par. 1 kp , a także treść art. 151 1 par. 1 i 2 kp . Sąd doszedł do wniosku, że w stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia z próbą obejścia przepisów kodeksu pracy o wynagrodzeniu za pracę w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej. W umowie zlecenia czas pracy…
  • apelacja
Czytaj orzeczenie
IV P 129/14Sąd Rejonowy w Rzeszowie

Nadgodziny i ewidencja czasu pracy – wyrok SR w Rzeszowie

Fragment uzasadnienia

… zasadności żądania powoda M. P. o zapłatę wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 151 § 1 KP praca wykonywana ponad normy czasu pracy, ustalone zgodnie z przepisami Kodeksu, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. W myśl zaś art. 129 § 1 KP , czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu…
Czytaj orzeczenie
VII P 961/09Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie

Ustalenie stosunku pracy mimo umowy zlecenia – wyrok SR

Fragment uzasadnienia

… pracy nie uległ zmianie. Mając powyższe na względzie Sąd ustalił stosunek pracy w sposób opisany w pkt. 1 wyroku na mocy art. 189 k.p.c. Zgodnie z brzmieniem art. 151 § 1 k.p. praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych.…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 151: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 151 Kodeksu pracy definiuje pojęcie pracy w godzinach nadliczbowych oraz wskazuje przesłanki, które uzasadniają dopuszczenie takiej pracy. Zgodnie z § 1, praca w godzinach nadliczbowych to praca wykonywana ponad obowiązujące dla pracownika normy czasu pracy lub ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy wynikający z obowiązującego systemu i rozkładu czasu pracy. Praca taka jest dozwolona przede wszystkim w dwóch sytuacjach: gdy istnieje konieczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia, zdrowia, mienia, środowiska lub usunięcia awarii oraz gdy pojawiają się szczególne potrzeby pracodawcy. Przepis jasno rozgranicza, kiedy można wymagać od pracownika pracy ponad normę, zwracając uwagę na specyficzne przypadki wymagające nadgodzin.

W § 2 ustawodawca wyłącza stosowanie dopuszczalności pracy nadliczbowej z powodu "szczególnych potrzeb pracodawcy" wobec pracowników zatrudnionych na stanowiskach, gdzie występują przekroczenia dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych dla zdrowia. Oznacza to, iż dla tych grup pracowników nie można nakładać pracy nadliczbowej z przyczyn organizacyjnych. Dodatkowo § 2¹ precyzuje, że czas odpracowania zwolnienia od pracy udzielonego na wniosek pracownika w celu załatwienia spraw osobistych nie jest traktowany jako praca w godzinach nadliczbowych, pod warunkiem że odpracowanie to nie narusza prawa do odpoczynku.

Przepis w § 3 ustanawia limit 150 godzin pracy nadliczbowej w roku kalendarzowym dla pracy wykonywanej z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy. Ten limit może być zmieniany w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy lub umowie o pracę, jak przewidziano w § 4. Wreszcie, § 5 reguluje sytuację pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, którzy w umowie o pracę mogą określać dopuszczalną liczbę nadgodzin, których przekroczenie skutkuje dodatkiem do wynagrodzenia.

Przepis znajduje szerokie zastosowanie w codziennych sytuacjach, np. gdy pracodawca potrzebuje dokończyć pilne zlecenie poza normalnymi godzinami pracy, pracownik musi czasowo pracować więcej by zrealizować ważne zadanie, albo gdy pojawia się nagły problem techniczny wymagający natychmiastowej interwencji. Przykładem może być pracownik w fabryce, który w okresie awarii maszyn wykonuje pracę do późnych godzin, przekraczając swój standardowy czas pracy, co zgodnie z art. 151 KP będzie pracą nadliczbową.

Częstym nieporozumieniem jest traktowanie każdej pracy poza standardowym czasem pracy jako nadgodzin oraz nieuwzględnianie limitów czy wyłączeń stosowanych do konkretnych pracowników, co może prowadzić do błędnego naliczania dodatków i naruszenia praw pracowniczych. Innym błędem jest nieuzgadnianie w umowie o pracę liczby nadgodzin dla osób na niepełnym wymiarze czasu pracy, co utrudnia prawidłowe rozliczenie pracy. Art. 151 KP jasno określa zasady i ograniczenia, ale w indywidualnych przypadkach warto zasięgnąć porady prawnika, by poprawnie zastosować normy prawa pracy.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy praca jest uważana za nadliczbową według art. 151 KP?

Praca ponad obowiązujące normy czasu pracy pracownika lub ponad przedłużony dobowy wymiar w systemie i rozkładzie czasu pracy.

Czy każda praca poza normą to zawsze praca w godzinach nadliczbowych?

Nie, przepisy określają konkretne przypadki i przesłanki, m.in. szczególne potrzeby pracodawcy lub akcje ratownicze.

Czy limit 150 godzin nadliczbowych można przekroczyć?

Limit może być zmieniony układem zbiorowym pracy, regulaminem pracy lub umową o pracę, jeśli pracodawca nie jest objęty układem.

Czy odpracowanie zwolnienia od pracy jest traktowane jako nadgodziny?

Nie, jeśli odbywa się na wniosek pracownika i nie narusza prawa do odpoczynku, nie jest to praca w godzinach nadliczbowych.

Czy pracownicy narażeni na szkodliwe czynniki mogą pracować w nadgodzinach z powodu potrzeb pracodawcy?

Nie, dla nich nie stosuje się przepisu dopuszczającego nadgodziny z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 151
← Wróć do pełnej ustawy

Powiązane artykuły na blogu PrawMi

Zobacz wszystkie artykuły na blogu