III KO 136/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 września 2025 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie zainicjowanej zażaleniem A. N. ,
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Krośnie
z dnia 23 maja 2024 r., [...], o umorzeniu śledztwa,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 9 września 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Rzeszowie,
zawartego w postanowieniu z dnia 30 lipca 2025 r., II Kp 1129/24,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k., a contrario,
p o s t a n o w i ł
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Postanowieniem prokuratora Prokuratury Rejonowej w Krośnie z dnia 23
maja 2024 r., [...], umorzono śledztwo w sprawie trzech czynów:
- z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 189 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., którego miał się
dopuścić sędzia Sądu Rejonowego w Przemyślu orzekający w sprawie II K 333/23;
- z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., którego miał się
dopuścić sędzia Sądu Rejonowego w Przemyślu orzekający w sprawie II K 333/23;
- z art. 231 § 1 k.k., którego mieli się dopuścić funkcjonariusze Komendy Miejskiej
Policji w Przemyślu, interweniujący na terenie budynku Sądu Okręgowego w
III KO 136/25
2
Przemyślu w trakcie rozprawy w sprawie II K 333/23. Powyższe postanowienie
zostało zaskarżone przez A. N..
Zgodnie z właściwością sprawa z ww. zażalenia trafiła do Sądu Rejonowego
w Przemyślu. Z uwagi na oświadczenia sędziów tego Sądu, postanowieniem Sądu
Okręgowego w Przemyślu z dnia 6 września 2024 r., II Ko 165/24, wyłączono
sędziów Sądu Rejonowego w Przemyślu od udziału w rozpoznaniu sprawy oraz
przekazano sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie.
Postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 r., II Kp 1129/24, Sąd Rejonowy w
Rzeszowie zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi
równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. Uzasadniając wniosek Sąd Rejonowy
wskazał, że skarżący A. N. wnioskował w zażaleniu o przekazanie sprawy do
rozpoznania innemu sądowi niż sąd właściwy. Skarżący w treści zażalenia, jak
również w trakcie posiedzenia w dniu 4 marca 2025 r. wskazał na fakt złożenia
zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa m.in. przez Prezesa Sądu
Apelacyjnego w Rzeszowie oraz Prezesa Sądu Rejonowego w Przemyślu, a także
na fakt, iż jeden z sędziów Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie – X. Y. (były
Wiceprezes Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie) jest członkiem rodziny jednego z
sąsiadów, a nadto jego córka zajmuje stanowisko referendarza sądowego w Sądzie
Rejonowym w Przemyślu.
Ponadto w trakcie posiedzenia w dniu 4 marca 2025 r. skarżący odwoływał się do
innych spraw, w tym sprawy prowadzonej z zawiadomienia sędziego Sądu
Rejonowego w Przemyślu – X.1 Y.1, który był uprzednio zatrudniony na stanowisku
asystenta sędziego w II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w Rzeszowie,
toczącej się pod sygn. akt II Kp 761/24, w której również wystąpił z przedmiotowym
wnioskiem i Sędzia referent wydał postanowienie w trybie art. 37 k.p.k. W ocenie
Sądu Rejonowego sytuacja procesowa zaistniała w sprawie, w tym fakt, że
skarżący formułuje zarzuty przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków
przez sędziego Sądu Rejonowego w Przemyślu, a nadto wskazuje na zarzuty
kierowane wobec innych sędziów tego Sądu, a także kierowanie zawiadomień o
możliwości popełnienia przestępstwa przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w
Rzeszowie, biorąc również pod uwagę kwestie związane z sprawowaniem nadzoru
administracyjnego przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie nad Sądem
III KO 136/25
3
Rejonowym w Rzeszowie oraz Sądem Rejonowym w Przemyślu, mogłoby zarówno
w społecznym odbiorze zewnętrznym, jak i w przekonaniu uczestnika
postępowania, stworzyć przekonanie co do braku obiektywizmu Sądu Rejonowego
w Rzeszowie, co sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Kumulacja
różnego typu zarzutów skarżącego odnoszących się do wzajemnych powiązań
sędziów z apelacji rzeszowskiej, w tym chociażby na gruncie zawodowym, może
wywoływać u zewnętrznych obserwatorów obawy, czy ta sprawa będzie
rozpoznana w warunkach wolnych od wszelkiego rodzaju nacisków, nawet tylko
tych będących następstwem samej świadomości istnienia służbowych powiązań
sędziów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie jest zasadny i nie zasługiwał na uwzględnienie.
W ocenie Sądu Najwyższego nie zachodzą w tej sprawie podstawy do
przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru
sprawiedliwości. Obecnie nie dochodzi do sytuacji, w której Sąd Rejonowy w
Rzeszowie miałby rozpoznawać zażalenie na postanowienie, którym umorzono
śledztwo dotyczące zachowań sędziów tego Sądu lub sądu nadrzędnego. W
opisach czynów, w sprawie których było prowadzone śledztwo, wskazano
wyłącznie na zachowania sędziego Sądu Rejonowego w Przemyślu oraz
przemyskich funkcjonariuszy Policji. Tymczasem ta sprawa została już przekazana
z Sądu Rejonowego w Przemyślu (jako ustawowo właściwego) do Sądu
Rejonowego w Rzeszowie. W obecnej sytuacji nie ma podstaw do tego, aby Sąd,
któremu przekazano sprawę na podstawie art. 43 k.p.k., nie mógł jej rozpoznać bez
zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości. W tej sprawie podjęto już właściwe
czynności mające zapewnić swobodę i obiektywizm orzekania.
W końcowej części uzasadnienia Sąd Rejonowy wskazuje, że inna ze spraw
z zażalenia A. N. na decyzję kończącą postępowanie przygotowawcze została
przekazana innemu sądowi równorzędnemu przez Sąd Najwyższy. Taka sytuacja
rzeczywiście miała miejsce (zob. postanowienie z dnia 29 stycznia 2025 r., III KO
202/24), jednakże w tamtej sprawie Sąd Rejonowy w Rzeszowie miałby
rozpoznawać zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa co do
III KO 136/25
4
czynu, w zawiadomieniu o którym wskazano jako sprawcę sędziego Sądu
Rejonowego w Rzeszowie. Była to sytuacja zgoła odmiennej od tej, która powstała
w niniejszej sprawie.
Jednocześnie Sąd wnioskujący pomija, że Sąd Najwyższy rozpoznawał
jeszcze inny wniosek w sprawie A. N.. W postanowieniu z dnia 10 marca 2025 r., III
KO 21/25, słusznie wskazano, że o potrzebie przełamania zasady właściwości nie
świadczą liczne oświadczenia A. N., wskazujące na brak jego zaufania do sądu,
sędziego referenta, czy też szerzej wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy
zawarł w uzasadnieniu ww. postanowienia bardzo trafne stwierdzenie, zgodnie z
którym jakakolwiek „aktywność” procesowa strony postępowania, przejawiająca się
nieraz w instrumentalnym wykorzystywaniu przysługujących jej uprawnień, a zatem
podejmowaniu czynności mających wyłącznie na celu odsunięcie od orzekania
konkretnego sędziego (czy też rozpoznanie sprawy w konkretnym sądzie), nie
może jednak uzasadniać jego wyłączenia, jak i przekazania sprawy innemu sądowi
równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. Toteż fakt złożenia przez A. N.
zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w
Rzeszowie (jak wynika z treści zażalenia skarżącego – niezwiązanego
bezpośrednio ze zdarzeniami z dnia 3 października 2023 r. w toku rozprawy w
sprawie rozpoznawanej przez Sąd Rejonowy w Przemyślu o sygnaturze II K
333/23, które były przedmiotem umorzonego śledztwa), nie może obiektywnie rzecz
biorąc spowodować u postronnego, ale racjonalnego, obserwatora przekonania o
niemożności sprawiedliwego, bezstronnego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w
Rzeszowie zażalenia skarżącego na postanowienie o umorzeniu tego śledztwa.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[J.J.]
[r.g.]
III KO 136/25
5
