Art. 43.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 43 KPK przewiduje rozwiązanie na wypadek, gdy z powodu wyłączenia sędziów sprawa nie może zostać rozpoznana w sądzie, do którego należy. Przepis nie nakazuje pozostawienia sprawy bez biegu ani nie pozwala temu sądowi rozpoznać jej mimo przeszkody. W takiej sytuacji sąd wyższego rzędu przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu. Oznacza to, że o przekazaniu nie decyduje sam sąd, w którym rozpoznanie jest niemożliwe, lecz sąd znajdujący się wyżej w strukturze sądów. Norma wskazuje więc zarówno przyczynę przekazania, jak i organ, który je zarządza, oraz rodzaj sądu mającego przejąć sprawę.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 43 KPK ma zastosowanie dopiero wtedy, gdy przyczyną niemożności rozpoznania sprawy jest wyłączenie sędziów. Z samego brzmienia przepisu wynika, że musi chodzić o sytuację, w której wyłączenia dotyczą sędziów w stopniu uniemożliwiającym rozpoznanie sprawy w danym sądzie. Nie wystarczy więc samo wystąpienie pojedynczego wyłączenia, jeżeli sprawę może rozpoznać inny sędzia tego sądu. Przepis wiąże skutek wyłącznie z niemożnością rozpoznania sprawy w tym sądzie. Gdy przesłanka ta zachodzi, właściwy sąd wyższego rzędu przekazuje sprawę sądowi równorzędnemu, a przepis nie wskazuje dalszych kryteriów wyboru tego sądu.

Przykład zastosowania

Przykładowo sprawa karna trafia do określonego sądu, lecz sędziowie tego sądu zostają wyłączeni od jej rozpoznania. Jeżeli wskutek tych wyłączeń żaden sędzia nie może rozpoznać sprawy, rozpoznanie w tym sądzie staje się niemożliwe w rozumieniu art. 43 KPK. Wówczas sąd wyższego rzędu przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu. Nowy sąd otrzymuje sprawę dlatego, że ma ją rozpoznać zamiast sądu, który nie może tego uczynić z powodu wyłączeń.

Częste nieporozumienia lub błędy

Częstym nieporozumieniem jest utożsamianie art. 43 KPK z każdą zmianą sądu prowadzącego sprawę. Przepis dotyczy tylko szczególnej przyczyny: wyłączenia sędziów, które powoduje niemożność rozpoznania sprawy w danym sądzie. Nie wynika z niego, że każda decyzja o wyłączeniu sędziego automatycznie prowadzi do przekazania sprawy innemu sądowi. Nie można też na podstawie tego przepisu przesądzać, dlaczego konkretny sędzia został wyłączony ani jakie będą dalsze czynności procesowe po przekazaniu. Art. 43 KPK nie opisuje również szczegółowego trybu przekazania ani wszystkich skutków organizacyjnych takiej decyzji. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.