III KO 209/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 kwietnia 2025 r.
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie skazanego G. Z.
w przedmiocie wznowienia postępowania z urzędu
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 16 kwietnia 2025 r.,
wniosku SSN Włodzimierza Wróbla o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek
od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów SN Antoniego Bojańczyka
i Anny Dziergawki od udziału w sprawie sygn. akt III KO 209/24,
na podstawie art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
wyłączyć sędzię Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek od
rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego
Antoniego Bojańczyka i Anny Dziergawki od udziału w sprawie
sygn. akt III KO 209/24.
UZASADNIENIE
W dniu 16 grudnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo skazanego
G. Z. , stanowiące sygnalizację potrzeby wznowienia z urzędu postępowania
karnego, zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 24 lutego
2023 r., sygn. akt III K 302/22, z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny
odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależytej obsady sądu.
III KO 209/24
2
Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 2 lipca 2024 r. sprawa ta,
zarejestrowana pod sygnaturą III KO 209/24, została przydzielona do referatu
sędziego SN Włodzimierza Wróbla.
W związku z sygnalizacją przez sędziego sprawozdawcy potrzeby
wyznaczenia składu 3-osobowego do rozpoznania niniejszej sprawy, Prezes Izby
Karnej, działając na podstawie art. 80 § 1 uSN oraz § 80 ust. 7 regSN w zw. z art.
544 § 2 k.p.k., zarządzeniem z dnia 19 lutego 2025 r., wyznaczył następujący skład
orzekający: SSN Włodzimierz Wróbel (jako przewodniczący i sprawozdawca), SSN
Antoni Bojańczyk i SSN Anna Dziergawka.
Sędzia SN Włodzimierz Wróbel, zarządzeniem z dnia 12 marca 2025 r., na
podstawie art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. oraz z powołaniem się na treść
uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, stwierdził
istnienie okoliczności dających podstawę do wyłączenia z urzędu członków składu
orzekającego SSN Anny Dziergawki i SSN Antoniego Bojańczyka.
Zainicjowana pismem SSN Włodzimierza Wróbla sprawa o wyłączenie SSN
Anny Dziergawki i SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy sygn. akt III
KO 209/24, została, zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 13 marca 2025 r.,
przydzielona do rozpoznania sędzi SN Małgorzacie Bednarek.
W związku z powyższym, sędzia SN Włodzimierz Wróbel, zarządzeniem z
dnia 19 marca 2025 r., zgłosił potrzebę wyłączenia z urzędu SSN Małgorzaty
Bednarek od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów SN Antoniego Bojańczyka
i Anny Dziergawki od rozpoznania sprawy III KO 209/24.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że wniosek o wyłączenie sędziego od
rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego jest formalnie dopuszczalny.
Pojęcie „sprawy”, o którym mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się bowiem
zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie
procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce
w ramach sprawy głównej (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22).
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k., sędzia ulega wyłączeniu od rozpoznania sprawy,
jeśli istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego
III KO 209/24
3
bezstronności przy jej rozpoznawaniu. Złożony przez SSN Włodzimierza Wróbla
wniosek opiera się na okolicznościach kwestionujących tę bezstronność, a
związanych z powołaniem Małgorzaty Bednarek na urząd sędziego Sądu
Najwyższego w dotkniętej wadą prawną procedurze z udziałem Krajowej Rady
Sądownictwa, ukształtowanej, na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., w
sposób niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W odniesieniu do
sędziów Sądu Najwyższego tego rodzaju wada nominacyjna skutkuje każdorazowo
uznaniem Sądu z ich udziałem za nienależycie obsadzony (por. uchwała trzech
połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20).
W przypadku SSN Małgorzaty Bednarek wątpliwości co do jej bezstronności i
niezależności wynikają ponadto z faktu, że przed objęciem stanowiska sędziego
Sądu Najwyższego była prokuratorem Prokuratury Krajowej i założycielką
stowarzyszenia Ad vocem, wyrażającego jawne polityczne poparcie dla
ówczesnego Prokuratora Generalnego. Co więcej, przed przeniesieniem do Izby
Karnej, sędzia Małgorzata Bednarek orzekała w Izbie Dyscyplinarnej Sądu
Najwyższego, której tryb powołania i funkcjonowania wielokrotnie podważał
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co ostatecznie doprowadziło do
likwidacji tego organu w lipcu 2022 r. Z tych względów wielokrotnie już Sąd
Najwyższy wskazywał na potrzebę wyłączenia sędzi SN Małgorzaty Bednarek od
rozpoznania przydzielonych jej spraw z uwagi na brak przymiotu niezawisłości i
bezstronności (por. m.in. postanowienia SN w sprawach: II KK 452/22 z dnia 16
listopada 2022 r., I KK 278/22 z dnia 9 lutego 2023 r. czy II KK 252/24 z dnia 14
listopada 2024 r.). Sąd Najwyższy w niniejszym składzie wyrażone w tych
judykatach poglądy w pełni aprobuje.
Warto nadmienić, że w okolicznościach tej konkretnej sprawy rozpoznawanie
przez SSN Małgorzatę Bednarek wniosku o wyłączenie sędziów SN Antoniego
Bojańczyka i Anny Dziergawki od udziału w sprawie, w związku z podniesionymi we
wniosku zarzutami, które w równym stopniu odnoszą się do samej sędzi referent,
prowadziłoby do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua. W takiej sytuacji
udział sędzi SN Małgorzaty Bednarek w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie
sędziów SN Antoniego Bojańczyka i Anny Dziergawki mógłby wywołać zarówno u
stron, jak i w odbiorze społecznym przekonanie o braku bezstronności sądu i
III KO 209/24
4
rzetelności sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r.,
II KO 48/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO
12/22), czemu należy zapobiec.
W tym stanie rzeczy, mając nadto na uwadze, że wielokrotnie już w
orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażano pogląd, iż w sytuacji wystąpienia
ryzyka nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji
wyłączenia sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca
2022 r., V KO 43/22; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22; z dnia 28 lipca 2022 r.,
V KO 69/22; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21; z dnia 16 września 2022 r.,
III KK 339/22), należało wyłączyć sędzię Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek
od udziału w niniejszej sprawie.
[SOP]
[r.g.]
