III KS 35/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Wiliński
Dnia 29 lipca 2026 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 29 lipca 2026 r.
w sprawie Z. P. (P.)
oskarżonego o czyn z art. 300 § 2 k.k.
skargi obrońcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt III Ka 657/25,
uchylającego do ponownego rozpoznania
wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę,
2. kosztami postępowania skargowego obciążyć oskarżonego Z. P.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt II K 746/23, Sąd Rejonowy w
Rzeszowie uniewinnił oskarżonego od popełnienia czynu z art. 300 § 2 k.k. Po
rozpoznaniu apelacji oskarżyciela publicznego wyrokiem z dnia 25 marca 2026 r.,
sygn. akt III Ka 657/25, Sąd Okręgowy w Rzeszowie uchylił zaskarżony wyrok i
przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie.
Skargę od wyroku Sądu II instancji wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając
orzeczenie Sądu odwoławczego w całości na korzyść oskarżonego i zarzucając:
III KS 35/26
2
„naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. polegające na błędnym zastosowaniu tego
przepisu i uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 28.05.2025 r.,
sygn. akt: II K 746/23, oraz przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania,
pomimo że przesłanki określone w tym przepisie nie zostały spełnione.”
Mając powyższe na uwadze, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie i przekazanie sprawy temu Sądowi do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga obrońcy oskarżonego nie jest zasadna.
Stronie postępowania, kwestionującej dopuszczalność uchylenia wyroku i
przekazania go do ponownego rozpoznania, przysługuje skarga od wyroku sądu II
instancji. Jej celem jest kontrola prawidłowej realizacji wskazanych wyżej reguł
procesowych. Zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. skargę na wyrok sądu odwoławczego
można wnieść, gdy wydanie na etapie postępowania apelacyjnego orzeczenia o
charakterze kasatoryjnym naruszało treść art. 437 k.p.k. lub też, gdy przy wydaniu
tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k.
Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
może, zgodnie z art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. nastąpić wyłącznie w wypadkach
wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne
przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. W każdej z tych sytuacji, sąd
odwoławczy jest zobowiązany do wskazania, która z okoliczności wymienionych w
art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. stanowiła in concreto podstawę uchylenia wyroku Sądu I
instancji oraz przedstawić argumenty, które doprowadziły go do takiego wniosku
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2019 r., IV KS 3/19).
Przypomnieć należy, że w wypadku reguły ne peius z art. 454 § 1 k.p.k.
kontrola skargowa obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania tego przepisu pod
kątem spełnienia warunku, zgodnie z którym sąd odwoławczy "nie może skazać
oskarżonego” (zob. postanowienie SN z 9 października 2019 r., III KS 25/19).
Wymaga to wykazania przez ten sąd, że gdyby nie stwierdzone uchybienie, to
mógłby zapaść wyrok skazujący, ale jego wydanie nie jest dopuszczalne w instancji
odwoławczej z uwagi na zakaz takiego orzekania (zob. uchwała 7 sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17).
III KS 35/26
3
Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Lektura motywów
pisemnego uzasadnienia Sądu II instancji wskazuje, wbrew twierdzeniom autora
skargi, w sposób jasny i jednoznaczny, że to właśnie reguła wyrażona w art. 454 §
1 k.p.k. miała bezpośredni wpływ na treść orzeczenia. Sąd Okręgowy w Rzeszowie
odniósł się, choć w sposób zwięzły, do oceny wszystkich kluczowych w tej sprawie
dowodów, wskazując m.in. „Nie można się zgodzić z Sądem I instancji, że
niemożność ustalenia wartości samochodu z powodu nieustalenia miejsca, w
którym się znajduje (…) powoduje, iż zachowanie oskarżonego nie miało realnego
wpływu na zaspokojenie wierzyciela i nie zrealizowało uszczuplenia zaspokojenia
wierzyciela. Sąd Rejonowy nie dostrzega, że czyn stypizowany w art. 300 § 2 kk
może być usiłowany. W związku z powyższym z uwagi na treść art. 454 § 1 kpk
zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu do
ponownego rozpoznania.” Tym samym uznać należy, że to właśnie reguła ne peius
stanowiła in concreto podstawę uchylenia wyroku Sądu I instancji, wskazał na nią
także Sąd odwoławczy w rubryce 4.1 uzasadnienia.
Przypomnieć na koniec należy, że zakres kontroli dokonywanej przez Sąd
Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego, o którym mowa w
art. 539a § 1 k.p.k., ogranicza się w swej istocie do zbadania, czy stwierdzone
przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia
kasatoryjnego. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
W konsekwencji należało stwierdzić, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w
Rzeszowie mieściło się w granicach kompetencji tego Sądu, wyznaczonych
obowiązkiem przeprowadzenia rzetelnej kontroli instancyjnej i zostało
umotywowane w niezbędnym zakresie. Mając na względzie treść rozstrzygnięcia
Sąd Najwyższy obciążył oskarżonego kosztami postępowania związanymi z
wniesioną skargą.
Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[r.g.]
III KS 35/26
4
