III KO 126/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Stanisław Stankiewicz
Dnia 25 lipca 2025 r.
w sprawie R.B.
w Izbie Karnej
po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2025 r.
na posiedzeniu bez udziału stron
w przedmiocie pisma skazanego sygnalizującego potrzebę wznowienia z urzędu
postępowania wykonawczego, zakończonego prawomocnym postanowieniem
Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15 lipca 2024 r., sygn. akt II AKzw 630/24,
utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 21
maja 2024 r., sygn. V Kow 850/24, w przedmiocie objęcia leczeniem w trybie art.
117 k.k.w.,
na podstawie art. 540 § 1 k.p.k. a contrario oraz art. 638 k.p.k.
postanowił:
1. stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu
postępowania wykonawczego zakończonego prawomocnym
postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15 lipca 2024
r., sygn. akt II AKzw 630/24, utrzymującego w mocy postanowienie
Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 21 maja 2024 r., sygn. V Kow
850/24, w przedmiocie objęcia leczeniem w trybie art. 117 k.k.w.;
2. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego obciążyć
Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
III KO 126/24
2
Pismem z dnia 24 lipca 2024 r. (data wpływu do SN - 09.08.2024 r.) skazany
R.B. zasygnalizował potrzebę wznowienia z urzędu postępowania wykonawczego,
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z
dnia 15 lipca 2024 r., sygn. akt II AKzw 630/24, utrzymującego w mocy
postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 21 maja 2024 r., sygn. V Kow
850/24. Tym ostatnim orzeczeniem - na podstawie art. 117 § 2 k.k.w. - nałożono na
skazanego obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu, w związku z
uzależnieniem od środków odurzających, na okres 6 miesięcy w czasie odbywania
kary pozbawienia wolności.
W argumentacji swego wystąpienia skazany R.B. wskazał, że „mimo
istnienia wątpliwości co do jego poczytalności” w ww. postępowaniu wykonawczym
nie miał on obrońcy z wyboru, a także nie wyznaczono mu obrońcy z urzędu, co -
zdaniem autora sygnalizacji - miało stanowić uchybienie w postaci bezwzględnej
przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Na wstępie stwierdzić należy, iż pismo złożone przez R.B. nie stanowi
wniosku o wznowienie postępowania, w rozumieniu przepisów Rozdziału 56
Kodeksu postępowania karnego, natomiast jest traktowane wyłącznie jako
sygnalizacja możliwości zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej,
stanowiącej podstawę do wznowienia z urzędu prawomocnie zakończonego
postępowania (zob. postanowienie SN z 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21). Zarówno w
orzecznictwie, jak i piśmiennictwie od dawna wskazuje się, że wznowienie
postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., w związku z ujawnieniem się
jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., może nastąpić tylko z
urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. uchwała [7] SN z 7 maja 2005 r., I KZP
5/05, OSNKW 2005, z. 6, poz. 48). Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9 § 2
k.p.k. nie implikuje więc po stronie sądu, do którego je skierowano, ani prawa, ani
też obowiązku jego rozpoznania (zob. postanowienie SN z 11 stycznia 2022 r., IV
KZ 55/21). Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z pismem
sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania
(por. postanowienie SN z 17 stycznia 2024 r., I KO 53/23). Rzecz jednak przede
III KO 126/24
3
wszystkim w tym, że w przedmiotowej sprawie wznowienie postępowania
wykonawczego, zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego
w Krakowie z dnia 15 lipca 2024 r., sygn. akt II AKzw 630/24, było prawnie
niedopuszczalne.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego od dawna podkreśla się, że
rozstrzygnięcie o objęciu skazanego leczeniem, w trybie art. 117 k.k.w., nie jest
orzeczeniem kończącym postępowanie karne w zakresie odnoszącym się do
odpowiedzialności karnej. Wprawdzie objęcie skazanego leczeniem, w trybie art.
117 k.k.w., ma oczywiste oraz negatywne konsekwencje dla sfery wolności
osobistej (podobnie jak np. stosowanie tymczasowego aresztowania) i stanowi
istotną dolegliwość, nie zmienia to jednak faktu, że rozstrzygnięcie to nie jest
orzeczeniem kończącym postępowanie karne w zakresie odnoszącym się do
odpowiedzialności karnej i nie może podlegać wznowieniu (por. postanowienie SN
z 16.09.2008 r., IV KO 108/08, OSNKW 2008, z.12, poz. 99). W orzecznictwie Sądu
Najwyższego trafnie wskazuje się zatem, że wniosek o wznowienie postępowania,
w przedmiocie orzeczenia obowiązku leczenia odwykowego, nie podlega
rozpoznaniu w trybie przewidzianym w art. 540 k.p.k., ani w art. 540a i b k.p.k., ani
też w art. 542 § 3 k.p.k. Treść wymienionych przepisów wskazuje przecież wyraźnie
na to, że odpowiadają one ściśle jedynie postępowaniu rozstrzygającemu o
odpowiedzialności karnej oskarżonego (zob. postanowienia SN: z 29 stycznia 2008
r., IV KO 118/07; z 17 września 2008 r., IV KO 108/08, OSNKW 2008, z. 12, poz.
99; z 12 czerwca 2003 r., IV KZ 16/03; z 29 października 1997 r., II KZ 130/97,
OSNKW 1998, z. 1-2, poz. 10; z 21 stycznia 2015 r., IV KO 103/14).
Jedynie na marginesie powyższych rozważań wypada też przypomnieć
ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że sam fakt leczenia psychiatrycznego nie
może jeszcze przesądzać o zaistnieniu uzasadnionej wątpliwości co do
poczytalności skazanego w incydentalnym postępowaniu wykonawczym.
Z przedstawionych wyżej względów, nie wchodząc w ocenę merytoryczną
zasadności sygnalizowanej przez skazanego kwestii, Sąd Najwyższy postanowił
jak na wstępie, obciążając Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania
wznowieniowego.
[WB]
III KO 126/24
4
[r.g.]
