III KO 143/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 lutego 2025 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie K. F. ,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 25 lutego 2025 r.,
wniosku SSN Michała Laskowskiego o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek
od udziału w rozpoznaniu sprawy III KO 143/24,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek
od udziału w rozpoznaniu sprawy III KO 143/24.
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego K. F. złożył pismo, które zostało potraktowane jako
sygnalizacja potrzeby wznowienia z urzędu, w trybie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k., postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu
Okręgowego w Krakowie z dnia 18 maja 2023 r., IV Ka 60/22, zmieniającym wyrok
Sądu Rejonowego w Wadowicach z dnia 16 kwietnia 2020 r., II K 239/17, jak
również wznowienia, w tym samym trybie, postępowania kasacyjnego
zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji obrońcy
skazanego jako oczywiście bezzasadnej z dnia 15 grudnia 2023 r., III KK 532/23.
III KO 143/24
2
Postanowienie to zostało wydane przez Sąd Najwyższy w składzie jednoosobowym,
w osobie SSN Antoniego Bojańczyka.
Po przekazaniu sprawy według właściwości do Sądu Najwyższego
(postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2024 r., II AKo
97/24), sprawa została przydzielona do rozpoznania SSN Michałowi Laskowskiemu.
Zarządzeniem Prezesa SN kierującego pracami Izby Karnej z dnia 4 grudnia
2024 r. wyznaczono do rozpoznania tej sprawy następujący skład trzyosobowy:
SSN Michał Laskowski (przewodniczący, sprawozdawca), SSN Małgorzata
Bednarek, SSN Jacek Błaszczyk.
Pismem z dnia 14 lutego 2025 r. SSN Michał Laskowski, jako sprawozdawca
w tej sprawie, złożył wniosek o wyłączenie od udziału w jej rozpoznaniu SSN
Małgorzaty Bednarek. We wniosku podniesiono przede wszystkim dwie
okoliczności. Po pierwsze wskazano, że SSN Małgorzata Bednarek uzyskała status
sędziego Sądu Najwyższego w identycznej procedurze jak Sędzia, który orzekał w
postępowaniu kasacyjnym, i którego sposób powołania stał się obecnie przyczyną
sygnalizacji konieczności wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu z
powodu zaistnienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Dlatego też
ocena zasadności sygnalizacji obrońcy oparta jest w decydującej części na
okolicznościach, które dotyczą w równym stopniu SSN Małgorzaty Bednarek. Po
drugie, we wniosku o wyłączenie zwrócono uwagę na konieczność
zagwarantowania skazanemu prawa do sądu w rozumieniu konstytucyjnym i
konwencyjnym, z powołaniem się na stosowne orzecznictwo.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie i doprowadził do wyłączenia sędziego
Sądu Najwyższego Małgorzaty Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy III KO
143/24.
Trafna jest argumentacja wniosku, że okoliczności podniesione w piśmie
sygnalizującym potrzebę wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu,
dotyczące niezawisłości sędziego i niezależności sądu, powiązane ze sposobem
powołania sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w
trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
III KO 143/24
3
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.
3; dalej: ustawa nowelizująca KRS), w tożsamym stopniu odnoszą się zarówno do
SSN Antoniego Bojańczyka, z udziałem którego Sąd Najwyższy oddalił kasację
obrońcy skazanego, jak również sędziego, który ma rozpoznać sprawę
zainicjowaną sygnalizacją obrońcy, czyli SSN Małgorzaty Bednarek. W takim
układzie procesowym zachodzi identyczność sytuacji prawnej sędziego, którego
dotyczy okoliczność wskazana jako podstawa wznowienia postępowania z urzędu,
jak i sędziego, który miałby rozstrzygać o potrzebie wznowienia tego postępowania.
Ma racje Autor wniosku, że taka sytuacja powoduje ziszczenie się przesłanki
z art. 41 § 1 k.p.k. Rozpoznanie sprawy wznowieniowej K. F. przez Sąd Najwyższy
w składzie z udziałem SSN Małgorzaty Bednarek mogłoby wzbudzić uzasadnione
wątpliwości co do bezstronności tego sędziego u postronnego obserwatora, skoro
ww. sędzia miałaby rozstrzygać o zasadności sygnalizacji potrzeby wznowienia
postępowania z urzędu, której podstawy odnoszą się do niej w takim samym
stopniu, jak do sędziego, którego ta sygnalizacja bezpośrednio dotyczy.
Konieczność wyłączenia od orzekania SSN Małgorzaty Bednarek nie ulega
wątpliwości i wynika w sposób oczywisty z istoty gwarancji bezstronnego orzekania
przez sąd i sedna zakazu nemo iudex in causa sua (por. postanowienia Sądu
Najwyższego z dni: 27 lipca 2021 r., II KO 36/21; 17 marca 2022 r., II KO 12/22; 22
marca 2022 r., I KO 22/22; 29 marca 2022 r., II KO 27/22; 21 kwietnia 2022 r., II KO
15/22; 9 czerwca 2022 r., II KO 53/22).
Ponadto, co znajduje oparcie w orzecznictwie, wyłączenie sędziego na
podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić także wówczas, gdy orzekanie przez
sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust.
1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności na
skutek uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego
sądu ustanowionego ustawą, czyli sądu należycie obsadzonego w rozumieniu art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13
października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 29 maja 2024 r., II KK 320/22).
Okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez
SSN Małgorzatę Bednarek w następstwie brania udziału w konkursie przed
Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadziłyby, gdyby sędzia ta
III KO 143/24
4
zasiadała w składzie rozstrzygającym sprawę III KO 143/24, do naruszenia
standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1
Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z jej udziałem będzie sądem
nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka konkluzja
wynika zarówno z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka, jak i Sądu Najwyższego (zob. w tym przedmiocie przede wszystkim:
uchwała trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA-I-4110-1/20
(OSNK 2020, z. 2, poz. 7); uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22); wyrok ETPCz z
dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz p. Polsce, skarga 43447/19; wyrok ETPCz z dnia
8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek p. Polsce, skargi nr 49868/19 i
57511/19, wyrok ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa p. Polsce, skarga nr
50849/21; post. także postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 września 2021
r., I KZ 29/21; z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 września 2022
r., IV KK 333/22; z dnia 27 lutego 2023 r., II KB 10/22).
Niezależnie od powyższego ma rację Autor wniosku, że w konkretnych
okolicznościach tej sprawy zachodzą wręcz podstawy do uznania, iż zasiadanie w
składzie orzekającym SSN Małgorzaty Bednarek stanowiłoby także „orzekanie we
własnej sprawie” w rozumieniu art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
