III KO 216/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
Dnia 4 marca 2026 r.
w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego
postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt II AKzw 1047/25
o odmowie udzielenia skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia
wolności w systemie dozoru elektronicznego,
zmieniającym postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnowie
z dnia 30 października 2025 r., sygn. akt III Kow 1204/25
o udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności
w systemie dozoru elektronicznego,
na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k. w zw.
z art. 24 § 1 k.k.w.,
zarządził:
odmówić przyjęcia wniosku skazanego M.K. o wznowienie
postępowania zakończonego postanowieniem Sądu
Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt II
AKzw 1047/25, zmieniającym postanowienie Sądu Okręgowego w
Tarnowie z dnia 30 października 2025 r., sygn. akt III Kow 1204/25,
jako niedopuszczalnego z mocy ustawy.
UZASADNIENIE
III KO 216/25
2
Pismem z dnia 8 grudnia 2025 r., które wpłynęło do Sądu Najwyższego w
dniu 17 grudnia 2025 r., skazany M.K. na podstawie art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z
art. 24 ustawy o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w
systemie dozoru elektronicznego wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania
zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia
5 grudnia 2025 r., sygn. akt II AKzw 1047/25 o odmowie udzielenia skazanemu
zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru
elektronicznego (pkt 1), uchylenie ww. postanowienia (pkt 2) oraz ponowne i
merytoryczne rozpoznanie sprawy dotyczącej zgody na odbycie kary pozbawienia
wolności w systemie dozoru elektronicznego w warunkach zapewniających czynny
udział strony i obrońcy (pkt 3). W uzasadnieniu wniosku wskazał na okoliczność
pozbawienia go możliwości udziału w posiedzeniu (wobec nie rozpoznania przez
sąd odwoławczy złożonych przez skazanego wniosków o ustanowienie obrońcy z
urzędu i przełożenie terminu posiedzenia), co istotnie ograniczyło możliwość
przedstawienia argumentów przeciwko zażaleniu prokuratora i w konsekwencji
postępowanie zakończone postanowieniem z dnia 5 grudnia 2025 r. zostało
przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa do obrony, co uzasadnia
wznowienie sprawy jako nadzwyczajnego trybu kontroli orzeczenia zgodnie z art.
540 § 1 pkt 1 k.p.k. Jednocześnie wskazał na naruszenie zasady dwuinstancyjności
i prawa do rzetelnego procesu, zaznaczając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo
ustalił wszystkie okoliczności sprawy, tj.: warunki do odbycia kary pozbawienia
wolności w systemie dozoru elektronicznego. Konkludując uznał, że
„rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego zostało wydane z naruszeniem prawa
procesowego oraz bez pełnego uwzględnienia okoliczności sprawy” (k. 3-5 akt).
Pismo z dnia 8 grudnia 2025 r., zostało zarejestrowane w repertorium „KO”
pod sygn. II KO 216/25 jako wniosek o wznowienie postępowania zaś na podstawie
zarządzenia Prezesa Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 2025 r.
sprawa ta została przydzielona sędziemu referentowi, wyznaczonemu do składu
jednoosobowego (zarządzenie, k. 17 akt).
Procesowe weryfikowanie istnienia podstaw wznowienia postępowania
zaktualizuje się jednak dopiero wtedy, gdy zostanie stwierdzone, iż postępowanie
poprzedzające wydanie orzeczenia w ogóle podlega wznowieniu, a więc stanowi
III KO 216/25
3
"postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem" w rozumieniu art.
540 § 1 k.p.k. Takim postępowaniem jest wyłącznie tego typu postępowanie, które
cechuje się przymiotem definitywnego zamknięcia (rozpoznania) danej kwestii i
przez to mające cechy trwałości (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 3 września 2015 r., V KO 43/15, Lex nr 1783194).
Postanowienia w przedmiocie zezwolenia na odbywanie kary pozbawiania
wolności w systemie dozoru elektroniczne, nie należą do kategorii postanowień
kończących postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. Pomimo, że
postanowienie w tym przedmiocie niewątpliwie ma negatywne konsekwencje dla
sfery wolności osobistej skazanego, to jednak nie można uznać, iż rozstrzygnięcie
to jest orzeczeniem kończącym postępowanie karne w rozumieniu powyższych
przepisów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2018 r., sygn.
akt III KO 15/18, LEX nr 2490298 czy zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 29
maja 2024 r., III KO 16/24, LEX nr 3725437).
W orzecznictwie od dawna dominuje też pogląd, że wznowienie
postępowania w postępowaniu wykonawczym - w tym w przedmiocie udzielenia
zgody na odbywanie kary pozbawienia wolności (również zastępczej kary
pozbawienia wolności) w systemie dozoru elektronicznego - jest dopuszczalne tylko
w ograniczonym zakresie, wyznaczonym treścią art. 24 § 1 k.k.w. (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2004 r., IV KO 35/04).
Postanowienie o odmowie zezwolenia na odbywanie kary w systemie dozoru
elektronicznego nie należy do orzeczeń kończących postępowanie sądowe w
rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., jako że zgodnie z treścią art. 43ll k.k.w., nie zamyka
drogi do ponownego ubiegania się o udzielenie przedmiotowego zezwolenia po
upływie określonego czasu od zapadnięcia negatywnego rozstrzygnięcia w tym
przedmiocie. Podlega natomiast reasumpcji w trybie art. 24 § 1 k.k.w. - jeżeli
ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności istotne dla treści orzeczenia
(zob. zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2025 r., I KO 109/25,
LEX nr 3953050 czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., II
KZ 17/22, LEX nr 3395028).
Zgodnie z art. 530 § 2 k.p.k. prezes sądu, do którego wniesiono kasację,
odmawia jej przyjęcia także wówczas, gdy zachodzą okoliczności, o których mowa
III KO 216/25
4
w art. 429 § 1 k.p.k., a więc w sytuacji, gdy środek odwoławczy jest
niedopuszczalny z mocy ustawy. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w
postępowaniu wznowieniowym. Oznacza to, że prezes sądu (przewodniczący
wydziału, upoważniony sędzia) odmawia przyjęcia wniosku o wznowienie
postępowania m. in. wówczas, gdy jest on w ogóle niedopuszczalny. Przed
przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniosku zbadać bowiem wpierw
należy, czy omawiany wniosek w ogóle przysługuje. Jeżeli nie jest on dopuszczalny,
to nie podlega przyjęciu.
Wobec powyższego należało odmówić przyjęcia osobistego wniosku
skazanego o wznowienie postępowania jako niedopuszczalnego z mocy ustawy,
bez konieczności odnoszenia się do merytorycznej oceny zasadności
podniesionego we wniosku zarzutu i wniosków, gdyż w realiach procesowych
sprawy byłoby to bezprzedmiotowe.
[WB]
[a.ł]
