Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 44.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i ławników. O wyłączeniu referendarza orzeka sąd w składzie jednego sędziego.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II AKa 118/12Sąd Apelacyjny w Białymstoku

Prawo do obrony a nieobecność jednego obrońcy – wyrok SA

Fragment uzasadnienia

… o czym oskarżony dowiedział się po ogłoszeniu wyroku i nie mógł złożyć wniosku o wyłączenie. Oczywista niesprawiedliwość jest bezwzględną przyczyną odwoławczą ( art. 440 k.p.k. ). Może ona dotyczyć zarówno winy, jak i kary. Pamiętać jednak należy, że rażąca niesprawiedliwość orzeczenia nie jest samodzielną przyczyną odwoławczą, może tylko występować obok przyczyn wymienionych w art. 438 k.p.k. W orzecznictwie Sądu…
II K 906/22Sąd powszechny

II K 906/22

Fragment uzasadnienia

… D. D. 2 1 na podstawie art. 44 § 5 kpsw w zw. z art. 230 § 2 kpk nakazuje pozostawić w aktach sprawy dowód rzeczowy szczegółowo opisany pod poz. 1 na karcie 18 akt, zaksięgowany w księdze dowodów rzeczowych pod poz. Drz 891/22; 6. inne zagadnienia W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie…
II K 906/22Sąd powszechny

II K 906/22

Fragment uzasadnienia

… czym działał na szkodę K. D. i wypełnił dyspozycję art. 119 § 1 k.w. i za to na podstawie art. 119 §1 k.w. wymierza mu karę 500 (pięćset) zł grzywny; 2. na podstawie art. 44 § 5 kpsw w zw. z art. 230 § 2 kpk nakazuje pozostawić w aktach sprawy dowód rzeczowy szczegółowo opisany pod poz. 1 na karcie 18 akt, zaksięgowany w księdze dowodów rzeczowych pod poz. Drz 891/22; 3. wymierza oskarżonemu D. D. 50 (pięćdziesiąt) złotych…
  • wykroczenie przeciwko mieniu
Czytaj orzeczenie
II AKa 190/22Sąd powszechny

II AKa 190/22

Fragment uzasadnienia

… z dnia 2 grudnia 2019 r. (k. 1841-1848) w pkt 2, 2.1., 2.6, 3 4, 4.1, 4.3, 6 - 8, 10-24,26,28, 30, 32,34-54, 66, 3.8, 3.9; V. na mocy art. 44 § 2 k.k. w związku ze skazaniem za czyn opisany w pkt 1 części wstępnej orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych zarejestrowanych w wykazie dowodów rzeczowych i opisanych szczegółowo w postanowieniu prokuratora z dnia 2 grudnia 2019r. (k. 1841-1848) w pkt 1, 2.4…

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 44: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 44 KPK rozszerza zastosowanie przepisów zawartych w tym samym rozdziale na dwie grupy osób wykonujących czynności w postępowaniu: referendarzy sądowych i ławników. Zwrot „stosuje się odpowiednio” oznacza, że regulacje rozdziału nie są przenoszone mechanicznie, lecz z uwzględnieniem roli tych osób. Przepis wskazuje więc, że rozwiązania dotyczące wyłączenia mogą znaleźć zastosowanie także wobec nich, o ile dają się pogodzić z ich funkcją. Druga część art. 44 KPK wyraźnie określa organ właściwy do rozstrzygnięcia o wyłączeniu referendarza: jest nim sąd w składzie jednego sędziego. Przepis nie tworzy samodzielnych podstaw wyłączenia, lecz odsyła do unormowania zawartego w rozdziale.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis ma zastosowanie, gdy w postępowaniu pojawia się kwestia wyłączenia referendarza sądowego albo ławnika. W odniesieniu do obu grup należy sięgnąć do przepisów rozdziału, ale stosować je odpowiednio, a zatem tylko w zakresie odpowiadającym ich statusowi i wykonywanym zadaniom. Art. 44 KPK sam nie wymienia powodów wyłączenia ani nie opisuje pełnej procedury, dlatego w tym zakresie odsyła do regulacji rozdziału. Wprowadza jednak odrębną i jednoznaczną regułę kompetencyjną dla referendarza sądowego: o jego wyłączeniu orzeka sąd jednoosobowo. Znaczenie przepisu ujawnia się zatem przy ustalaniu sposobu rozpoznania kwestii wyłączenia oraz składu sądu właściwego wobec referendarza.

Przykład zastosowania w praktyce

Przykładowo, w sprawie karnej referendarz sądowy wykonuje czynność, a uczestnik postępowania zgłasza kwestię jego wyłączenia. Aby rozstrzygnąć taką kwestię, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału, do którego odsyła art. 44 KPK. Samo rozstrzygnięcie dotyczące referendarza podejmuje sąd działający w składzie jednego sędziego. Gdy analogiczna kwestia dotyczy ławnika, art. 44 KPK nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału, lecz nie ustanawia wprost szczególnego składu sądu dla rozstrzygnięcia o ławniku.

Częste nieporozumienia lub błędy

Częstym błędem jest odczytywanie słowa „odpowiednio” jako nakazu identycznego stosowania wszystkich przepisów wobec referendarza i ławnika. Tymczasem przepis wymaga uwzględnienia różnic wynikających z funkcji tych osób, bez dodawania warunków, których art. 44 KPK nie przewiduje. Nie należy też utożsamiać reguły o jednoosobowym składzie sądu z każdą sprawą o wyłączenie, ponieważ przepis formułuje ją wyraźnie dla wyłączenia referendarza. Art. 44 KPK nie przesądza sam w sobie wyniku konkretnego wniosku o wyłączenie, lecz wskazuje sposób stosowania przepisów rozdziału i organ orzekający wobec referendarza. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy art. 44 KPK dotyczy tylko sędziów?

Nie. Przepis odnosi się do referendarzy sądowych i ławników, nakazując odpowiednie stosowanie wobec nich przepisów danego rozdziału.

Kto orzeka o wyłączeniu referendarza sądowego?

O wyłączeniu referendarza sądowego orzeka sąd w składzie jednego sędziego.

Czy przepisy o wyłączeniu stosuje się do ławników identycznie jak do innych osób?

Nie. Art. 44 KPK przewiduje ich odpowiednie stosowanie, co wymaga uwzględnienia funkcji ławnika.

Czy art. 44 KPK wskazuje powody wyłączenia referendarza lub ławnika?

Nie. Przepis odsyła w tym zakresie do przepisów rozdziału, których stosowanie rozszerza na referendarzy sądowych i ławników.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 44