III KO 26/26
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Dziergawka
Dnia 20 lutego 2026 r.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na posiedzeniu w dniu 20 lutego 2026 r.,
w sprawie wniosku obrońcy skazanego S.T.,
sygnalizującego konieczność wznowienia z urzędu
postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem
Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt III KK 388/17,
oddalającym jako oczywiście bezzasadne kasacje wniesione przez prokuratora
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. II AKa 182/16,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach
z dnia 7 marca 2016 r., sygn. II K 82/13,
na podstawie art. 542 § 1 i 3 k.p.k. a contrario
zarządził:
stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego S.T. o
wznowienie postępowania sądowego prawomocnie zakończonego postanowieniem
Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2018 roku, sygn. III KK 388/17, oddalającym
kasacje prokuratora jako oczywiście bezzasadne. W uzasadnieniu tego wniosku
III KO 26/26
2
obrońca skazanego podniósł, iż w postępowaniu przed Sądem Okręgowym brał
udział sędzia delegowany w celu zakończenia rozpoznania sprawy o sygn. II K
82/13, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą. Ponadto obrońca wniósł o
wyłączenie od rozpoznania przedmiotowej sprawy sędziów Sądu Najwyższego
powołanych przez KRS ukształtowany w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o KRS lub o przeprowadzenie testu niezawisłości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek obrońcy skazanego, z uwagi na wskazywaną w jego treści,
bezwzględną przyczynę odwoławczą, został potraktowany jako sygnalizacja
podjęcia czynności z urzędu. Pismo to nie stanowi wniosku o wznowienie
postępowania w rozumieniu przepisów rozdziału 56 k.p.k., stanowiąc wyłącznie
sygnalizację możliwości zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej,
stanowiącej podstawę do wznowienia z urzędu prawomocnie zakończonego
postępowania (zob. postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21).
Tak też zgodnie wskazuje się w orzecznictwie i piśmiennictwie, uznając, iż
wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z
ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może
nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. uchwała siedmiu sędziów
SN z dnia 7 maja 2005 r., I KZP 5/05). Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9
§ 2 k.p.k. nie implikuje więc po stronie sądu, do którego je skierowano, ani prawa,
ani obowiązku jego rozpoznania (zob. postanowienie SN z dnia 11 stycznia 2022 r.,
IV KZ 55/21). Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z pismem
sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania
(zob. postanowienie SN z dnia 17 stycznia 2024 r., I KO 53/23; zarządzenie SN z
dnia 23 listopada 2022 r., III KO 95/22).
Przed oceną przesłanek wskazanych w piśmie sygnalizacyjnym, należy
odnieść się do samej dopuszczalności wznowienia postępowania w przedmiotowej
sprawie, zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia
15 maja 2018 r., sygn. akt III KK 388/17, oddalającego kasacje jako oczywiście
bezzasadne.
III KO 26/26
3
Odnosząc się zatem do kwestii dopuszczalności wznowienia postępowania
kasacyjnego, podkreślić należy, że postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu
kasacji nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w
rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. W takiej sytuacji Sąd Najwyższy orzeka jedynie o
niezasadności środka zaskarżenia, nie wkracza zaś w żadnym zakresie w sferę, w
której wyrok kończący postępowanie, korzysta już z powagi rzeczy osądzonej.
Powyższe oznacza, że wznowienie postępowania kasacyjnego zakończonego w
Sądzie Najwyższym postanowieniem o oddaleniu kasacji jest niedopuszczalne z
mocy ustawy. Stąd też postępowanie kasacyjne zakończone takim postanowieniem
nie podlega wznowieniu. Inaczej natomiast przedstawia się sytuacja wówczas, gdy
Sąd Najwyższy, po uchyleniu w wyniku kasacji prawomocnego wyroku, wydaje
orzeczenie następcze rozstrzygając merytorycznie o przedmiocie procesu, a zatem
zgodnie z art. 537 § 2 k.p.k. umarza postępowanie lub uniewinnia oskarżonego z
uwagi na oczywistą niesłuszność skazania. Wówczas orzeczenie to jako
rozstrzygające prawomocnie w przedmiocie odpowiedzialności karnej oskarżonego
może podlegać wznowieniu (zob. postanowienie SN z dnia 12 kwietnia 2001 r., III
KO 53/99; postanowienie SN z dnia 27 czerwca 2001 r., III KO 115/00;
postanowienie SN z dnia 22 września 2003 r., IV KO 33/03; postanowienie SN z
dnia 25 października 2006 r., V KO 64/06; postanowienie SN z dnia 21 marca 2007
r., IV KO 19/07; postanowienie SN z dnia 25 listopada 2010 r., V KO 87/10;
postanowienie SN z dnia 19 sierpnia 2015 r., IV KO 46/15; postanowienie SN z
dnia 1 sierpnia 2019 r., II KO 66/19; postanowienie SN z dnia 26 lutego 2020 r., V
KO 108/19; zarządzenie SN z dnia 23 marca 2022 r., III KO 22/22; zarządzenie SN
z dnia 21 grudnia 2023 r., II KO 137/23; postanowienie SN z dnia 28 marca 2024 r.,
I KO 52/23; zarządzenie SN z dnia 4 kwietnia 2024 r., II KO 38/24).
W pełni podzielając argumentację przedstawioną w powyższych judykatach,
będącą wyrazem wieloletniego i utrwalonego dorobku orzeczniczego Sądu
Najwyższego, odrzucić należy stanowisko wskazujące na to, że argumenty natury
ustrojowej i konwencyjnej wymagają eliminacji wypracowanego w doktrynie i
orzecznictwie paradygmatu interpretacyjnego o celowości stosowania wąskiej
wykładni art. 542 § 3 k.p.k. Zatem odmienna interpretacja terminu "postępowania
sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem", która w efekcie ma
III KO 26/26
4
doprowadzić do wznawiania postępowań kasacyjnych na podstawie art. 542 § 3
k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 27 czerwca
2023 r., III KO 15/22; postanowienie SN z dnia 20 maja 2024 r., I KO 30/24;
postanowienie SN z dnia 20 maja 2024 r., II KO 45/24) nie znajduje uzasadnienia
prawnego (zob. postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., III KO 38/24). Słusznie
przyjętego paradygmatu interpretacyjnego o braku możliwości wznowienia
postępowania w omawianej sytuacji, nie mogą zmienić, ani rzekomy kryzys
konstytucyjny, związany z ukształtowaniem obecnej Krajowej Rady Sądownictwa w
oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., ani uchwała Sądu Najwyższego
- Izby Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia
2020 r., BSA I-4110-1/20, która przestała obowiązywać, ani argumenty natury
konstytucyjnej lub konwencyjnej (zob. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 23
marca 2023 r., I KZP 17/22).
Powyższe rozważania zdecydowały o stwierdzeniu niedopuszczalności
wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem
Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt III KK 388/17, oddalającego
kasacje jako oczywiście bezzasadne, które nie kończy postępowania sądowego w
sprawie skazanego. Powyższe stanowi przeszkodę formalną dla rozpatrzenia
wniosku o wznowienie postępowania.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wznowienie z urzędu
postępowania w sprawie, której dotyczy sygnalizacja, jest niedopuszczalne z mocy
ustawy.
W tym stanie rzeczy rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania
orzeczenia stało się bezprzedmiotowe.
Na powyższe zarządzenie zażalenie nie przysługuje.
[WB]
[a.ł]
III KO 26/26
5
