III KZ 3/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 marca 2026 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie R. Z. ,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 12 marca 2026 r.,
zażalenia skazanego na zarządzenie upoważnionego sędziego Sądu Apelacyjnego
w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2026 r., II WKK 3/26, o odmowie przyjęcia kasacji,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
zaskarżone zarządzenie utrzymać w mocy.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2025 r., II AKa
250/25, utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 23 lipca
2025 r., III K 176/24, skazujący R. Z. za czyn z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. i in. Wyrok
ten został doręczony skazanemu w dniu 30 grudnia 2025 r. (k. 1079).
R. Z. wniósł osobiste pismo zatytułowane „wniosek o kasację” (k. 1081),
które zostało potraktowane jako osobista kasacja skazanego.
Zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2026 r., II WKK 3/26, upoważniony sędzia
Sądu Apelacyjnego w Szczecinie odmówił przyjęcia kasacji wobec skazanego R. Z.
(k. 1085). W uzasadnieniu zarządzenia podano, że skazany nie złożył w
ustawowym terminie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, a
niezachowanie tego warunku skutkuje niedopuszczalnością kasacji.
III KZ 3/26
2
Zażalenie na to zarządzenie wniósł osobiście skazany R. Z. . Skierował do
Sądu Apelacyjnego w Szczecinie pismo zatytułowane „wniosek”, w którym wskazał,
że wnosi o przyjęcie kasacji i „cofnięcie sprawy do ponownego rozpoznania”. W
uzasadnieniu swojego pisma wskazał, że niedotrzymanie terminu nastąpiło nie z
jego winy, ale z winy Służby Więziennej, bowiem on swoje pismo przedłożył już w
dniu 2 stycznia 2026 r. Zażalenie skazanego zostało przekazane do Sądu
Najwyższego celem rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie okazało się niezasadne, co doprowadziło do utrzymania w mocy
zaskarżonego zarządzenia.
Ma rację Sąd Apelacyjny, że warunkiem koniecznym do wniesienia kasacji
jest złożenie wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku
sądu odwoławczego. Taki wymóg wynika wprost z art. 524 § 1 k.p.k. Termin do
złożenia wniosku o uzasadnienie wynosi 7 dni od daty ogłoszenia lub doręczenia
wyroku. Tylko strona, która złożyła skuteczny wniosek o sporządzenie i doręczenie
uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego nabywa uprawnienie do złożenia kasacji
w terminie 30 dni od otrzymania odpisu tego uzasadnienia (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2023 r., V KZ 67/22).
W tej sprawie wyrok Sądu odwoławczego został doręczony skazanemu na
podstawie art. 422 § 2a k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k., bowiem był on pozbawiony
wolności, wnosił o doprowadzenie na termin ogłoszenia wyroku (k. 1051), na który
nie został doprowadzony (protokół k. 1056) oraz nie miał obrońcy. W postępowaniu
odwoławczym skazany korzystał bowiem z pomocy obrońcy z urzędu. Jak
wskazuje się w orzecznictwie, po wydaniu przez sąd drugiej instancji wyroku
prawomocnie kończącego postępowanie obrońca z urzędu nie ma obowiązku
podejmowania czynności procesowych (art. 84 § 2 zdanie pierwsze k.p.k.), co
sutkuje tym, że od tego momentu skazany nie miał już obrońcy, jako że z tą chwilą
obowiązek dotychczasowego obrońcy z urzędu działania na jego rzecz ustał (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2007 r., II KZ 14/07).
W tej sytuacji siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie
uzasadnienia wyroku na piśmie biegł od daty doręczenia wyroku. O tym fakcie
skazany został pouczony wraz z doręczeniem wyroku (pouczenie k. 1058v).
III KZ 3/26
3
Zgodnie z aktami sprawy R. Z. otrzymał odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w dniu
30 grudnia 2025 r. (k. 1079). Tym samym wniosek o uzasadnienie wyroku skazany
mógł złożyć do dnia 7 stycznia 2026 r. (siódmy dzień terminu – 6 stycznia 2026 r. –
był dniem ustawowo wolnym od pracy). Skazany nie złożył w terminie takiego
wniosku, tym samym nie zrealizował warunku koniecznego do wniesienia kasacji.
Sąd Najwyższy dostrzega, że w art. 524 § 1 in fine k.p.k. ustawodawca
zawarł odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 445 § 2 k.p.k., zgodnie z
którym dopuszczalne jest wniesienie kasacji w terminie do złożenia wniosku o
doręczenie wyroku sądu odwoławczego z uzasadnieniem. W takiej sytuacji kasacja
wywołuje podwójny skutek. Po pierwsze, stanowi wniosek o doręczenie orzeczenia
z uzasadnieniem. Po drugie, powoduje skuteczne jej wniesienie, jeżeli spełnia
wymogi formalne. Wówczas kasacja podlega rozpoznaniu, z tym, że można ją
uzupełnić po doręczeniu orzeczenia z uzasadnieniem w terminie jej wniesienia.
Pomimo złożenia przez skazanego osobistej kasacji opisana powyżej sytuacja nie
mogła mieć zastosowania w tej sprawie, bowiem kasacja ta została wniesiona po
terminie do złożenia wniosku o uzasadnienie. Jak już wskazano, upływał on w dniu
7 stycznia 2026 r., zaś skazany nadał kasację w administracji jednostki
penitencjarnej w dniu 12 stycznia 2026 r. (k. 1084).
Z uwagi na powyższe okoliczności zaskarżone zarządzenie, jako słuszne,
należało utrzymac w mocy.
Mając na uwadze argumentację skazanego, Sąd Najwyższy zauważa, że
termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego jest
terminem zawitym, a więc przywracalnym. W treści zażalenia skazany powoływał
się na to, że do niedotrzymania terminu doszło bez jego winy, ze względu na
działanie administracji jednostki penitencjarnej. Twierdził bowiem, że nadał swoje
pismo już w dniu 2 stycznia 2026 r. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że
pismo skazanego rzeczywiście jest datowane na dzień 2 stycznia 2026 r. (k. 1081),
jednak z adnotacji na kopercie wynika, że zostało przedłożone administracji
jednostki penitencjarnej dopiero w dniu 12 stycznia 2026 r. (k. 1084). Gdyby jednak
skazany utrzymywał swoją argumentację, to może ubiegać się o przywrócenie
terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego w oparciu
o art. 126 § 1 k.p.k.
III KZ 3/26
4
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
