III KO 120/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 listopada 2025 r.
SSN Małgorzata Gierszon
w sprawie skazanego G.J.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 13 listopada 2025 r.
sygnalizacji skazanego istnienia podstaw do wznowienia z urzędu
postępowania zakończonego
postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 6 grudnia 2017 r., II AKa 232/17,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu
z dnia 19 czerwca 2017 r., II 1K 1/17
na podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
postanowił
stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu
postępowania.
UZASADNIENIE
G.J. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2017 r.,
II AKa 232/17, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 19
czerwca 2017 r., II 1K 1/17. Jako jego podstawę wskazał art. 540 § 3 k.p.k. w zw. z
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Oprócz wniosku o wznowienie, uchylenie wyroku sądu I
instancji, „zawieszenia” wykonania orzeczenia, wniósł również o ustanowienie
obrońcy z urzędu i zasądzenie kosztów postępowania wznowieniowego oraz o
przeprowadzenie dowodów służących wykazaniu istnienia bezwzględnej podstawy
III KO 120/25
2
odwoławczej wymienionej we wniosku. Swoje stanowisko co do istnienia takiej
podstawy skazany oparł na udziale w składzie orzekającym Sądu Okręgowego w
Nowym Sączu orzekającego w jego sprawie sędzi X.Y., która została powołana na
urząd sędziego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu w postępowaniu z udziałem
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nowelizacją z 2017 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W związku z tym, że wymieniona we wniosku podstawa dotyczy wznowienia
postępowania z urzędu, wniosek skazanego został potraktowany zgodnie z art. 9 §
2 k.p.k. jako sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania z urzędu. Złożona
sygnalizacja nie mogła okazać się skuteczna.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że nie budzi wątpliwości Sądu
Najwyższego wadliwość składu Krajowej Rady Sądownictwa po nowelizacji ustawy
o KRS z 2017 r. Pogłębioną argumentację w tym zakresie przedstawił Sąd
Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca
2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, stwierdzając m.in., że: „Krajowa Rada Sądownictwa
ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3) nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym,
którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art.
187 ust. 1”.
Z powyższego wynika m.in. fakt, że sędzia powołany przy udziale Krajowej
Rady Sądownictwa w obecnym kształcie nie korzysta już z funkcjonującego
dotychczas in gremio oraz a priori domniemania niezawisłości i bezstronności. Z
powyższego może wynikać niespełnienie przez sędziego minimalnego standardu
gwarantującego stronom postępowania prawo do sądu w rozumieniu
konstytucyjnym i konwencyjnym. Należy jednak zwrócić uwagę, że w uchwale
składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20) uznano,
że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. może zachodzić
wówczas, gdy wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu
III KO 120/25
3
niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ale
jedynie „w konkretnych okolicznościach”.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy
podkreślić, że sam fakt, iż X.Y. uzyskała nominację na stanowisko sędziego Sądu
Okręgowego w Nowym Sączu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie
stanowił automatycznie o zaistnieniu przesłanki z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Przeprowadzając test niezależności i bezstronności sądu w kontekście
ewentualnego zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k., należy mieć na względzie szereg okoliczności. Oprócz wadliwości samego
procesu nominacyjnego sędziego, istotną rolę w tej ocenie powinny odgrywać m.in.:
równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi awansowej z objęciem
ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra
Sprawiedliwości, jednoznacznie negatywna opinia zgromadzenia ogólnego sędziów,
porównanie osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem zawodowym i
poparciem środowiska dla kontrkandydatów, fakt uzyskania nominacji na
stanowiska funkcyjne pozostające w dyskrecjonalnej kompetencji władzy
politycznej, udział w pracach gremiów powiązanych z władzą polityczną,
wykonywanie określonych zadań lub funkcji na podstawie arbitralnych decyzji
władzy politycznej, co obejmuje również delegacje ministerialne, zatrudnienie w
jednostkach bezpośrednio podporządkowanych władzy politycznej, charakter
sprawy, do której rozstrzygnięcia ukształtowano dany skład sądu, a także
działalność publiczna i wypowiedzi sędziego wykraczające poza gwarantowane
przez Konstytucję ramy udziału w debacie publicznej, a wskazujące na
zaangażowanie w realizację określonych celów politycznych władzy wykonawczej
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2024 r., II KK 506/23, LEX nr
3692838).
Pani X.Y. z dniem 2 listopada 2005 r. została mianowana referendarzem
sądowym w Sądzie Rejonowym w Nowym Targu. Postanowieniem Prezydenta
III KO 120/25
4
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia […] 2009 r. została powołana do pełnienia urzędu
na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w Nowym Sączu, w którym orzekała w
wydziale grodzkim, a następnie w wydziale karnym. W 2013 r. ukończyła studia
podyplomowe w zakresie prawa karnego materialnego i procesowego, a w 2014 r.
studia podyplomowe w zakresie retoryki i kreowania wizerunku prawników. Od 1
marca 2017 r. była delegowana przez Ministra Sprawiedliwości do pełnienia
czynności sędziego w Sądzie Okręgowym w Nowym Sączu, gdzie orzekała w
Wydziale Karnym. Systematycznie uczestniczyła w szkoleniach, zorganizowanych
przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oraz Krajową Szkołę Sądownictwa i
Prokuratury. Prowadziła też szkolenie na temat: „Wszczęcie postępowania wobec
cudzoziemca w sprawie o wykroczenia związane z nielegalnym zatrudnieniem lub
prowadzeniem działalności gospodarczej”.
Na dwa wolne stanowiska sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym
w Nowym Sączu zgłosili się: P.B. - sędzia Sądu Rejonowego w Limanowej, X.Y.-
sędzia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu oraz D.S. - sędzia Sądu Rejonowego w
Nowym Sączu. Ocenę kwalifikacji Pani X.Y. w związku z ubieganiem się o
stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu, sporządził Pan T.K. -
sędzia Sądu Okręgowego w Tarnowie, który podkreślił Jej wysokie kwalifikacje i
wiedzę prawniczą. Z protokołu posiedzenia plenarnego KRS nr […]/2019 wynika,
że podczas głosowania na Kolegium Sądu Apelacyjnego w Krakowie uzyskała
opinię pozytywną. Natomiast podczas głosowania na Zgromadzeniu Przedstawicieli
Sędziów Apelacji Krakowskiej sędzia otrzymała 55 głosów „za” oraz 18 „przeciw”.
W czasie głosowania w KRS otrzymała 16 głosów „za” – najwięcej z 3 kandydatów,
przy jednym głosie „wstrzymującym się” i bez głosów „przeciw”. Z kolei członkowie
zespołu Krajowej Rady Sądownictwa na Panią X.Y. oddali 1 głos „za”, nie oddając
głosów „przeciw”, przy 2 głosach „wstrzymujących się”. Jedyny kandydat, który
rekomendacji KRS nie otrzymał, to sędzia D.S., chociaż on uzyskał rekomendację
zespołu. Powody podjęcia tej decyzji wynikają jasno z uchwały KRS nr […]/2019.
Szczegółowo poddano analizie poszczególne elementy pracy zawodowej i kryteria
oceny trzech kandydatów. Sędzia S.B. miała wyższy współczynnik stabilności
orzecznictwa (2,1% orzeczeń uchylonych, w stosunku do 4,4% dla D.S.). Sama ta
okoliczność, że rekomendacja trzyosobowego zespołu KRS nie została
III KO 120/25
5
uwzględniona przez plenum KRS nie oznacza, że istnieją zastrzeżenia co do
bezstronności przeprowadzonej procedury nominacyjnej. W ocenie Krajowej Rady
Sądownictwa wszystkie osoby biorące udział w tym konkursie spełniały wymagania
stawiane kandydatom ubiegającym się o powołanie na stanowisko sędziego sądu
okręgowego. KRS miała bowiem na uwadze i ten fakt, że Pan P.B. posiadał
najdłuższy staż orzeczniczy, zaś Pani X.Y. największe doświadczenie karnistyczne,
nadto dwa wolne stanowiska sędziowskie przewidziane były do wydziałów karnego
i cywilnego. W tej sytuacji, uwzględniając i tę okoliczność, że sędzia D.S. orzekał w
Wydziale Cywilnym, w ocenie KRS, to sędzia X.Y. i sędzia P.B. w „najwyższym
stopniu wypełniają kryteria wyboru, do których należą przede wszystkim uzyskane
przez nich oceny kwalifikacji oraz posiadane doświadczenie zawodowe”.
Analiza uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia […] 2019 r., nr […]/2019,
w ramach której rekomendowano kandydaturę Pani X.Y. na stanowisko sędziego
Sądu Okręgowego w Nowym Sączu prowadzi do wniosku, że procedura ta nie
budzi żadnych wątpliwości co do jej transparentności.
Sąd Najwyższy nie stwierdził również z urzędu, aby sędzia X.Y. pełniła
funkcje zależne od dyskrecjonalnej decyzji Ministra Sprawiedliwości. Nie ustalono
również, aby pełniła ona określone funkcje w związku z postępowaniami
dyscyplinarnymi sędziów. Nie stwierdzono także, aby występowała jako
przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości w różnego rodzaju komisjach lub aby
podejmowała jakiekolwiek aktywności wiążące się ze współpracą z Ministrem
Sprawiedliwości i wynikającą z niej dodatkową gratyfikacją finansową. Nie
odnotowano także Jej wypowiedzi udzielanych w przestrzeni publicznej, które
stanowiłyby jawny głos poparcia dla kwestionowanych w orzecznictwie krajowym i
międzynarodowym tzw. reform wymiaru sprawiedliwości.
Stanowisko potwierdzające brak wpływu na bezstronność i niezależność sędzi X.Y.
faktu powołania jej na urząd sędziego Sądu Okręgowego w procedurze z udziałem
Krajowej rady Sądownictwa ukształtowanej nowelizacją z 2017 r. Sąd Najwyższy zajął
również w postanowienie z dnia 9 kwietnia 2024, III KK 445/23 oraz w postanowieniu z dnia
13 lipca 2022 r., III KK 93/22.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
[WB]
[a.ł]
III KO 120/25
6
