III KO 92/26
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
Dnia 21 maja 2026 r.
Sędzia SN Ryszard Witkowski – w odpowiedzi na pismo G.C. z 13 sierpnia 2025 r.,
którym skazany wnosi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem
Sądu Najwyższego z 7 maja 2025 r. wydanym w sprawie III KK 143/25,
z a r z ą d z a:
1. na podstawie art. 540 § 1 k.p.k. a contrario - stwierdzić
niedopuszczalność wznowienia postępowania kasacyjnego,
zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z 7 maja 2025
r. wydanym w sprawie III KK 143/25, w której oddalono kasację
obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną;
2. zawiadomić skazanego, iż nie stwierdzono podstaw do
wznowienia z urzędu postępowania w sprawie, o której mowa w
pkt 1;
3. zakreślić sprawę w repertorium KO.
UZASADNIENIE
Skazany G.C. pismem z 13 sierpnia 2025 r. złożonym 20 sierpnia 2025 r. w
Sądzie Rejonowym w Brzesku zwrócił się na podstawie art. 540 § 3 k.p.k. o
wznowienie z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu
Rejonowego w Brzesku z 20 sierpnia 2024 r. sygn. akt II K 326/24, „utrzymanym w
mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Tarnowie, a następnie rozpoznanym przez
Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym”, albowiem w toku postępowania
III KO 92/26
2
odwoławczego oraz kasacyjnego w składach orzekających brali udział sędziowie
powołani na urząd sędziego sądu powszechnego (SSO X. Y.) i Sądu Najwyższego
(SSN I.Z.) na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018, poz. 3).
Sąd Najwyższy postanowieniem z 7 maja 2025 r. wydanym w sprawie III KK
143/25, oddalił kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. W
związku z tym w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, iż rozpoznanie
kasacji rodzi wiążące domniemanie, że sprawa została przez Sąd Najwyższy
rozpoznana również z punktu widzenia ewentualnych uchybień z art. 439 § 1 k.p.k.
(także w ramach autokontroli), co tym samym blokuje możliwość wznowienia pos4
k.p.k. z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. (art. 542 § 4 k.p.k.). Na kanwie tego
domniemania, Sąd Apelacyjny w Krakowie postanowieniem z 10 lutego 2026 r.
sygn. akt II AKo 291/25, stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z
urzędu.
W realiach niniejszej sprawy rzecz jednak w tym, że wniosek o wznowienie
dotyczy również postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego,
a taki wniosek jest prawnie niedopuszczalny z przyczyn wskazanych niżej.
W postanowieniu z 13 kwietnia 2016 r. (sygn. akt III KO 130/15), Sąd Najwyższy,
odwołując się do szeregu wcześniejszych judykatów, wskazał, iż jest oczywiste,
że postępowanie kasacyjne zakończone postanowieniem Sądu Najwyższego
oddalającym kasację w ogóle nie podlega procedurze wznowieniowej.
Ugruntowane od lat stanowisko Sądu Najwyższego w tym zakresie jest
jednoznaczne. Odsyłając wnioskodawcę do licznych, szczegółowo uzasadnianych
judykatów, w tym miejscu należy jedynie podkreślić, że wznowienie, określone
przepisem art. 540 § 1 k.p.k. oraz w art. 542 § 3 k.p.k., następuje w odniesieniu do
postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Do tej kategorii
orzeczeń należą tylko orzeczenia Sądu Najwyższego rozstrzygające merytorycznie
o przedmiocie procesu, a więc np. orzekające (po uchyleniu zaskarżonego
orzeczenia) o umorzeniu postępowania, czy uniewinnieniu (art. 537 § 2 k.p.k.). Nie
należy do niej natomiast postanowienie Sądu Najwyższego oddalające kasację,
jako że postanowienie to - rozstrzygające jedynie o niezasadności skargi (i
III KO 92/26
3
niestwierdzeniu uchybień podlegających badaniu z urzędu na podstawie art.
536 k.p.k.) - nie narusza prawomocności orzeczenia, które tą kasacją zostało
zaskarżone i które zakończyło postępowanie. W takim razie,
w świetle art. 544 § 2 k.p.k. oraz przepisów wymienionych powyżej, nie ulega
wątpliwości, że postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego
postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację jest niedopuszczalne.
Trafność tego stanowiska Sąd Najwyższy potwierdził w uzasadnieniu
postanowienia z 23 marca 2023 r. (sygn. akt I KZP 17/22). W ocenie Sądu
Najwyższego w składzie poszerzonym potwierdzono stanowisko, że „skoro
postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji nie jest prawomocnym
orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. to
nie wchodzi w grę możliwość wznowienia z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k.
wobec ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.
postępowania kasacyjnego zakończonego wydaniem wskazanego postanowienia.
Ujawnienie uchybienia z kręgu art. 439 § 1 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym w
związku z oddaleniem kasacji nie rzutuje w żadnym razie na konieczność
wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, a
więc prawomocnie rozstrzygającego o odpowiedzialności karnej oskarżonego". W
postanowieniu SN z 12 kwietnia 2001 r. w sprawie III KO 53/99, stwierdzono, iż
„oddalając kasację Sąd Najwyższy orzeka jedynie o niezasadności skargi
kasacyjnej i w żadnym wypadku nie wkracza w sferę, w której zaskarżony kasacją
wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej”. Warto podkreślić, że tożsamy pogląd
dominuje również w literaturze (zob. T. Grzegorczyk (w:) Kodeks postępowania
karnego. Komentarz, wyd. III, Kraków 2003; D. Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Z.
Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz,
Warszawa 2013; J. Matras (w:) Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II,
red. K. Dudka, Warszawa 2020; D. Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M.
Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz
aktualizowany, LEX/el. 2020).
Reasumując, zaprezentowane powyżej rozważania wskazują, że brak jest
podstaw do odstępowania od przedstawionej wyżej, utrwalonej linii interpretacyjnej.
Wobec tego w przedmiotowej sprawie należało stwierdzić niedopuszczalność
III KO 92/26
4
wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu
Najwyższego z 18 marca 2026 r. wydanego w sprawie II KK 46/26, w której
oddalono kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. W przypadku
uznania przez organ procesowy, że sygnalizowane przez stronę uchybienie w
sposób oczywisty nie wystąpiło, jak również w sytuacji gdy wznowienie takie nie
jest prawnie dopuszczalne, wystarczy poinformować podmiot sygnalizujący o braku
możliwości wznowienia postępowania z urzędu, względnie wydać w tym
przedmiocie niezaskarżalne zarządzenie. W realiach niniejszej sprawy można
byłoby zatem poprzestać jedynie na pisemnym poinformowaniu skazanego G.C. o
braku podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego, jednakże za celowe
uznano podjęcie decyzji w formie niezaskarżalnego zarządzenia (zob. uchwała
Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 24 maja 2005 r. w sprawie I KZP 5/05,
OSNKW 2005, z. 6, poz. 48). Nadmienić przy tym wypada, iż nie można
abstrahować od charakteru bezwzględnych przyczyn odwoławczych, nadającego
im walor oczywistości i istotności, co powoduje, iż ich wystąpienie podlega badaniu
przez każdy sąd, na każdym etapie postępowania sądowego, nie wyłączając
kasacyjnego i wznowieniowego i to niezależnie od zakresu zaskarżenia i
podniesionych zarzutów. Przypomnieć należy, iż bezwzględna przyczyna
odwoławcza to sytuacja wyjątkowa, jasno określona w ustawie i niepoddająca się
interpretacji na obszarze wykładni teleologicznej. Sytuacja ta występuje albo
zachodzi jej brak, tertium non datur. Taka okoliczność w kasacyjnej weryfikacji nie
została stwierdzona, co po myśli art. 542 § 4 k.p.k. samo w sobie wyklucza
dopuszczalność wznowienia postępowania kasacyjnego.
Z przedstawionych wyżej względów zarządzono jak na wstępie.
[WB]
[r.g.[
III KO 92/26
5
