III KO 10/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Dziergawka
Dnia 6 marca 2025 r.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na posiedzeniu w dniu 6 marca 2025 r.,
w sprawie wniosku obrońcy skazanego S.B.,
sygnalizującego konieczność wznowienia z urzędu
postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem
Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt III KK 495/21,
oddalającym jako oczywiście bezzasadną kasację
wniesioną przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt V Ka 1301/20,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Wejherowie
z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II K 1262/16,
na podstawie art. 542 § 1 i 3 k.p.k. a contrario
zarządził
stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego S.B. o
wznowienie postępowania sądowego prawomocnie zakończonego postanowieniem
III KO 10/25
2
Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2023 roku, sygn. III KK 495/21, oddalającym
kasację m.in. obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. W uzasadnieniu
tego wniosku obrońca skazanego podniósł, iż w sprawie zaistniała bezwzględna
przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k., z uwagi na nienależytą
obsadę sądu.
Wniosek obrońcy skazanego należało potraktować, zgodnie z art. 9 § 2
k.p.k., jako sygnalizację wystąpienie podstawy do wznowienia z urzędu
postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem, bowiem podnoszone
w nim uchybienie, określone w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., może stanowić podstawę
wznowienia z urzędu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek obrońcy skazanego, z uwagi na wskazywaną w jego treści,
bezwzględną przyczynę odwoławczą, został on potraktowany jako sygnalizacja
podjęcia czynności z urzędu. Pismo to nie stanowi wniosku o wznowienie
postępowania w rozumieniu przepisów rozdziału 56 k.p.k., stanowiąc wyłącznie
sygnalizację możliwości zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej,
stanowiącej podstawę do wznowienia z urzędu prawomocnie zakończonego
postępowania (zob. postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21).
Tak też zgodnie wskazuje się w orzecznictwie i piśmiennictwie, uznając, iż
wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z
ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może
nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. uchwała siedmiu sędziów
SN z dnia 7 maja 2005 r., I KZP 5/05). Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9
§ 2 k.p.k. nie implikuje więc po stronie sądu, do którego je skierowano, ani prawa,
ani obowiązku jego rozpoznania (zob. postanowienie SN z dnia 11 stycznia 2022 r.,
IV KZ 55/21). Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z pismem
sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania
(zob. postanowienie SN z dnia 17 stycznia 2024 r., I KO 53/23; zarządzenie SN z
dnia 23 listopada 2022 r., III KO 95/22).
III KO 10/25
3
Przed oceną przesłanek wskazanych w piśmie sygnalizacyjnym, należy
odnieść się do samej dopuszczalności wznowienia postępowania w przedmiotowej
sprawie, zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia
7 lutego 2023 r., sygn. akt III KK 495/21, oddalającego kasację jako oczywiście
bezzasadną.
Odnosząc się zatem do kwestii dopuszczalności wznowienia postępowania
kasacyjnego, podkreślić należy, że postanowienie Sądu Najwyższego o
oddaleniu kasacji nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym
postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. W takiej sytuacji Sąd
Najwyższy orzeka jedynie o niezasadności środka zaskarżenia, nie wkracza
zaś w żadnym zakresie w sferę, w której wyrok kończący postępowanie,
korzysta już z powagi rzeczy osądzonej. Powyższe oznacza, że wznowienie
postępowania kasacyjnego zakończonego w Sądzie Najwyższym
postanowieniem o oddaleniu kasacji jest niedopuszczalne z mocy ustawy.
Stąd też postępowanie kasacyjne zakończone takim postanowieniem nie podlega
wznowieniu. Inaczej natomiast przedstawia się sytuacja wówczas, gdy Sąd
Najwyższy, po uchyleniu w wyniku kasacji prawomocnego wyroku, wydaje
orzeczenie następcze rozstrzygając merytorycznie o przedmiocie procesu, a zatem
zgodnie z art. 537 § 2 k.p.k. umarza postępowanie lub uniewinnia oskarżonego z
uwagi na oczywistą niesłuszność skazania. Wówczas orzeczenie to jako
rozstrzygające prawomocnie w przedmiocie odpowiedzialności karnej oskarżonego
może podlegać wznowieniu (zob. postanowienie SN z dnia 12 kwietnia 2001 r., III
KO 53/99; postanowienie SN z dnia 27 czerwca 2001 r., III KO 115/00;
postanowienie SN z dnia 22 września 2003 r., IV KO 33/03; postanowienie SN z
dnia 25 października 2006 r., V KO 64/06; postanowienie SN z dnia 21 marca 2007
r., IV KO 19/07; postanowienie SN z dnia 25 listopada 2010 r., V KO 87/10;
postanowienie SN z dnia 19 sierpnia 2015 r., IV KO 46/15; postanowienie SN z
dnia 1 sierpnia 2019 r., II KO 66/19; postanowienie SN z dnia 26 lutego 2020 r., V
KO 108/19; zarządzenie SN z dnia 23 marca 2022 r., III KO 22/22; zarządzenie SN
z dnia 21 grudnia 2023 r., II KO 137/23; postanowienie SN z dnia 28 marca 2024 r.,
I KO 52/23; zarządzenie SN z dnia 4 kwietnia 2024 r., II KO 38/24).
III KO 10/25
4
W pełni podzielając argumentację przedstawioną w powyższych judykatach,
będącą wyrazem wieloletniego i utrwalonego dorobku orzeczniczego Sądu
Najwyższego, odrzucić należy stanowisko wskazujące na to, że argumenty natury
ustrojowej i konwencyjnej wymagają eliminacji wypracowanego w doktrynie i
orzecznictwie paradygmatu interpretacyjnego o celowości stosowania wąskiej
wykładni art. 542 § 3 k.p.k. Zatem odmienna interpretacja terminu "postępowania
sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem", która w efekcie ma
doprowadzić do wznawiania postępowań kasacyjnych na podstawie art. 542 § 3
k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 27 czerwca
2023 r., III KO 15/22; postanowienie SN z dnia 20 maja 2024 r., I KO 30/24;
postanowienie SN z dnia 20 maja 2024 r., II KO 45/24) nie znajduje uzasadnienia
prawnego (zob. postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., III KO 38/24). Słusznie
przyjętego paradygmatu interpretacyjnego o braku możliwości wznowienia
postępowania w omawianej sytuacji, nie mogą zmienić, ani rzekomy kryzys
konstytucyjny, związany z ukształtowaniem obecnej Krajowej Rady Sądownictwa w
oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., ani uchwała Sądu Najwyższego
- Izby Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia
2020 r., BSA I-4110-1/20, która przestała obowiązywać, ani argumenty natury
konstytucyjnej lub konwencyjnej (zob. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 23
marca 2023 r., I KZP 17/22).
Powyższe rozważania zdecydowały o stwierdzeniu niedopuszczalności
wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem
Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt III KK 495/21, oddalającego
kasację jako oczywiście bezzasadną, które nie kończy postępowania sądowego w
sprawie skazanego S.B. Powyższe stanowi przeszkodę formalną dla rozpatrzenia
wniosku o wznowienie postępowania.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wznowienie z urzędu
postępowania w sprawie, której dotyczy sygnalizacja, jest niedopuszczalne z mocy
ustawy. W tym stanie rzeczy rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania
orzeczenia stało się bezprzedmiotowe.
Na powyższe zarządzenie zażalenie nie przysługuje.
[WB]
III KO 10/25
5
[a.ł]
